Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. nr BP.501.800.2022.1284. KA12.293588 Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie (dalej: organ odwoławczy, GITD), po rozpatrzeniu odwołania H sp. z o.o. w Z. (dalej: strona skarżąca, spółka), od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 marca 2022 r. nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.500,00 zł – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Jako podstawę prawną wydania decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 2000 dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. v), art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92 a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: u.t.d.) oraz lp.1.12 oraz lp.4.11 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 24 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 699, dalej: ustawa o odpadach), § 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742).
Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 30 marca 2022 r., nr [...], nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.500 zł z tytułu niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. – 500 zł za każdy dokument oraz za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r. strona skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji kwestionując jej prawidłowość; podkreśliła należyte wywiązanie się z nałożonych ustawą obowiązków.
Zaskarżoną decyzją GITD, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał powyższą decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą wydania decyzji było ustalenie, iż 10 lutego 2022 r. w miejscowości P., na ul. [...] inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli drogowej pojazd marki MAN/MAN TRUCK o nr rej. [...], którym kierował D. M. W toku kontroli stwierdzono, że pojazdem tym kierowca wykonywał krajowy przewóz drogowy odpadów o kodzie 17 05 04 (tj. gleba i ziemia w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03) na potrzeby własne na trasie K. - P. w imieniu przedsiębiorcy – skarżącej spółki. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli drogowej nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92 a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92 a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do ww. ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d.
W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Zgodnie z art. 92 a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. W związku z art. 92 a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych.
Organ odwoławczy ustalił, że kierowca D. M. w momencie zatrzymania okazał do kontroli m.in. zdjęcie na telefonie wypisu nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wydany przedsiębiorcy - skarżącej spółki (wypis z 3 lutego 2022 r.). Kontrolujący zabezpieczyli w materiale dowodowym zrzut z ekranu z telefonu pasażera z adnotacją: "otrzymane zdjęcie z firmy, które kierowca okazał podczas kontroli". Potwierdza ten fakt protokół kontroli jw. podpisany przez kierującego bez wnoszenia jakichkolwiek zastrzeżeń i uwag, jak i okazanych dokumentów.
Ponadto w myśl Ip. 4.11 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych. Z ustaleń stwierdzonych podczas kontroli wynika, że przewóz drogowy ww. odpadów był wykonywany w ten sposób, że odpady były załadowane luzem na skrzyni ładunkowej pojazdu, nie były zabezpieczone w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środek transportu, czego dowodem jest dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy.
Pismem z dnia 19 grudnia 2022 r., strona wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego wskazanych w petitum skargi, to jest przepisu art. 92 a ust. 1 u.t.d. poprzez wymierzenie stronie skarżącej, w sposób bezpodstawny kar pieniężnych z tytułu:
a)niewyposażania kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. tj. wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji (naruszenie opisane w Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy) skutkiem czego nałożono na stronę karę w wysokości 500,00 zł, podczas gdy kierowca pojazdu posiadał przy sobie ww. dokumenty w formie elektronicznej, jak również ze względu na ich dostarczenie w formie papierowej w trakcie wykonywania kontroli, b)wykonania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej (naruszenie opisane w Ip. 4.11 załącznika nr 3 do ustawy), skutkiem czego nałożono na stronę karę w wysokości 10.000,00 zł, podczas gdy podmiot będący właścicielem pojazdu nie miał wpływu na powstałe naruszenie, które nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego, przez co należy rozumieć brak zastosowania się przez pracownika spółki wykonującego przejazd do poleceń pracodawcy poprzez zabezpieczenie materiału znajdującego się w obrębie skrzyni ładunkowej, a przez co należy uważać, iż spełnione zostały przesłanki z art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d.
W konsekwencji tych naruszeń strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Spółka wniosła także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, iż pozostaje aktualne jego stanowisko precyzyjnie i dokładnie wyrażone w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola tej działalności sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Według natomiast art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Zatem tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest kara pieniężna za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. oraz za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej.
Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze tak organ I jak i II instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Sąd w składzie orzekającym zauważa, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1412) kierowców, a wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Utrwalona linia orzecznictwa wyraźnie wskazuje, iż skoro kopia licencji bądź kopia wypisu z licencji nie spełnia warunku określonego w art. 87 ust. 1 u.t.d., to tym bardziej nie spełnia jej zdjęcie licencji okazane na telefonie komórkowym przez kierowcę. Kara została nałożona na przedsiębiorcę za niewyposażenie kierowcy w określone dokumenty, nie zaś za wykonywanie transportu bez licencji.
Późniejsze dostarczenie na miejsce kontroli dokumentu potwierdza jedynie, że skarżący naruszył obowiązek wyposażenia kierowcy w niezbędny dokument. W ślad za organem odwoławczym Sąd zauważa, że dowiezienie niezbędnego dokumentu na miejsce kontroli nie jest równoznaczne z wypełnieniem obowiązku wyposażenia kierowcy w wymagane przepisami dokumenty. W ocenie organu, którą Sąd podziela, brak jest podstaw do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Należy uwypuklić, iż to na stronie, jako na przedsiębiorcy wykonującemu transport drogowy, ciąży obowiązek dopilnowania, aby zatrudniani przez niego kierowcy dopełniali obowiązków, wynikających z przepisów prawa i to stronę skarżącą obciążają negatywne skutki zaniechań, zaniedbań lub działań pracowników. (por. np. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 275/20 i z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1376/14, WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2/20, WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 872/20). Podkreślić również należy, iż ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie przedłożyła wiarygodnych dowodów na potwierdzenie, iż w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń.
Sąd w składzie orzekającym nie uznał za zasadny również zarzut spółki, iż naruszenia wykonania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej (naruszenie opisane w Ip. 4.11 załącznika nr 3 do ustawy), skutkiem czego nałożono karę w wysokości 10.000,00 zł. Za chybione oceniono argumenty, że to naruszenie nie wynikało z przyczyn zależnych od spółki, a z powodu braku zastosowania się przez pracownika spółki wykonującego przejazd do poleceń pracodawcy poprzez nieodpowiednie zabezpieczenie materiału znajdującego się w obrębie skrzyni ładunkowej.
W związku z tym należało uznać, iż spełnione zostały przesłanki z art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., bowiem to na stronie, jako na przedsiębiorcy wykonującemu transport drogowy, ciąży obowiązek dopilnowania, aby zatrudniani przez niego kierowcy dopełniali obowiązków, wynikających z przepisów prawa. W konsekwencji to skarżącego obciążają negatywne skutki zaniechań, zaniedbań lub innych działań pracowników. Zgodnie z poglądami doktryny przesłanki egzoneracyjne określone w przepisach powoływanej powyżej u.t.d. nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych. To takie sytuacje, których profesjonalny podmiot, wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w słanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź też działań osoby trzeciej, za których winy przedsiębiorca nie może odpowiadać ((por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10).
Sad podsumowując stwierdził, iż zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne. Wykładnia przepisów prawa materialnego została przeprowadzona poprawnie, jak również zastosowano je właściwie do ustalonego stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się również żadnych innych naruszeń przepisów powszechnie obowiązujących, które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.