Uzasadnienie
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych.
W uzasadnieniu powyższego podała, że zajmuje się produkcją urządzeń [...] i [...]. Z tego tytułu w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu [...] zł. Wprawdzie jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych szacuje się na kwotę [...] zł, niemniej jednak brak środków w kasie i na rachunkach bankowych, które na skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały zajęte, oznacza, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. I choć zobowiązana jest do opracowania i budowy [...] w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (vide: dokumenty dołączone do skargi) to w chwili obecnej nie jest w stanie dokonywać rozliczeń czy regulować bieżących zobowiązań. Jej kapitały własne spadły bowiem o [...] zł, a deklarowane dokapitalizowanie nie doszło do skutku. Na potwierdzenie powyższego do wniosku dołączyła: bilans Spółki wraz z rachunkiem zysków i strat za 2017 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych w "B" obrazujące ich saldo na dzień 30 kwietnia 2018 r. i 31 marca 2018 r.
Ponieważ podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia [...] r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika Spółki do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - podanych we wniosku danych poprzez:
- - nadesłanie potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług za ostatni kwartał;
- - przedłożenie potwierdzonej za zgodność z oryginałem informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2017 r., a nadto potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii bilansu wraz z rachunkiem zysków i strat za pierwsze półrocze 2018 r.;
- - nadesłanie raportów kasowych za ostatni kwartał oraz wyciągów bądź wydruków z kont bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w maju i czerwcu bieżącego roku;
- - przedłożenie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii ewidencji środków trwałych obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Jeżeli figurujące w tej ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należało udokumentować przedkładając np. zawiadomienia o zajęciu bądź stosowne zaświadczenia organu egzekucyjnego;
- - nadesłanie zeznania podatkowego Spółki za 2017 r.;
- - wskazanie przy pomocy dokumentów źródłowych na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczono ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi [...] r.
Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).
Wymienia on szeroko pojęte dokumenty księgowe, które obrazują stan podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym od strony księgowej, a zatem aktualne bilanse, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową. Są to dokumenty sprawozdawcze, sporządzane zgodnie z wymogami przewidzianymi w ustawie o rachunkowości. Niezależnie od tych dokumentów przedsiębiorca dysponuje także dokumentami bieżącymi, które wskazują na jego realne i rzeczywiste możliwości finansowe. Do dokumentów tych należą: deklaracje VAT, wydruki z rachunków bankowych przy pomocy, których dokonywane są operacje gotówkowe i bezgotówkowe, jak również raporty kasowe wskazujące na środki pieniężne znajdujące się w kasie danego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie te zostały w sposób wybiórczy do wniosku dołączone. Dlatego też w piśmie z dnia [...] r. wezwano wnioskodawcę do ich uzupełnienia. Brak informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2017 r., jak również ewidencji środków trwałych, których sporządzanie nie zależy od uznania wnioskodawcy lecz jest jego obowiązkiem wynikającym z ustawy o rachunkowości i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie pozwala na uwzględnienie złożonego wniosku.
Przy braku tych kluczowych dokumentów i wynikających z nich informacji nie sposób rzetelnie i wiarygodnie ocenić na ile w podejmowanych decyzjach Spółka uwzględnia obowiązek ponoszenia danin publicznoprawnych, w tym kosztów postępowań sądowych. Bo choć jej rachunki bankowe na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zarejestrowały saldo ujemne, to okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, skoro raporty kasowe Spółki nie zostały nadesłane, podczas gdy to suma zgromadzonych tam środków wraz z saldem końcowym odnotowanym na rachunkach bankowych składa się na inwestycje krótkoterminowe zaliczane do aktywów obrotowych Spółki (vide: bilans).
Wobec powyższego przyjąć należało, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Nie zasługuje przecież na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że to strona ma wykazać istnienie przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...] r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. W tej sytuacji przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy podane przez stronę dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ te w rozpoznawanej sprawie budziły wątpliwości, wynikało z nich bowiem, że Spółka będąca jedną ze stron umowy o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego tuż po podpisaniu umowy poniosła stratę. Ta jak ustalono z dołączonych do wniosku dokumentów wynikała z nadwyżki kosztów nad uzyskanym przychodem. I choć konsekwencją powyższego był spadek deklarowanych kapitałów własnych o [...] zł, to okoliczność ta z uwagi na otrzymywane refundacje kosztów (vide: postanowienia umowy o dofinansowaniu) oraz posiadany kapitał zapasowy nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że bilans Spółki wykazywał zaciągnięte kredyty i pożyczki, które mimo zajęcia jednego z kont bankowych były spłacane (vide: wyciągi z rachunków bankowych).
Powyższe następowało zarówno z refundacji kosztów, jak również z wpłat własnych gotówkowych (vide: operacje księgowane na rachunkach [...], [...] i [...] r.), choć w treści formularza twierdzono, że środków w kasie Spółka nie posiada, a deklarowane dokapitalizowanie nie doszło do skutku. Z uwagi jednak na to, że pozostałe dokumenty źródłowe, do których przedłożenia Spółka została zobowiązana nie zostały do akt nadesłane nie sposób było uznać jakoby wskazane wyżej dane były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. To z kolei oznacza, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została w rozpoznawanej sprawie spełniona. Bo skoro skarżąca Spółka do dnia dzisiejszego nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to brak było podstaw aby przyjąć jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania.
Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Tym bardziej, że w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszystkich informacji na temat sytuacji finansowej, w której się znajduje lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8, z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.