Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2018 r. tutejszy Sąd uwzględnił skargę wnioskodawcy i uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając od organu zwrot kosztów postępowania sądowego.
Organ wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku. Skargę kasacyjną wniosła również skarżąca spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego z wyboru, składając jednocześnie wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zawartym na druku urzędowego formularza PPPr spółka stwierdziła, że nie posiada dostatecznych środków pieniężnych na wniesienie opłat wymaganych w związku z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Strona przedstawiła przebieg postępowań w sprawie niniejszej oraz w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 792 – 793/17. Działalność organów egzekucyjnych doprowadziła spółkę do sytuacji, w której nie posiada ona środków na prowadzeni własnej działalności, co przyczyniło się do utraty kontrahentów i pogłębienia problemów finansowych. Wszystkie środki pieniężne spółki, zgromadzone na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organy egzekucyjne.
Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że kapitał zakładowy zapasowy wynosi 50.000 zł, natomiast kapitał własny wynosi 859.346,96 zł. Wartość środków trwałych wynosi 6.499,35 zł, a w ostatnim roku obrotowym spółka osiągnęła zysk w wysokości 63.569,75 zł.
Skarżąca posiada cztery rachunki bankowe, na trzech brak jest środków finansowych, na czwartym jest debet (-) 134,66 zł. Stan kasy wynosił 1.231,54 zł na dzień [...] r. Z kolei przychód zamknął się w kwocie 14.563,60 zł, a koszty wyniosły 14.593,64 zł (za pierwsze półrocze 2018 r.). Strona oświadczyła, że nie ma majątku.
W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 27 lipca 2018 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o wykazanie aktualnego stanu rachunków bankowych spółki, nadesłanie sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy i raportu kasowego na koniec ostatniego miesiąca.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała do akt sprawy materiały źródłowe i dokumenty, o które była wzywana.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).
Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego.
Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu.
W ocenie referendarza sądowego, skarżąca w sposób wyczerpujący wykazała swój aktualny stan majątkowy.
Faktem jest, że obecnie skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej.
Z deklaracji VAT – 7 za pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku wynika, że spółka praktycznie nie wykazuje żadnego obrotu. Przeciwko spółce toczą się postępowania egzekucyjne, jednakże aktualnie zostały one wstrzymane na mocy prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt: III SO/Gl 7/17.
Z kolei stan środków pieniężnych w kasie skarżącej spółki również nie wystarcza na pokrycie kosztów sądowych – spółka musi pokrywać podstawowe koszty swojego funkcjonowania.
W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżąca zdołała wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.