Uzasadnienie
Wojewoda [...], skargą z [...] r. wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z [...] r. w sprawie zmiany statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Z. – w całości- jako sprzecznej z art. 13 ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.1983 ze zm., dalej ustawa o działalności kulturalnej), w związku z art. 18c ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.998 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rodziny), gdyż zawiera ona postanowienia istotnie naruszające prawo. Jako podstawę prawną wniesienia skargi organ wskazał art. 93 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. (tj. Dz. U. z 2019 r., poz.506 ze zm., w skrócie usg).
W odpowiedzi na powyższą skargę Rada Miasta Z. wniosła o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt III SA/GL 697/19, ze skargi Prokuratora Okręgowego w G. na powyższą uchwałę wyrokiem z 16 października 2019 r. skargę oddalił. Wyrok jest już prawomocny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona.
Zgodnie zaś z art. 101 usg każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (ust. 1). Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił (ust. 2).
Przeszkodą dla merytorycznego rozpoznania skargi Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z [...] r. w sprawie zmiany statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Z. – w całości- jako sprzecznej z art. 13 ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.1983 ze zm., dalej ustawa o działalności kulturalnej), w związku z art. 18c ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.998 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rodziny), stanowi fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 października 2019 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 697/19 oddalił skargę innego podmiotu wniesioną na ww. uchwałę, którą zaskarżono wówczas w całości. Wyrok ten jest prawomocny.
Tym samym prawidłowość kwestionowanej obecnie przez skarżącego przedmiotowej uchwały została przesądzona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu, o którym mowa powyżej, co stanowi negatywną przesłankę do wydania ponownie orzeczenia w tym przedmiocie. Złożenie nowej skargi przez innego skarżącego nie znosi tej przeszkody, ponieważ tut. Sąd już wypowiedział się co do meritum sprawy, a zastosowanie kryterium podmiotowego do badania dopuszczalności skargi nie zmienia tej okoliczności. Istotne jest bowiem brzmienie wyroku, tj. oddalenie skargi – co świadczy o rozstrzygnięciu merytorycznym, niezależnie od tego, czy i ewentualnie w jakim zakresie sporządzono uzasadnienie tego wyroku.
Jak się podnosi w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 212/19, lex nr 2656496) powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi norma art. 101 ust. 2 usg, dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny rzeczywiście orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów (a zwłaszcza ewentualnego nadużycia wobec nich władztwa planistycznego gminy). Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu, o którym mowa. To oznacza, że jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd ten orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w zakresie, o którym mowa, a kolejną skargę może rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, to jest naruszenia indywidualnego interesu skarżącego.
Analiza przedmiotu zaskarżenia obu skarg nie budzi wątpliwości i dotyczy tej samej uchwały nr [...] Rady Miasta Z. z [...] r. w sprawie zmiany statutu Miejskiego Ośrodka Kultury w Z., którą opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] r. Organ stanowiący w § 1 ust. 1 uchwały postanowił dokonać zmian w statucie Miejskiego Ośrodka Kultury w Z., nadanym tej placówce uchwałą Rady Miasta Z. z [...] r., nr [...], (z późniejszymi zmianami) w ten sposób, że w § 1 statutu dodał pkt 3 w brzmieniu: "3. ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 697).", natomiast w § 12 pkt 1 statutu dodał pozycję w brzmieniu: "organizacja i prowadzenie placówek wsparcia dziennego w formie świetlicy w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej". W § 2 Rada Miasta postanowiła, że pozostałe zapisy uchwały pozostają bez zmian, a w § 3, że uchwała wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. W obu skargach zarówno prokurator, jak i Wojewoda zarzucają podjęcie uchwały z istotnym naruszeniem prawa, art. 13 ust. 1 ustawy o działalności kulturalnej w związku z art. 18c ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej i wnieśli o stwierdzenie jej nieważności.
Jako odstawę prawna wniesienia skargi Wojewoda wskazał art. 93 ust. 1 usg oraz art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej ppsa) skarga z art. 93 usg jest swoistą skargą o charakterze actio popularis. Natomiast Prokurator podkreślił, ze zgodnie z art. 91 ust. 1 usg uchwała rady gminy sprzeczna z prawem w sposób istotny jest nieważna, a prokurator nie jest ograniczony czasowo do zaskarżenia aktu prawa miejscowego i może wnieść skargę w każdym czasie. To, że uchwała jest prawem miejscowym nie jest sporne.
Jak wskazano wyżej obie skargi miały tożsame zarzuty, a zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Sąd administracyjny dokonał już zatem kontroli zgodności z prawem przedmiotowej uchwały.
Stosownie zaś do art. 101 ust. 2 usg nie można wnieść skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli w kwestii zgodności tej uchwały z prawem orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Mamy wówczas do czynienia ze szczególnym przypadkiem powagi rzeczy osądzonej. A zatem skarga na tę uchwałę będzie niedopuszczalna, mimo że została wniesiona przez inny podmiot i nie będzie zachodziła tożsamość skarżących (zob.: J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, wyd. LexisNexis, komentarz do art. 54).
W tym stanie rzeczy należało uznać, że istnienie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 697/19, którym oddalono skargę kwestionującą w całości uchwałę Rady Miasta Z. nr z [...] r. nr [...] a zatem również zaskarżoną obecnie uchwałę – tworzy stan powagi rzeczy osądzonej i czyni złożoną skargę w tej sprawie niedopuszczalną, co uzasadniało odrzucenie skargi Wojewody [...].
Mając to na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.