Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z dnia [...] r. Strona skarżąca zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który został jej doręczony w dniu [...]r. G. S. pismem z dnia [...]r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wyjaśniła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla Strony skarżącej adwokata. Pismem z dnia 24 lutego 2015 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Gliwicach zwrócił się do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyznaczenie adwokata celem reprezentowania skarżącej w niniejszym postępowaniu. W dniu [...] r. (data z prezentaty biura podawczego Sądu) wpłynęło pismo właściwej rady adwokackiej wskazujące dane osobowe wyznaczonego w tej sprawie pełnomocnika.
W dniu [...] r. oraz [...] r. wyznaczony dla Strony skarżącej pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, natomiast pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku. Do skargi kasacyjnej dołączono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tejże skargi. Uzasadniając ten wniosek adwokat Strony skarżącej podniósł, że zarządzeniem doręczonym w dniu [...] r, wobec przyznania prawa pomocy Stronie skarżącej został wyznaczony na pełnomocnika z urzędu, przy czym Strona skarżąca otrzymała odpis wydanego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu [...] r., a zatem wyznaczenie adwokata z urzędu nastąpiło w sprawie po upływie 30 - dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 4 grudnia 2014 r. istotnie został uchybiony, albowiem termin, o którym mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), upłynął w dniu [...] r. Z kolei skarga kasacyjna została złożona pismem z dnia [...] r. Opisany termin jest terminem ustawowym, zatem nie może być skrócony ani przedłużony, jednakże dopuszczalne jest jego przywrócenie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
W tym miejscu odnotować trzeba, że zastosowanie literalnej wykładni powołanego wyżej przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej.
Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10).
Obecnie na gruncie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt III CZP 117/08 (LEX nr 478083), wypracowano jednolite stanowisko judykatury i doktryny. Zarówno bowiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w piśmiennictwie (patrz B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 286 – 287 oraz postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06, z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 253/05, z dnia 6 stycznia 2010 r., I OZ 1164/09, z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10, LEX nr 741980) dominuje pogląd, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie.
W tej kwestii wypowiedział się nadto Europejski Trybunał Praw Człowieka, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2010 r. w sprawie Subicka v. Polska nr 29342/06 (LEX nr 603448) uznał, że przedstawione podejście sądownictwa jest zgodne ze standardami dotyczącymi zapewnienia rzetelnego dostępu do procedury kasacyjnej.
W przedmiotowej sprawie adwokat wyznaczony w ramach przyznanego Stronie skarżącej prawa pomocy zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r., natomiast już w dniu 10 [...] r. złożył skargę kasacyjną, a zatem przyjmując, iż adwokat Strony skarżącej mógł powziąć informację, że został wyznaczony, jako pełnomocnik w niniejszej sprawie nie wcześniej niż w dniu [...]r. (data wpływu do Sądu pisma rady adwokackiej wskazujące dane osobowe wyznaczonego w tej sprawie pełnomocnika) to skarga kasacyjna została złożona przed upływem 30 dni od opisanej daty.
Sąd mając na uwadze przedstawione okoliczności stanął na stanowisku, że rozpoznany wniosek został złożony w terminie, a uchybienie procesowe, którego dopuściła się Strona skarżąca nastąpiło z przyczyn usprawiedliwionych, niezawinionych przez nią, zatem na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.