Uzasadnienie
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego.
W jego uzasadnieniu podał, że poza mieszkaniem o pow. 50 m2 obciążonym hipotecznie innych składników majątku nie posiada. Z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.850,00 zł brutto (to jest 1.355,00 zł netto – vide: zaświadczenie z dnia [...] 2016 r., k-15) płaci alimenty w wysokości 1.000,00 zł (vide: protokół zawarcia ugody z dnia [...] 2014 r., k-36). Ponieważ zobowiązany jest do spłaty zaciągniętego kredytu, którego raty wynoszą 800,00 zł (vide: zawiadomienie z dnia [...] 2016 r., k-15), wynajmuje pawilon. Z tego tytułu uzyskuje dodatkowy dochód w kwocie 1.100,00 zł. A ponieważ jego miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem obejmują opłaty za energię elektryczną (100,00 zł), wodę (100,00 zł), czynsz (550,00 zł) oraz zakup żywności (200,00 zł) korzysta z pomocy rodziny. Podejmuje też prace dorywcze, dlatego nie jest w stanie ponieść należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego.
W tym stanie rzeczy, pismem z [...] 2016 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania:
- - zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza;
- - stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających zaciągnięte kredyty wraz z harmonogramem ich spłaty;
- - odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, podatek od nieruchomości itp.;
- - złożonego za 2015 r. zeznania podatkowego;
- - wydruku z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych potwierdzającego, iż posiadane mieszkanie zostało obciążone hipoteką;
- - wyjaśnień wskazujących na stan cywilny wnioskodawcy (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące wysokość miesięcznie osiąganych przez żonę dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są otrzymywane, a nadto posiadanych przez żonę składników majątku, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało nadesłać stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie);
- - wydruku z CEIDG potwierdzającego fakt zlikwidowania bądź zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej;
- - zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za pracę;
- - wyciągów bądź wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy;
- - zawartej umowy najmu, na podstawie której skarżący uzyskuje dodatkowe dochody;
- - oświadczeń złożonych przez członków rodziny w przedmiocie udzielania pomocy finansowej ze wskazaniem jej wysokości.
W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano elektroniczny wydruk KW nr [...]. Jednocześnie wyjaśniono, że zarobki skarżącego z tytułu zatrudnienia nie uległy zmianie. W chwili obecnej nie prowadzi też działalności gospodarczej (vide: pismo z dnia [...] 2016 r.). Ponadto z uwagi na okres urlopowy pełnomocnik skarżącego wystąpił o przedłużenie wyznaczonego terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych. Wniosek ten, zarządzeniem z dnia 5 września 2016 r., został uwzględniony. Do dnia dzisiejszego pozostały materiał źródłowy nie został jednak przedłożony.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z opłat sądowych w całości lub w części (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona zamierza wywieść skutki prawne należy do wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).
Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie z kosztów sądowych, do których zalicza się wpis sądowy od skargi, oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W sytuacji zatem, gdy strona uchyla się od przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę.
Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z [...] 2016 r., stąd weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Informacje odnoszące się do K. O. i stanu cywilnego wnioskodawcy nie zostały bowiem w żaden sposób podane choć mają istotne znaczenie w sprawie. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się zawarta [...] 2014 r. ugoda, na podstawie której skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletnich synów, ta jednak nie mogła być uznana za wystarczający dokument, skoro z jej treści informacje, o które wzywano nie wynikały. Podobnie brak było jakichkolwiek danych o saldach posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych czy operacjach księgowych dokonywanych na kontach, które skarżący posiadać musi, skoro zaciągnął kredyt hipoteczny, który jak wynika z akt sprawy sukcesywnie spłaca. A ponieważ wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, do których wskazane wyżej raty kredytu zaliczono, oszacował na poziomie 2.750,00 zł, podczas gdy z zawartej [...] 2014 r. ugody ustalono, że skarżący zobowiązany jest jeszcze do sfinansowania zakupu kurtek dwukrotnie w ciągu każdego roku oraz butów trzykrotnie w ciągu każdego roku na rzecz małoletnich powodów to jest D. i J. O., powyższe należało udokumentować tym bardziej, że zadeklarowane w rubryce nr 10 formularza dochody skarżącego wynosiły łącznie 2.455,00 zł. A ponieważ niemożliwym jest aby ponoszone wydatki przewyższały uzyskiwane dochody, inne źródła utrzymania, poza wskazanymi w treści urzędowego formularza, należało udokumentować przedkładając chociażby zawartą umowę zlecenia czy o dzieło bądź oświadczenia członków rodziny o udzielaniu pomocy finansowej.
Ponieważ tego nie uczyniono, mimo że zarządzeniem z dnia 5 września 2016 r. przedłużono skarżącemu termin do uzupełnienia powyższych danych, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego też brak wskazanych wyżej dokumentów źródłowych uniemożliwiał rozpoznającemu sprawę jednoznaczne ustalenie rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego. Nie sposób przecież wykluczyć, iż w treści formularza podano jedynie takie dane, które mogłyby świadczyć o trudnej sytuacji finansowej, aby zwiększyć szansę uzyskania prawa pomocy. Tymczasem takie działanie strony, która stara się ukryć skąd czerpie środki na pokrycie wskazanych przez siebie wydatków nie zasługuje na aprobatę. W orzecznictwie sądowym panuje bowiem pogląd, iż wątpliwości dotyczące źródeł utrzymania wnioskodawcy, mają na tyle istotne znaczenie, że nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447).
Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.