Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. M.G., osadzony w Areszcie Śledczym w G., zaskarżył "decyzję Dyrektora AŚ w G. w zakresie wstrzymania widzeń z rodziną w jednostce penitencjarnej. Decyzja ta wydana została na mocy art. 247 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, niemniej nie podlega kontroli sądu penitencjarnego".
Z kolei w piśmie z dnia [...] r., skarżący stwierdził, że decyzja o wstrzymaniu widzeń ma nr "[...]". Zdaniem strony – to jest główne zarządzenie, na którym opierając się Dyrektor wydaje kolejne przedłużając okres wstrzymania widzeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawa nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Rozpatrywana skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z uwagi na to, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi Sąd zobligowany jest ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej w skrócie, jako: "P.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres tej właściwości reguluje art. 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1), a kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg (katalog zawarty w § 2) na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego, zatem zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu.
Z powyższego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Tymczasem złożona w niniejszej sprawie skarga dotyczy działania – decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w G. W jej treści skarżący kwestionuje praktykę tego organu, który wstrzymuje widzenia z rodziną na swoim terenie.
Działanie takie znajduje umocowanie w art. 247 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, który daje Dyrektorowi prawo do wprowadzania ograniczeń w wypadkach uzasadnionych szczególnymi względami sanitarnymi lub zdrowotnymi albo poważnym zagrożeniem bezpieczeństwa. Ograniczenia te mogą być wprowadzane na czas określony – do siedmiu dni, a o decyzji Dyrektor informuje bezzwłocznie sędziego penitencjarnego. Przedłużenie okresu trwania ograniczeń wymaga zgody sędziego penitencjarnego.
Katalog organów postępowania wykonawczego zawarty jest w art. 2 k.k.w. Skazany może zaskarżyć do sądu decyzje organów wymienionych w art. 2 pkt 3 – 6 i 10 k.k.w. (zgodnie z art. 7 § 1 k.k.w.), a skargi rozpoznaje sąd właściwy, którym jest sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy (a więc sąd powszechny) – art. 3 § 2 k.k.w.
Z powyższych regulacji zawartych w kodeksie karnym wykonawczym wynika, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji w sprawach dotyczących wykonywania orzeczeń sądów karnych (które są sądami powszechnymi). Skazany może zaskarżyć decyzję organu postępowania wykonawczego, jakim jest dyrektor aresztu śledczego, jednak kontrolę sądową sprawują sądy powszechne – sądy, które wydały orzeczenie w pierwszej instancji oraz sądy penitencjarne, funkcjonujące w strukturze sądów okręgowych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.