Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...], nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u B.K. choroby zawodowej, przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że B.K. pracowała w narażeniu na pyły o działaniu drażniącym w okresie zatrudnienia w:
- 1) A S.A. w latach [...] –[...].
- 2) B w roku [...].
Natomiast w pozostałych latach pracy była eksponowana na czynnik szkodliwy o stężeniu nie przekraczającym obowiązujących norm.
B.K. była badana dwukrotnie przez kompetentne placówki orzecznicze, które nie rozpoznały u niej choroby zawodowej obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Placówka diagnostyczna drugiej instancji w konkluzji orzeczenia, mającego w sprawie decydujące znaczenie, wskazała, że mając na uwadze brak udokumentowanego przekroczenia normatywów higienicznych zapylenia na stanowisku pracy badanej w ostatnich 10 latach zatrudnienia, obecność rozstrzeni oskrzeli, a także brak obniżenia natężonej objętości wydechowej, pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wywołanego narażeniem na pyły lub gazy drażniące.. Przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli u badanej ma podłoże infekcyjne.
Odwołanie od tej decyzji złożyła B.K., która wniosła o ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że rozpoznane u niej spastyczne zapalenie oskrzeli stanowi chorobę zawodową.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w K. decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:
- - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby ujętej-zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 20002 r.,
- - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.
Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że B.K. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego. Jednak lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych – pierwszego i drugiego szczebla – nie rozpoznali u niej choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Wykonane u B.K. badania czynnościowe układu oddechowego nie wykazały trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc wyrażającego się obniżeniem natężonej objętości oddechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, co zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Zatem odwołanie nie mogło być uwzględnione.
Powyższa decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez B.K., która podniosła, iż już w 1998 r. stwierdzono u niej obturacyjne zapalenie oskrzeli, lecz nie skierowano jej na badania celem stwierdzenia choroby zawodowej. Po raz pierwszy w jej sprawie komisja lekarska orzekała w 1999 r., stwierdzając brak pylicy i jednocześnie rozpoznała istnienie obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Analogicznego rozpoznania dokonano w trakcie kolejnych badań w 2001, 2002 i 2003 r., lecz komisje pomijały kwestię, czy rozpoznane obturacyjne zapalenie oskrzeli może stanowić chorobę zawodową.
Nadto nie została ona pouczona, że może się starać o rozpoznanie u niej istnienia takiej choroby zawodowej, a postępowanie w tym zakresie zostało wszczęte dopiero w 2003 r. na jej wyraźne żądanie. Nadto skarżąca wyraziła pogląd, że badania lekarskie, stanowiące podstawę niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, są nieobiektywne, gdyż w jej ocenie badania czynnościowe układu oddechowego nie zostały poprzedzone wystarczająco długą przerwą w przyjmowaniu leków. Reasumując stwierdziła, że podstawą rozstrzygania o istnieniu choroby zawodowej powinien być rzeczywisty stan zdrowia, a nie stan osiągnięty sztucznie przy pomocy leków.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpatrywanej sprawie do takiego naruszenia prawa nie doszło, zatem skarga nie mogła być uwzględniona.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) " przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego, co wynika z oceny narażenia zawodowego, a potwierdza to również organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Zatem Sąd uznał za zbędne dalsze rozważania w tym zakresie. Trzeba jednak pamiętać, iż narażenie na działanie czynnika szkodliwego w okresie zatrudnienia, w tej sprawie pyły i gazy drażniące układ oddechowy, nie musi wywołać negatywnego skutku w postaci choroby zawodowej. Nadto nie każde schorzenie, które mogło być wywołane ewentualnym działaniem czynników szkodliwych, może być uznane za chorobę zawodową.
W kontekście wyżej przytoczonego przepisu oczywistym jest, że jednym z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej jest rozpoznanie schorzenia, które odpowiada opisowi przedstawionemu w wykazie chorób, który stanowi załącznik do przedmiotowego rozporządzenia, zaś rozpoznania takiego musi dokonać lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych (§ 5 ust. 1).
Zgodnie z opisem do poz. 5 wykazu chorób jako chorobę zawodową można rozpoznać "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych".
W konkluzji orzeczeń obu uprawnionych jednostek diagnostycznych nie rozpoznano takiego schorzenia. W orzeczeniu jednostki drugiej instancji wskazano, że wykonane u skarżącej badania czynnościowe układu oddechowego nie wykazały trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc wyrażającego się obniżeniem natężonej objętości oddechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, co zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi nie daje podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli u B.K. ma podłoże infekcyjne. Zatem rozpoznane u skarżącej schorzenie nie stanowi choroby zawodowej, bowiem nie stwierdzono u niej takiego trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc w takim stapniu, aby mogło być one zakwalifikowane jako choroba zawodowa.
W tym miejscu przyjdzie dodać, że załączone do akt administracyjnych orzeczenie lekarskie z dnia [...], co prawda potwierdza, że skarżąca już wtedy cierpiała na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli lecz bez objawów niewydolności układu oddechowego. Zatem i na podstawie poprzednio obowiązującego (do 2 września 2002 r.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 i z 1989 r. nr 61, poz. 364) zakładając, iż rozpoznana u skarżącej choroba mogła być rozważana jako choroba zawodowa wymieniona w poz. [...] załącznika do tego rozporządzenia, warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej w przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – było stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego.
Nie mógł również odnieść skutku argument skarżącej wskazujący, że lekarze specjaliści placówki odwoławczej nieprawidłowo przeprowadzili badania lekarskie, bowiem badania te nie zostały poprzedzone w jej ocenie wystarczająco długą przerwą w przyjmowaniu leków. Otóż jak już wyżej zasygnalizowano zgodnie z § 5 ust. 1 mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów lekarzem orzecznikiem może być lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. W skardze zaś nie wykazano, że lekarze orzecznicy nie posiadali odpowiednich kwalifikacji, a sposób przeprowadzenia badań lekarskich, poprzedzających końcowe orzeczenie, był niezgodny z zasadami sztuki lekarskiej. Nie mogły też mieć wpływu na podjętą przez Sąd ocenę dołączone do skargi wyniki badań czynnościowych układu oddechowego, bowiem zostały one przeprowadzone przez placówkę medyczną (C Sp. z o.o.), która w świetle powołanych wyżej rozporządzeń Rady Ministrów nie była uprawniona do przeprowadzania badań i orzekania w zakresie chorób zawodowych.
Z kolei wynik badań, załączony do pisma procesowego z dnia [...], również sporządzony przez jednostkę nieuprawnioną z punktu widzenia rozpoznawania chorób zawodowych, sporządzony został w dniu [...], a więc odnosi się on do stanu zdrowia skarżącej po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną, oddalił.