Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 15 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 868/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...], Idz.[...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r., znak: [...], Idz. [...] ustalającą W. G., (dalej określanemu jako przedsiębiorca lub skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem, z części działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. (obręb [...]), gmina B., powiat [...], w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r., w wysokości [...] złotych.

W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) zwanej dalej: K.p.a.), w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868, zwanej dalej: P.g.g.).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że decyzją z [...] r., znak: [...], Idz. [...], wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., (zwany dalej: organem I instancji), na podstawie art. 140 ust. 1 w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 P.g.g., ustalił przedsiębiorcy opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem, z części działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. (obręb [...]), gmina B., powiat [...], w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r., w wysokości [...] złotych.

Od zaskarżonej decyzji odwołanie wniósł przedsiębiorca, reprezentowany przez adwokata, zarzucając:

1. 1. rażące naruszenie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 P.g.g. przez pozbawione podstaw prawnych i faktycznych ustalenie odwołującemu się opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem, z części działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. (obręb [...]), gmina B., powiat [...], w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r., w wysokości [...] zł;
2. 2. rażące naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g. poprzez zastosowanie wobec strony regulacji prawa górniczego, w sytuacji, gdy nie prowadziła ona wydobycia kopalin na obszarze działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. (obręb [...]), gmina B., powiat [...], działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin;
3. 3. rażącą obrazę art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art, 14 K.p.a., 73 § 1 K.p.a. przez naruszenie prawa strony do obiektywnego postępowania administracyjnego oraz do umożliwienia stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów.
4. 4. rażące naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 K.p.a. i 79 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy poprzez nieustalenie kto i ewentualnie czy wydobywał kopaliny z nieruchomości objętych postępowaniem;
5. 5. rażące naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 10 K.p.a., art. 61 § 1 i § 4 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 84 K.p.a., art. 85 K.p.a. poprzez:
6. 1) wydanie decyzji w sprawie nie na podstawie akt,
7. 2) brak podjęcia przez organ wszystkich czynności oraz nie przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego koniecznego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zgromadzenia wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia dowodów, dokonanie wybiórczej i kierunkowej oceny dowodów w sprawie,
8. 3) naruszenie zasady czynnego udziału strony we wszystkich stadiach postępowania polegające na uniemożliwieniu stronie udziału w oględzinach i przesłuchaniach świadków, braku zawiadamiania skarżącego o podejmowanych wszystkich czynnościach, tj. np. wywiadach w instytucjach, występowaniu z wnioskami, itp.,
9. 4) przeprowadzenie dowodu z oględzin terenu bez poinformowania odwołującego się oraz nie poinformowanie go o istotnych czynnościach procesowych, tj. przesłuchaniach świadków: K. G. (przesłuchanie w dniu [...] r.), W. P. (przesłuchanie w dniu [...] r.), A. U. (przesłuchanie w dniu [...] r.), R. S. (przesłuchanie w dniu [...] r.), P. P. (przesłuchanie w dniu [...] r.);
10. 5) pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu, podejmowania i wyjaśniania wszelkich okoliczności sprawy przez uniemożliwienie jej udziału w przesłuchaniach istotnych w sprawie świadków w dniach [...] i [...] r., a tym samym uniemożliwienie zadawania pytań świadkom;
11. 6) pominięcie wyjaśnień pisemnych odwołującego się, w których zaprzeczał, aby podejmował działania polegające na wydobywaniu kopalin z działek nr [...] i [...];
12. 7) brak przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej w R. sygn. akt [...];
13. 8) przyjęcie, że sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji oraz aneks do tego sprawozdania mogło stanowić podstawę do ustalenia ilości wydobytego żwiru z piaskiem z działek nr [...] i [...];
14. 9) kierunkowe nastawienie w zakresie prowadzenia postępowania przez rozstrzyganie wątpliwości ewentualnie tłumaczenie faktów czy też zeznań na niekorzyść odwołującego się,
15. 10) przyjęcie, że zeznania pozwalają na przyjęcie, że odwołujący się ponosi odpowiedzialność za wydobycie całości kopalin, tj. [...] ton żwiru z piaskiem,
16. 11) przyjęcie, że zeznania złożone w sprawie przez stronę, tj. M. D. w dniu [...] r. oraz wyjaśnienia na piśmie z [...] r. są w pełni wiarygodne;
17. 12) pomięcie, przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, zeznań świadka S. W.;
18. 13) nie przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków J. T. i S. P.;
19. 14) dowolne przyjęcia ram czasowych wydobywania kopalin, tj. okresu od [...] czerwca 2014 r do [...] kwietnia 2016 r.;
20. 6. rażące naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 10 K.p.a., art. 61 § 1 i § 4 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 84 K.p.a., art. 85 K.p.a. polegające na wadliwej interpretacji zeznań świadka T. S., M. S., A. U., K. G., W. P., D. K., J. W., J. S., P. P. i przyjęcie, że z zeznań ww. świadków wynika, że to odwołujący się dokonywał wydobywania kopalin z działek [...] i [...];
21. 7. rażące naruszenie art. 77 i 107 K.p.a., bowiem zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenie strony, jest sprzeczny z treścią kwestionowanej decyzji oraz zasadami doświadczenia życiowego;
22. 8. rażące naruszenie art. 86 K.p.a przez odstąpienie od przesłuchania odwołującego się w charakterze strony i poczynienie przez organ 1 instancji wadliwych ustaleń stanu faktycznego sprawy polegających na przyjęciu, że:
23. 1) przedsiębiorca wydobył w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r. [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem z terenu działek gruntowych o numerze ewid. [...] i [...] w sytuacji, gdy jak wynika z jego oświadczenia, nie prowadził on tam żadnej działalności wydobywczej,
24. 2) przedsiębiorca wydobył w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] kwietnia 2016 r. w sumie [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem z terenu działek gruntowych o numerze ewid. [...] i [...] w sytuacji braku jakichkolwiek materialnych dowodów potwierdzających ilość wydobytych kopalin,
25. 3) istnieje związek pomiędzy nabyciem działki nr [...] przez M. D. i M. D. oraz T. S. i B. S., a faktem wydobywania kopalin z opisanej działki.

Ponownie rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym organ odwoławczy podkreślił na wstępie, że przesłanką do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji, co zostało w przedmiotowej sprawie spełnione, bowiem organ I instancji ustalił, iż odwołujący się nie posiada koncesji na wydobywanie kopaliny.

Nie podzielił zarzutu strony, że akta sprawy składają się z luźnych kartek. Zaznaczył, że inne strony, zapoznając się z aktami nie zgłaszały uwag, zaś pełnomocnik przedsiębiorcy dokonał "naświetleń" materiału dowodowego.

Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia przez organ wszystkich czynności nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego organ wskazał, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne czynności. Zaś sam przedsiębiorca, oprócz ogólnych stwierdzeni nie wskazał, czego w tym materiale dowodowym zabrakło.

Organ nie podzielił zarzutu o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przesłuchania świadków K. G., W. P., A. U., R. S., odbyły się w dniach [...] i [...] r., a więc zanim przedsiębiorca stał się stroną postępowania. Natychmiast po uzyskaniu w trakcie tych przesłuchań informacji, wskazujących, że to on jest sprawcą nielegalnej eksploatacji, organ I instancji zawiadomił go - jako stronę postępowania, o prowadzonym postępowaniu zawiadomieniem z [...] r. które odwołujący się odebrał osobiście w dniu [...] r. W zawiadomieniu pouczono go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, dlatego też nie doszło do naruszenia art. 61 § 1 i § 4 K.p.a.

O przesłuchaniach kolejnych świadków przedsiębiorca został zawiadomiony, lecz nie skorzystał z możliwości uczestniczenia w tych czynnościach. Od momentu odebrania wezwania z [...] r. na przesłuchanie w charakterze strony oraz odebrania zawiadomienia o wezwaniu na przesłuchanie świadka M. D., przedsiębiorca się rozpoczął wielokrotne przedkładanie zwolnień lekarskich. Czynił to także na kolejnych wyznaczonych terminach.

Prawidłowo w postępowaniu dopuszczono dowód z oględzin Czynności przeprowadzone w trakcie oględzin dokonanych w dniu [...] r. zostały udokumentowane w należyty sposób, tj. w sporządzonym w [...] r. "Sprawozdaniu z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji".

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej w R. sygn. akt [...] przez organ I instancji oraz wniosku o przeprowadzenie tego dowodu, organ II instancji wskazuje, iż uzyskał w Prokuraturze Rejonowej w R. informację, że w sprawie o sygn. akt [...] wydano postanowienie o umorzeniu postępowania, od którego wniesiono zażalenie do Sądu Rejonowego w R., a akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane do tego sądu.

Dalek organ wyjaśnił, że podstawą naliczenia opłaty podwyższonej nie było sprawozdanie z prac biurowych organu I instancji, przygotowane przez pracowników organu nadzoru górniczego posiadających specjalistyczną wiedzę (w przedmiotowej sprawie pracownika posiadającego uprawnienia mierniczego górniczego), powstałym na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów (m.in. oględzin i pomiarów wyrobiska), sporządzonym w celu obliczenia ilości wydobytej kopaliny.

Zarówno ilość wydobytego bez koncesji kruszywa naturalnego (żwiru z piaskiem), jak i wysokość ustalonej odwołującemu opłaty podwyższonej odpowiada wartościom określonym w decyzji organu I instancji z dnia [...] r., której adresatem byli Państwo M. i M. D.. Podstawą obliczenia ilości wydobytej kopaliny był obmiar wyrobiska wykonany przez pracowników organu I instancji [...] r. Co prawda, [...] r., podczas oględzin przeprowadzonych w obecności właścicieli działek nr ewid. [...], [...] i [...] wykonano kolejny pomiar wyrobiska, niemniej stwierdzono wówczas przekształcenia powierzchni terenu polegające na poszerzeniu pasa ochronnego od rzeki [...], wyprofilowaniu skarp i wyrównaniu części terenu. Wykonany drugi obmiar nie odzwierciedlał rzeczywistej ilości wydobytej kopaliny, w związku z czym do obliczeń przyjęto wyniki pomiaru z [...] r.

W o0cenie organu odwoławczego, organ I instancji właściwie przyjął wyniki sprawozdania jako podstawę do ustalenia ilości wydobytej kopaliny oraz prawidłowo określił czasokres prowadzenia eksploatacji pomiędzy [...] czerwca 2014 r., tj. dniem sprzedaży przez I. K. działki nr [...], a [...] kwietnia 2016 r. - dniem wykonania obmiaru przez organ I instancji. Podczas przesłuchania w charakterze świadka I. K. zeznała, że do dnia sprzedaży nieruchomości stanowiła ona użytek zielony (łąkę) i nie była na niej prowadzona eksploatacja żwiru.

Odnosząc się do prawidłowości ustalenia adresata decyzji, co jest zasadniczym elementem odwołania, należy podnieść, że już w dniu [...] r. M. S. wniosła o wszczęcie przez Okręgowy Urząd Górniczy w K. postępowania wobec przedsiębiorcy, który, według niej, od 2 lat "niszczy strukturę ziemi poprzez rozkopywanie, wywózkę ziemi, piasku i żwiru". To on w 2014 r. wystąpił z inicjatywą zakupu przez swoich teściów - M. i M. D., działki od I. K. oraz zorganizował z tym związane formalności. Na prowadzenie wywozu piasku w 2015 r. z działki o nr ewid. [...] za zgodą W. G. wskazuje również K. P. podczas przesłuchania w dniu [...] r. Za piasek W. G. płacił gotówką. Jak zeznaje, materiał wywoziło więcej osób. Świadek – J. S. wskazuje, że wydobycie i transport prowadzony był koparką i samochodami należącymi do odwołującego, który utwardzał drogę umożliwiającą dojazd do wyrobiska. Także A. U., W. P. oraz K. G. - zatrudnieni w firmie odwołującego się, potwierdzają, że to właśnie odwołujący się zlecał wydobywanie i przewóz piasku, w tym do firmy "A" w R., "B" w B., "C" w K., na budowę obwodnicy w S., do G. C. i odbiorców prywatnych.

Część materiału wywożona była na plac składowy w miejscowości L.. Materiał na podsypki, co wcześniej uzgadniali telefonicznie z odwołującym, pobierali również przesłuchiwani W. W. i D. K.. W końcu M. D. (teść odwołującego) wskazał, iż to odwołujący się wyłożył środki na zakup działki o nr ewid. [...] przez Państwa D., a później sam wydobywał z niej kopalinę. Zeznania ww. świadków są spójne, logiczne, wiarygodne i nie budzą wątpliwości co do podmiotu prowadzącego wydobycie i podstaw faktycznych ustalenia właśnie przedsiębiorcy opłaty podwyższonej.

Organ ustalił także, że przedsiębiorca prowadził już działalność gospodarczą w zakresie wydobycia kopaliny, na podstawie koncesji udzielonej przez Starostę [...] w dniu [...] r., wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]", położonego w niewielkiej odległości od działek nr ewid. [...] i [...] w Z. Za niezrozumiały organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 P.g.g. oraz art. 21 ust. 1 P.g.g. Przepisy art. 4 ust. 3 P.g.g. i art. 21 ust. 1 P.g.g. nie zostały bowiem zastosowane przez organ I i II instancji w przedmiotowej sprawie i trudno mówić o ich naruszeniu, a tym samym należy uznać powyższy zarzut za chybiony.

W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Nadto organ nie podzielił pozostałych zarzutów odwołania.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący przedsiębiorca zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzucił:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.;

l.a) art. 4 ust.3 w zw. z art. 140 ust. 3 P.g.g. przez;

a) pozbawione podstaw prawnych i faktycznych ustalenie skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "D", opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem, z części działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. (obręb [...]), gmina B., powiat [...], w okresie od [...] czerwca 2014 r do [...] kwietnia 2016 r., w wysokości [...] złotych, słownie: [...] złotych.

b) art. 21 ust. I pkt 2 P.g.g. poprzez zastosowanie wobec skarżącego regulacji prawa górniczego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości nie prowadził on działalności gospodarczej w zakresie wydobywania [pic]kopalin na obszarze działek o numerach ewidencyjnych nr [...] i [...], położonych w miejscowości Z. naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj.:

Il.a) art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art, 14 K.p.a., art. 66 a K.p.a.,

73. S I k.p a oraz art, 107, art. 136 138 par. I oraz art. 140 k.p.a przez jednostronną, kierunkową analizę przez organ 11-ej instancji zarzutów odwołania skarżącego i powierzchowne odniesienie się do nich a tym samym naruszenie zasady, iż strona ma prawo do obiektywnego postępowania administracyjnego oraz do rzetelnej analizy podnoszonych przez nią zarzutów w postępowaniu oraz składanych pismach w tym odwołaniu od wydanej w sprawie decyzji.

Zarzut ten dotyczy tego między innymi, że skarżący w odwołaniu podniósł zarzut, iż w dniu [...]r tj. ponad dwa tygodnie po zakończeniu postepowania w sprawie, [pic]pełnomocnikowi skarżącego przedstawiono do wglądu i umożliwiono wykonanie naświetleń materiału dowodowego sprawy w postaci szeregu dokumentów, nie były "aktami sprawy, a luźnymi dokumentami, nie były ponumerowane, część z nich w ogóle nie była połączona ze sobą, nie miały także metryki [pic]

Twierdzenie organu drugiej instancji iż były poukładane i ponumerowane nie polega na prawdzie, gdyż do złożonego odwołania pełnomocnik skarżącego załączył płytę DVD -R z wykonanymi naświetlaniami dokumentacji

Skarżący podtrzymał zarzut, że dokumentacja sprawy przedstawiona pełnomocnikowi po zakończeniu postępowania przez organ I-szej instancji nie spełniała wymogu istnienia akt sprawy.

Okoliczność że dokumentacja sprawy już po złożeniu przez skarżącego odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Górniczego w K. została ułożona chronologicznie i wpięta w skoroszyty nie zmienia w niczym, wydaje się bezspornego faktu, że organ 1-szej instancji wydał decyzję wadliwą opartą o nie wiadomo jaki materiał dowodowy.

W szczególności nie można stwierdzić jednoznacznie czy z jednej strony ten materiał był kompletny a z drugiej czy sposób przechowywania dokumentów sprawy zapewniał integralność i kompletność akt a nadto umożliwiał stronom postepowania sprawne przeglądanie zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym akt sprawy. w ramach postepowania przed organem 1-szej instancji naruszono zasadę czynnego udziału strony we wszystkich stadiach postepowania polegającą na uniemożliwieniu stronie udziału w oględzinach i przesłuchaniach świadków, braku zawiadamiania skarżącego o podejmowanych wszystkich czynnościach tj. np. wywiadach w instytucjach, występowaniu z wnioskami itp. [pic]

1. 2) w ramach postepowania odwoławczego w efekcie nie przeprowadzono powtórnego rozpoznania sprawy.

W tym zakresie skarżący zarzuca, że w ramach postepowania zainicjowanego odwołaniem organ drugiej instancji, że nie podjął żadnych działań w celu ustalenia jaki był stan dokumentacji sprawy w dacie wydawania decyzji w sprawie celem rzetelnego rozważenia zarzutów skarżącego; zaniechanł przeprowadzenia dowodu z dokumentacji zalegającej w aktach sprawy Prokuratury Rejonowej w R. sygn..akt [...] a w szczególności protokołów przesłuchań świadków [pic]uzyskanych dowodów oraz zapadłych rozstrzygnięć w sprawie w sytuacji posiadania przez organ 1-szej instancji wiedzy o tym, że postępowanie dotyczące nielegalnego wydobywania kopalin działek nr [...], [...] i [...] toczyło się, w sytuacji gdy zgromadzone materiały dowodowe w tym postępowaniu oraz zapadłe decyzje mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Uzyskanie informacji iż postępowanie w prokuraturze zostało umorzone nie jest dowodem w sprawie.

Zarzucił także, ze zaniechano przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony pomimo zgłoszenia w tym zakresie wniosku przez skarżącego oraz [pic] zaniechano przesłuchania w charakterze świadków; J. T. i S. P. wobec braku stawiennictwa tych świadków na wezwanie organu [pic]

Wreszcie w decyzji wadliwie przyjęto, że sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji oraz aneks do tego sprawozdania mogą stanowić podstawę do ustalenia ilości wydobytego żwiru z piaskiem z działek nr [...] i [...] [pic]

II b) rażące naruszenie art. 7, art. 8 art.,art. 10 art. 61 § 1 i 4, art. 77 art. 80, art. 84, art. 85, art. 107, art. 136, art. 140 K.p.a. przez

1. a) nie uwzględnienie zarzutu skarzącego, że w sprawie decyzja organu l- szej instancji wydana została nie na podstawie akt ale zbioru bliżej niesprecyzowanych dokumentów,
2. b) brak podjęcia przez organ II- ej instancji wszystkich czynności koniecznych dla rzetelnego i pełnego wyjaśnienia sprawy oraz nie przeprowadzenie wnikliwego postepowania dowodowego koniecznego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zgromadzenia wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia dowodów [pic]dokonanie wybiórczej i kierunkowej oceny dowodów w sprawie [pic]
3. c) naruszenie zasady zapewniania możliwości czynnego udziału skarzącego we wszystkich stadiach postepowania polegające na uniemożliwieniu stronie złożenia zeznań w sprawie w charakterze strony.

W tym zakresie skarżący zwraca uwagę na to że wnioski [pic]przedstawione w zaskarżonej decyzji dotyczące udziału skarżącego są nieuprawnione.

Z uzasadnienia opisanej decyzji wynika, że organ 1-szej instancji wielokrotnie wzywał skarżącego do stawienia się na przesłuchanie w charakterze strony w okresie od [...] r do [...] r. Skarżący przedkładał organowi i-szej instancji zaświadczenia od uprawnionego lekarza sądowego, które usprawiedliwiały jego nieobecność. W okresie od połowy [...] r do daty wydania decyzji w sprawie był on już do dyspozycji organu, jednak nie został wezwany na przesłuchanie[pic] Nie przesłuchano go także w postępowaniu odwoławczym.

Zdaniem skarżącego rażąco naruszono art. 86 k.p.a przez odstąpienie od przesłuchania skarżącego w charakterze strony w sytuacji wykazania przez niego, że ze względu na ówczesny stan zdrowia nie może on stawić się na przesłuchanie przy równoczesnym jasnym jego stwierdzeniu, że chce on to uczynić [pic]

1. d) przeprowadzenie dowodu z oględzin terenu bez poinformowania skarżącego o tej czynności oraz innych o istotnych czynnościach procesowych tj. przesłuchaniach świadków wymienionych w skardze
2. e) pozbawienie możliwości udziału w postępowaniu, podejmowania i wyjaśniania wszelkich okoliczności sprawy przez uniemożliwienie skarżącemu udziału w przesłuchaniach istotnych w sprawie świadków w dniach [...] i [...] r, a tym samym uniemożliwienie zadawania pytań świadkom i wadliwe ustalenie że dopiero po przesłuchaniu tych świadków należało poinformować skarżącego o toczącym się postępowaniu, przyznaniu mu przymiotu strony gdy z analizy akt sprawy wynika, że taka konieczność zaistniała o wiele wcześniej [pic]
3. f) całkowite pominięcie pisemnych wyjaśnień skarżącego składanych w postępowaniu w ramach których zaprzeczał on aby podejmował działania polegające na wydobywaniu kopalin z działek nr [...] i [...], wskazywał na uzyskanie informacji, iż z terenu tych działek żwir z piaskiem wydobywały inne osoby a także o tym, że część działek była objętych postępowaniem została zdewastowana w okresie powodzi.
4. g) brak przeprowadzenia dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej w R. sygn. akt [...] a w szczególności protokołów przesłuchań świadków, uzyskanych dowodów oraz zapadłych rozstrzygnięć w sprawie w sytuacji posiadania przez organ 1-szej instancji wiedzy o tym, że postępowanie dotyczące nielegalnego wydobywania kopalin działek nr [...] [...] i [...] toczyło się, w sytuacji gdy zgromadzone materiały dowodowe w tym postepowaniu oraz zapadłe decyzje mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy
5. h) przyjęcie, że sprawozdanie z prac biurowych mających na celu obliczenie ilości wydobytej kopaliny bez koncesji oraz aneks do tego sprawozdania mogą stanowić podstawę do ustalenia ilości wydobytego żwiru z piaskiem z działek nr [...] i [...],
6. i) kierunkowe nastawienie w zakresie prowadzenia postępowania przez rozstrzyganie wątpliwości ewentualnie tłumaczenie faktów czy też zeznań na niekorzyść skarżącej strony (znajduje to swój wyraz np. w braku wyjaśnienia w przesłuchaniach świadków takich okoliczności jak konkretnie kiedy, ile razy i jakie ilości kopalin np. kierowcy wywozili z przedmiotowych działek),
7. j) przyjęcie, że ogólne stwierdzenia świadków, którzy podają i widzieli skarżącego wydobywającego kopaliny raz lub kilka razy pozwalają na przyjęcie że skarżący ponosi odpowiedzialność za wydobycie całości kopalin tj. [...] ton żwiru z piaskiem

K) brak rozważenia zarzutu skarżącego dotyczący wadliwego przyjęcia że zeznania złożone w sprawie przez. M. D. w dniu [...] r oraz wyjaśnienia na piśmie z dnia [...] r są w pełni wiarygodne,

I) wadliwe przyjęcie, że zeznania świadka S. W. nie mają znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy z zeznań tego świadka jednoznacznie wynika iż wskazane przez niego osoby tj. K. S., A. C. oraz C. ze Z., "E", "F" w R., "G" w S. wydobywały z działek objętych postępowaniem kopaliny (znamienne, że organ I-szej instancji w tym zakresie nie dokonał weryfikacji zeznań tego świadka przez chociażby przesłuchanie z urzędu świadków tj; S. K. oraz A. C., a co więcej nie przesłuchał świadka W. na miejscu sporu w ramach oględzin co sugerował sam świadek, [pic]ł) dowolne przyjęcie ram czasowych wydobywania kopalin tj. okresu od okresie od [...] czerwca 2014 r do [...] kwietnia 2016 r

II, c) rażące naruszenie art. 7, art. 8 art,, 10, art... 61 par. I i 4, art. 77 [pic]art.80, art.. 84, art. 85, art. 136, aret. 140 K.p.a. przez;

1. a) brak jakiegokolwiek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania, strony iż organ pierwszej instancji dokonał wadliwej interpretacji zeznań świadka T. S. i przyjął, że świadek ten stwierdził, iż strona skarżąca wydobywała kopaliny z działek nr [...] i [...] w sytuacji gdy z zeznań tego świadka nie można wysnuć takiego wniosku,
2. b) bezkrytyczne i błędne przyjęcie, że z zeznań świadków w sprawie wynika, że to skarżący dokonywał wydobywania kopalin z działek [...] i [...]w
3. c) brak wnikliwego odniesienia się przez organ 11-ej instancji do zarzutu odwołania strony dotyczącego ilości kopalin wskazanych przez organ 1-szej instancji - prawie [...] ton i twierdzenia skarżącego że dla jej wydobycia z obszaru działek [...] i [...] koniecznym było prowadzenie działalności zorganizowanej prze dłuższy okres czasu czego nie wykazano w ramach postępowania a z pewnością czego [pic] nie potwierdzili słuchani w sprawie świadkowie,
4. d) brak odniesienia się przez organ 11-ej instancji do zarzutu strony, dotyczący dowolnego przyjęcia ram czasowych rzekomego wydobywania kopalin tj. okresu od okresie od [...] czerwca 2014 r do [...] kwietnia 2016 r Istotne, że w wydanej decyzji Prezes Wyższego Urzędu Górniczego
5. III. poczynienie przez organ II — ej instancji wadliwych ustaleń stanu faktycznego sprawy polegających na przyjęciu, że[pic]

1. a) skarżący wydobył był w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [..] kwietnia 2016 r w [...] ton kopaliny - żwiru z piaskiem z terenu działek gruntowych o numerze ewid. [...] i [...] w sytuacji gdy jak wynika z jego oświadczenia nie prowadził on tam żadnej działalności wydobywczej, a przy tym brak jakichkolwiek materialnych dowodów potwierdzających ilość wydobytych kopalin,
2. b) istnieje związek pomiędzy nabyciem działki nr [...] przez M. D. i M. D. oraz T. S. i B. S. a faktem wydobywania kopalin z opisanej działki,

1. b) naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., zwłaszcza kwalifikowane, samo przez się implikuje potrzebę powtórzenia czynności jurysdykcyjnych - takie założenie przyjmuje się przy wykładni przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Analogiczne założenie należy przyjąć, ilekroć odnośne naruszenie - zachodzące w odniesieniu do orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji - zostanie zidentyfikowane przez organ drugiej instancji w ramach postępowania odwoławczego lub zażaleniowego. Adekwatnym działaniem organu drugiej instancji jest wtedy wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego. Należy w tym miejscu wskazać, że zasada dwuinstancyjności zakłada prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, przy czym liczy się tylko takie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, które odbywa się w warunkach gwarantujących zachowanie pełnego obiektywizmu.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi rozbudową argumentację przytoczoną już w samych zarzutach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej. Na poparcie swojego stanowiska podtrzymał argumenty przetoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nie zarzuty zasługuję na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2017 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teksy jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice sprawy w tym przypadku górniczej. W konsekwencji treść i zakres rozpoznania sądu administracyjnego determinują właściwe, w każdej sprawie wymagające indywidualnego ustalenia, normy prawa materialnego, które w ostatecznym rezultacie wyznaczają nieprzekraczalne granice tożsamości sprawy podatkowej. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej. Jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej.

Przechodząc do meritum sprawy należy dokonać w pierwszym rzędzie analizy przepisów prawnych regulujących kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za nieprzestrzegania. Stosownie zatem do art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Ponadto stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust.

1. 1. P.g.g. przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:
2. 1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;
3. 2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;
4. 3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednak nawet w tym przypadku ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 P.g.g.

W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 P.g.g.

Zatem w odniesieniu do kwestii wydobycia kopalin w celu zaspokojenia "potrzeb własnych", koniecznym jest ustalenie charakteru tego wydobycia, jak również tytułu prawnego do wydobywanego złoża. W praktyce chodzi o wydobycie złoża objętego prawami podmiotowymi (prawem własności, wieczystego użytkowania), pozbawionego cech działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173., poz. 1807 z późn. zm.) – bez prawa do rozporządzania kopaliną. W takim przypadku stosuje się złagodzone rygory prawa górniczego, lecz co do zasady działalność taka prawu temu podlega.

Biorąc pod uwagę ilość wydobytej kopaliny powyższa regulacja nie mogła mieć zastosowania w sprawie.

Niemniej jednak z powyższych przepisów prawa materialnego wynika, ze warunkiem wymierzenia opłaty podwyższonej jest uprzednie ustalenie, ze do wydobycia w warunkach określonych w art. 140 P.g.g. doszło. Zatem jest to ustalenie w sferze faktów poprzedzone przeprowadzaniem stosowanego postępowania administracyjnego regulowanego przepisami K.p.a. Samo zaś postępowanie kończy wydanie decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W przypadku decyzji organu odwoławczego winno zawierać odniesienie się także do zarzutów odwołania. Zatem uzasadnienie, stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę.

Nie można przy tym tracić z pola widzenia art. 15 K.p.a statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Istota tej zasady polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji generalnie odnosi się do zarzutów odwołania. Nie wynika z niego jasno, jaki stan faktyczny ustalił organ odwoławczy i na podstawie jakich dowodów, a jakim dowodom odmówił wiarygodności. Sąd oceniający skarżoną decyzję nie może na podstawie rozważań organu dotyczących trafności zarzutów odwołania konstruować stanu faktycznego sprawy. Nie może w tym zastąpić organu. Organ nie mógł się ograniczyć do stwierdzenia, że postępowanie organu pierwszej instancji było prawidłowe ani do wskazanie, na których zeznaniach świadków ten organ oparł swoje ustalenia. To organ odwoławczy winien był samodzielnie rozważyć wszystkie materiały zgromadzone w sprawie.

Winien był także, czego nie uczynił, rozważyć kwestie uwzględnienia w sprawie dowodów sporządzonych przez pracownika, który następnie został wyłączony ze sprawy postanowieniem organu pierwszej instancji z [...]r. na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. Ta sama osoba, co do której powstały wątpliwości co do jej bezstronności, sporządziła sprawozdanie z prac biurowych i dokonała wyliczenia ilości wydobytej kopaliny oraz wysokości opłaty podwyższonej, Ta sama osoba przesłuchiwała, do momentu jej wyłączenia, świadków, których powtórnego przesłuchania już z jego udziałem domagał się skarżący. Do tej kwestii organ odwoławczy się nie odniósł.

Należy w tym miejscu wskazać raz jeszcze wskazać, że zasada dwuinstancyjności zakłada prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, przy czym liczy się tylko takie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, które odbywa się w warunkach gwarantujących zachowanie pełnego obiektywizmu.

Nie zasługują powtarzające się w skardze zarzuty dotyczące nieuporządkowania akt. Zarówno lektura odwołania jaki i skargi pozwala na wniosek, ze skarżący miał możliwość zapoznania się z dokumentami, na których swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim oparł organ pierwszej instancji, a w ślad za nim powtórzył rozstrzygniecie organ odwoławczy. To, że przed wydaniem przez organ pierwszej instancji akta mogły być nieuporządkowane, w ocenie sądu nie miało wpływu na wynik postępowania i nie uniemożliwiło skarżącemu wniesienie obszernego odwołania.

Zgodzić się także należy ze skarżącym, że w sposób niebudzący wątpliwości nie wyjaśniono kwestii, czy także inne osoby wywoziły ze spornych działek kopalinę, na co wskazują zeznania P. P., i czy czyniły to wyłącznie na własny rachunek, czy za wiedza zgodą i odpłatnością na rzecz skarżącego. Nie wyjaśniono, kto umieścił rurę odprowadzającą wodę ze spornych działek przez wał ochronny do rzeki [...].

Wobec istotnego naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 K.p.a. art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a. i art. 8 K.p.a. przedwczesnym i zbędnym staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów skargi, zwłaszcza dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Sąd nie uwzględnił wniosku strony o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu zakończenia postepowania w sprawie prowadzonej przeciwko skarżącemu przez Sądem Okręgowym w R. sygn. akt [...]. Organu nadzoru górniczego są wyspecjalizowanymi organami do prowadzenia postępowań dot. Nielegalnego wydobycia kopaliny. Wyrok wydany w sprawie karnej nie ma przesadzającego wpływu na wynik sprawy, której przedmiotem jest wymierzenie w istocie kary administracyjnej. Jej ustalenie i wymierzenie oparte jest na innych zasadach niż uznanie za winnego popełnienia przestępstwa. Stąd tez nie jest niezbędnym włączenie do akt postępowania administracyjnego materiałów z postępowania karnego.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a skargę, jako zasada uwzględniono. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800).

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy oceni całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozważy, czy fakt wyłączenie jednego z pracowników organu pierwszej instancji mógł mieć wpływ na prawidłowe procedowanie w sprawie, czy ewentualnie zachodzi podstawa do ponownego przeprowadzenia niektórych dowodów. Zaś swoje stanowisko wyartykułuje w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a.