Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że utrzymuje się z pomocy bliższej i dalszej rodziny. Od [...] r. jest bowiem osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada również żadnych składników majątku, albowiem jej udział w nieruchomości o pow. [...] m2, został zajęty przez komornika. Ponadto z tytułu prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej "A" posiada zobowiązania wobec różnych kontrahentów na kwotę ok. [...] złotych.
Powyższe dane potwierdziła przedłożoną przy piśmie z [...] r. dokumentacją źródłową, z której ustalono, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. Od [...] r. jest osobą rozwiedzioną. W chwili obecnej mieszka grzecznościowo w użyczonym pokoju u swojego znajomego, który odmówił jej przekazania dokumentów związanych z utrzymaniem domu. W tej sytuacji nie może też uzyskać zaświadczenia potwierdzającego zameldowanie innych osób zamieszkałych pod tym samym adresem.
Postanowieniem z 22 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem, w którym ponownie podkreślono istnienie przesłanek do przyznania skarżącej prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.ps.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09, Lex nr 579280). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli.
W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca wykazała co prawda, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...] r. oraz że nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Należy jednak zwrócić uwagę, że każda osoba fizyczna zmuszona jest w sposób naturalny ponosić wydatki niezbędne do swojego utrzymania (związane z mieszkaniem, wyżywieniem, zdrowiem etc.) a tym samym z jakiegoś źródła winny być one finansowane. W wypadku skarżącej wiadomym jest, że nie pokrywa ona kosztów utrzymania z wynagrodzenia za pracę ani z działalności gospodarczej. Jednakże poza enigmatycznym stwierdzeniem o korzysta pomocy rodziny i znajomych wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych bliższych danych, poza informacją, że zamieszkuje ona na zasadzie grzecznościowego i nieformalnego porozumienia u bliżej nieokreślonej znajomej osoby, która jednakże odmówiła udostępniania jakichkolwiek dokumentów związanych z mieszkaniem.
W sytuacji, gdy cały majątek skarżącej, zgodnie z jej oświadczeniem, sprowadza się do udziału we własności nieruchomości (w wymiarze połowy) zajętego przez komornika sądowego a ponadto jest ona zadłużona na znaczną kwotę można założyć że dysponuje innymi, nieujawnionymi w treści formularza, dochodami. Należy podkreślić w tym miejscu, że zarówno wnioskowy charakter postępowania w przedmiocie prawa pomocy jak i wyjątkowość tej instytucji, wynikająca z zasady partycypacji stron w kosztach postępowania, sprawiają, że wnioskodawca ma obowiązek na żądanie sądu lub referendarza sądowego udzielić wszelkich informacji, w tym również tych, które w normalnych okolicznościach zalicza się do szeroko rozumianych kwestii prywatnych, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim te informacje są niezbędne do oceny zdolności płatniczej strony domagającej się prawa pomocy. Z tych to też powodów nie można przyjąć domniemania, wyłącznie na podstawie samego tylko oświadczenia skarżącej, że w całości korzysta ona z pomocy nieokreślonego kręgu osób w sytuacji gdy nie wskazała ona danych personalnych tych osób ani też tytułu, rodzaju i zakresu pomocy.
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.