Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z 15 czerwca 2022 r. nr SKO.L/41.6/114/2022/7753, po rozpoznaniu odwołania E.S. (dalej: strona, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z 29 kwietnia 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego.
W podstawie prawnej decyzji SKO przywołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. nr 735, dalej: K.p.a.) oraz art. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570).
Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca 25 marca 2022 r. wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. (dalej: MOPS), o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z wniosku wynika, że jako tytuł prawny do lokalu Zarządca budynku wpisał: "Wyrok [...] z 30.03.2004 r. skarżąca nie przystąpiła do podpisania umowy najmu lokalu socjalnego oferowanego przez Gminę B.. Pismo z Gminy z 8.09.2021 r."
Organ pierwszoinstancyjny decyzją z 29 kwietnia 2022 r. odmówił skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego, wskazując, że strona zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego w związku z czym nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego, o których mowa w art. 2 ust. 1-5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła obrazę prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem strony skarżącej wyrok [...] z 30 marca 2004 r. jest jej nieznany i ma wymiar historyczny, a ze zgromadzonych dowodów w sprawie wynika, że nie może być wykonany.
Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu wskazało, że we wniosku skarżąca stwierdziła, że zajmuje lokal mieszkalny położony w B. przy ul. [...]. Zarządcą lokalu jest S S.A. w B.. Strona do akt sprawy załączyła umowę najmu lokalu z 12.04.1990 r. Z wniosku wynika, że jako tytuł prawny do lokalu wpisano - wyrok [...] z 30.03.2004 r. Skarżąca nie przystąpiła do podpisania umowy najmu lokalu socjalnego oferowanego przez Gminę B..
Następnie SKO przywołało treść art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wyjaśniło, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w tym przepisie. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym, a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony.
SKO zaakcentowało, że organ pierwszej instancji wystąpił do jednostki budżetowej B o udzielenie informacji w przedmiocie realizacji wyroku sądowego. W odpowiedzi poinformowano, że wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego na rzecz skarżącej, wynikający z realizacji wyroku sygn. akt. [...] z 30.03.2004 r., w sprawie eksmisji z zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...], został skreślony z listy osób uprawnionych do zawarcia umów najmu lokali socjalnych w 2021 r. Skarżąca otrzymała skutecznie 27 maja 2021 r. pismo zawierające propozycję Gminy B. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, jednakże nie podpisała umowy najmu zaproponowanego lokalu, w związku z czym, wyrok uważa się za zrealizowany.
Zdaniem SKO wobec skutecznego wskazania stronie lokalu socjalnego (co wynika z pisma urzędowego z 12.04.2022 r.) i skreślenia strony z listy osób oczekujących na lokal socjalny, stwierdzić należy, że strona nie dysponuje żadnym z tytułów prawnych, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy uprawniających do dodatku mieszkaniowego.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego "wymiaru archiwalnego czy też historycznego" wyroku Sądu z 2004 r. wobec jego przedawnienia SKO przywołało teść art. 222 § 1 i art. 223 § 1 Kodeksu cywilnego i wyjaśniło, że roszczenie windykacyjne (a więc roszczenie o nakazanie stronie opuszczenia i opróżnienia z rzeczy lokalu) ze swej istoty nie może ulec przedawnieniu.
W skardze do sądu administracyjnego strona, działając przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie, co do istoty sprawy i przyznanie stronie prawa do otrzymania dodatku mieszkaniowego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
- 1. Błąd w ustaleniach faktycznych, albowiem pryncypialne stwierdzenie SKO, że skarżąca nie podpisała umowy o najem lokalu socjalnego, nie zostało potwierdzone dowodami z dokumentów;
- 2. Wewnątrz logiczne sprzeczności - skutkujące pozbawieniem skarżącej dodatku mieszkaniowego, gdyż umowa najmu nie istniała, stąd nie może być mowy o braku jej podpisania;
- 3. Brak jakiegokolwiek wskazania, tym bardziej zindywidualizowanego adresu, tj. przedstawienia ww. przez B propozycji zamieszkania przy ul. [...];
- 4. Ezoteryczną korespondencję ze skarżącą, gdyż takiej dokumentacji nie ma - poza zaświadczeniem strony przeciwnej, które w postępowaniu nie może mieć mocy dokumentu urzędowo poświadczonego;
- 5. Błąd hipostazy, gdyż przypisany został realny byt - oderwanemu od rzeczywistości stanowi faktycznemu o realizacji wyroku, sygn. [...];
- 6. Brak konkretyzacji, gdyż organ odwoławczy w części motywacyjnej rozstrzygnięcia, wskazał art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - egzemplifikujący różne kategorie uprawnień, jednakże bez zindywidualizowania, na który się powołuje;
- 7. Nieuwzględnienie faktu, że skarżąca wywiązuje się z zobowiązań kontraktowych, wynikających z najmu lokalu mieszkalnego i pomimo to, organ nie ujawnił w tym zakresie własnego procesu myślowego;
- 8. Proton pseudos, czyli błędne założenie, że w niniejszej sprawie zmaterializował się pkt 5, powołanej wyżej normy prawnej;
- 9. Błąd logiczny non sequitur, gdyż w żaden sposób nie można wydedukować, że powołana wyżej ustawa przeciwstawia się uzyskaniu dodatku mieszkaniowego w powyższej sprawie;
- 10. Bezpodstawne i niewyjaśnione twierdzenie, że skarżąca otrzymała skutecznie w dniu 27.05.2021 r. pismo zawierające propozycję Gminy B. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, położonego w B. przy ul. [...] i strona nie zaakceptowała tej propozycji;
- 11. Rażące naruszenie prawa, a to: abdykowania SKO od żądania niezbędnych dla wydania orzeczenia informacji i dokumentów, zmierzających do zweryfikowania narracji przedstawionej przez MOPR w B..
W uzasadnieniu strona wskazała, że żadna z tez dotyczących stanu faktycznego nie została poparta - adekwatnym dowodem. Organ odwoławczy działający na podstawie prawa i w jego granicach, nie może, w każdym razie nie powinien przyjmować ex cathedra wynurzeń B, że strona odmówiła podpisania umowy najmu lokalu socjalnego, gdyż takiej oferty nie otrzymała. Można domniemywać, że odwołanie w niniejszej sprawie zostało oddalone na podstawie pisma BM z 12 kwietnia 2022 r., które nota bene nie zawiera żadnego dowodu umożliwiającego weryfikację tezy. Tamże znajduje się również poświadczenie nieprawdy, że skarżąca została skutecznie zawiadomiona o przygotowanej ofercie mieszkania socjalnego w B. przy ul. [...]
SKO dopuściło się również dekapitacji procesowej, albowiem pominął wszystkie zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola w zakreślonych wyżej granicach nie wykazała, aby zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 – dalej zwana jak dotychczas ustawą o dodatkach mieszkaniowych). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
- 1. najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
- 2. osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
- 3. osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
- 4. innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
- 5. osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymieniają rodzaje tytułów prawnych pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 4 ustawy lub w art. 2 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Rację mają organy, że w dacie wystąpienia z wnioskiem, tj. 25 marca 2022 r. (data wpływu do MOPS), skarżąca nie dysponowała umową najmu lokalu mieszkalnego. Wynika to z treści wniosku, gdzie w pkt. 4: "Określenie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego" zarządca budynku S S.A. w B., zawarł informację: "Wyrok [...]z 30.03.2004 r. skarżąca nie przystąpiła do podpisania umowy najmu lokalu socjalnego oferowanego przez Gminę B.. Pismo z Gminy z 8.09.2021 r."
W trakcie postępowania dowodowego organ pierwszoinstancyjny otrzymał pismo z 12 kwietnia 2022 r. z jednostki budżetowej gminy B, informujące o realizacji prawomocnego wyroku eksmisyjnego z 30 kwietnia 2004 r. sygn. akt [...], zobowiązującego do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającego prawo do lokalu socjalnego. Z pisma tego wynika, że skarżąca została skreślona z rocznej listy osób uprawnionych do zawarcia umów najmu socjalnych lokali mieszkalnych za 2021 r., wobec niepodpisania umowy najmu socjalnego oferowanego lokalu.
W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy jest prawidłowe. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jaki wskazuje we wniosku. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i z całą pewnością nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego chce skarżąca. W postępowaniu administracyjnym wynajmujący nie jest stroną postępowania. Umowa najmu jest umową prawa cywilnego, której stronami są wynajmujący i najemca. Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych, które w myśl art. 2 § 1 k.p.c. są rozpoznawane przez sąd cywilny.
Jeżeli zatem zarządca nieruchomości, działający w imieniu właściciela lokalu, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadcza, że skarżąca zajmuje lokal bez tytułu prawnego, gdyż został wydany wyrok eksmisyjny. Z kolei jednostka budżetowa gminy potwierdza realizacje tego wyroku, poprzez umieszczenie skarżącej na liście osób uprawnionych do przyznania najmu socjalnego, a następnie skreśleniu z tej listy, wobec niepodpisania przez skarżącą umowy najmu socjalnego oferowanego lokalu, to organ nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia zarządcy nieruchomości o braku tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Organ nie ma też podstaw do kwestionowania oświadczenia B z 12 kwietnia 2022 r. o skreśleniu skarżącej listy osób oczekujących na przyznanie lokalu mieszkalnego.
Z powyższych względów Sąd za niezasadne uznał zarzuty skarżącej i jej pełnomocnika dotyczące:
- - niepotwierdzenia dowodami z dokumentów, że skarżąca nie podpisała umowy o najem lokalu socjalnego,
- - braku przedstawienia przez B propozycji zamieszkania przy ul. [...],
- - niewyjaśnienia, że skarżąca otrzymała skutecznie w 27.05.2021 r. pismo zawierające propozycję Gminy do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego i strona nie zaakceptowała tej propozycji.
Zatem nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnątrz logicznie sprzeczne - skutkujące pozbawieniem skarżącej dodatku mieszkaniowego, gdyż umowa najmu nie istniała, stąd nie może być mowy o braku jej podpisania.
Jeszcze raz zaznaczyć trzeba, że rozpoznawana sprawa dotyczy przyznania dodatku mieszkaniowego, zatem postępowanie dowodowe zmierza do ustalenia, czy strona spełnia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Postępowanie dowodowe nie może zmierzać do ustalenia, czy prawidłowo skarżąca została skreślona z listy oczekujących na najem socjalny lokalu w 2021 r.
Zaznaczyć również należy, że rację ma organ wskazując, że roszczenie windykacyjne wynikające z wyroku eksmisyjnego z 30 marca 2004 r. sygn. akt [...] nie może ulec przedawnieniu. Zatem zupełnie niezasadny jest zarzut skarżącego z pkt. 5 skargi: "Błąd hipostazy, gdyż przypisany został realny byt - oderwanemu od rzeczywistości stanowi faktycznemu o realizacji wyroku, sygn. [...]".
Nie ma też racji strona skarżąca, zarzucając w pkt. 6 skargi brak konkretyzacji, gdyż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji prawidłowo powołał treść art. 2 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wyjaśnił, że strona skarżąca nie dysponuje żadnym z tytułów prawnych uprawniających do dodatku mieszkaniowego.
Wobec tego faktu, niezasadny okazał się także zarzut sformułowany w pkt. 7 skargi. Albowiem wobec stwierdzenia braku tytułu prawnego do lokalu nie ma znaczenia, dla przyznania dodatku mieszkaniowego to, że skarżąca opłaca czynsz za mieszkanie.
W tym stanie rzeczy niezasadne są także pozostałe zarzuty wskazane w pkt. 8, 9 i 11 skargi.
W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca nie spełniała zatem wymogów stawianych ustawą dla przyznania jej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ww. ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres (por. wyrok np.: NSA z 28 kwietnia 2011 r.). W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego ocena dokonana przez organ jest trafna. Skoro bowiem skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, było niedopuszczalne. Ustawa zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące i w sposób wyczerpujący określa krąg podmiotów, które mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy i precyzyjne wskazuje przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać.
Żadnej swobody w tym zakresie organ nie posiada. Dysponując zatem informacją Zarządcy budynku oraz B, potwierdzającymi eksmisję z lokalu oraz wykreślenie z listy oczekujących na najem socjalny, których skarżąca skutecznie nie podważyła, organ prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 ustawy.
Podkreślić wymaga, że postępowanie o eksmisje jest jednym ze skutków utraty tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, a jego bieg się nie ma bezpośredniego wpływu na prawo do dodatku mieszkaniowego. Jeżeli natomiast w wyroku eksmisyjnym sąd ustali, że skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, dopiero wówczas zostanie spełniona przesłanka pozwalająca uzyskać prawo do dodatku mieszkaniowego. Jednakże strona składając wniosek musi być osobą oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny. Ten warunek przez skarżącą nie został spełniony, gdyż została wykreślona w 2021 r. z listy oczekujących.
W ocenie Sądu organy obu instancji w swoich decyzjach poczyniły właściwe ustalenia w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego zakres wyznaczał art. 2 ust. 1 ustawy, polegające na wyjaśnieniu, czy skarżąca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego dający jej prawo do przyznania dodatku mieszkaniowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżącej, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. 25 marca 2022 r., nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy, a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do przyznania dodatku mieszkaniowego. Tym samym organy prawidłowo uznały, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.