Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi ustalony został na kwotę 500 zł zgodnie z treścią § 2 ust.2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, nadsyłając zarazem druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści wspomnianego formularza wynikało jedynie, że J. S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze swoją małżonką – K. S., utrzymując się z dochodu z działalności gospodarczej w kwocie około [...] zł miesięcznie.
Ponieważ wskazane wyżej informacje były niewystarczające dla wszechstronnej oceny stanu majątkowego strony - wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedstawienia szeregu dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. J. S. zadośćuczynił wspomnianemu wezwaniu w wyznaczonym terminie.
W oparciu o nie ustalono, że czynsz za mieszkanie, w którym skarżący zamieszkuje wraz z małżonką wynosi [...] zł. Rachunki za energię elektryczną opiewają na kwotę [...] zł, przy czym pamiętać należy, że co do zasady tego rodzaju płatności są regulowane w rozliczeniu dwumiesięcznym. Wedle nadesłanych dokumentów, opłata za dostawę gazu wynosi [...] zł. Z nadesłanych zaświadczeń wynika, że K. S. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a zarazem nie odprowadza zaliczek na podatek dochodowy. Skarżący, prowadząc działalność gospodarczą w postaci sklepu, wynajmuje lokal o pow. [...] m2 za kwotę [...] zł miesięcznie. Wedle nadesłanej kserokopii księgi przychodów i rozchodów skarżący, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, do końca [...] br. osiągnął dochód w wysokości [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. W rozpoznawanej sprawie wpis ten wynosi 500 zł. W zestawieniu ze wskazanym w druku PPF dochodem skarżącego kwota ta wydaje się rzeczywiście znaczna. Nie mniej jednak nasuwają się poważne wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego J. S. Zadeklarowany przez stronę, w druku PPF dochód – [...] zł, nie przystaje do ustaleń poczynionych w oparciu o nadesłane dokumenty. Z kserokopii księgi przychodów i rozchodów wynika bowiem, że z końcem miesiąca [...] prowadzona działalność przyniosła [...] zł dochodu, co oznacza, że co miesiąc, z tego tytułu skarżący uzyskiwał [...] zł. Gdyby jednakże przyjąć jako wiarygodne oświadczenie skarżącego zawarte w druku formularza, to okazałoby się, że koszt utrzymania (czynsz za mieszkanie, czynsz z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i gaz) przewyższają kwotę [...] zł, wskazaną jako jedyny dochód.
W tej sytuacji wypada uznać, że albo rzeczywisty dochód jest wyższy od zadeklarowanego, albo też z bliżej nieznanego powodu strona pragnie ukryć rzeczywiste źródła swego dochodu. W tym kontekście zauważyć wypada, że pomimo wyraźnego wezwania J. S. nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego istnienie jakiegokolwiek zadłużenia w stałych płatnościach (czynszu, opłatach za media), co przeczy twierdzeniu zawartemu w druku formularza, w którym podkreślił, iż "nie jest w stanie utrzymać kosztów bieżących sklepu". Konkludując wskazać przyjdzie, że zasygnalizowane wątpliwości wykluczają uwzględnienie złożonego wniosku.
W oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia