Uzasadnienie
Pismem z 30 kwietnia 2026 r. A. B. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę zarzucając Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej w G. nieprawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi podniosła zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady zaufania obywatela do organów administracji oraz zasady rzetelnego i przejrzystego prowadzenia postępowania poprzez brak pełnej i prawidłowej informacji o procedurach mieszkaniowych, a także wprowadzenie w błąd co do możliwości składania wniosków o lokal mieszkalny. Skarżąca zarzuciła ponadto podejmowanie działań sprzecznych i niejednoznacznych poprzez kierowanie skarżącej do domu samotnej matki przy jednoczesnej próbie zmuszania jej do zamieszkania z matką oraz nieuwzględnienie sytuacji życiowej skarżącej jako matki trojga dzieci oraz osoby o obniżonej kondycji psychicznej.
Dalej skarżąca zaakcentowała, że w 2024 r. organ odmówił przyjęcia jej wniosku o przydział lokalu mieszkalnego, błędnie informując ją, że wniosek taki może złożyć dopiero w roku 2027 r. Dopiero interwencja osoby trzeciej doprowadziła do przyjęcia wniosku. Brak rzetelnej informacji i opóźnienie procedur mieszkaniowych ma natomiast bezpośredni wpływ na warunki bytowe skarżącej i jej stabilność życiową.
W świetle powyższego skarżąca wniosła o stwierdzenie nieprawidłowości w działaniu organów, zobowiązanie do prawidłowego prowadzenia przez organy postępowania z zapewnieniem transparentności działań i zgodności z obowiązującymi przepisami.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 19 czerwca 2026 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania, w zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Podkreślenia zatem wymaga, że w pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 p.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 p.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazywała aby skarga dotyczyła wydania określonego postanowienia, decyzji administracyjnej, czy innego władczego aktu, który mógłby być przedmiotem skargi, a następnie kontroli przez sąd administracyjny. Przedmiotem skargi nie jest również bezczynność lub przewlekłość organu w przypadkach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.
Skarżąca zarzuca Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej w G. nieprawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego, co stanowi w istocie skargę złożoną w trybie tzw. postępowania skargowego, regulowanego przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
Skarga, która została w tym trybie wniesiona, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które kończy się nie decyzją administracyjną w sposób władczy kształtującą sytuację prawną adresata, lecz czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy. W myśl zaś art. 229 punkt 2 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności kierowników gminnych jednostek organizacyjnych z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 jest rada gminy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII. Sąd kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu działu VIII) nie została wymieniona w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11, LEX nr 1110181) oraz z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 318/13, LEX nr 1305299).
Skoro zaś wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego Sądu, to skargę złożoną w tej sprawie należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji.
Niezależnie od kwestii dopuszczalności wskazać należy, że skarga podlega odrzuceniu również z tej przyczyny, że skarżąca w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Nieuzupełnienie tego braku formalnego skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i obliguje Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 3 p.p.s.a.