Uzasadnienie
W skardze na powyższą decyzję zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym i karnym pogorszyła się jej sytuacja zawodowa i życiowa. Aktualnie wnioskodawca zarabia 840 zł brutto i jest to jedyny dochód całej rodziny. Cały zarobek pochłaniają koszty utrzymania rodziny takie, jak: opłaty za prąd, gaz, jedzenie, ubrania, lekarstwa i koszty związane z wykształceniem dzieci.
Strona pozostaje w gospodarstwie domowym ze swoją żoną M. i trójką dzieci: A. ([...] lat), S. ([...] lat) i R. ([...] lat).
Wnioskodawca oświadczył, że jest posiadaczem [...] o wartości 24.000 zł pieca (35.000 zł) i [...] (30.000 zł). Te składniki majątku są zajęte przez komornika. Poza tym strona nie posiada innego majątku. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, akcji, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro.
Żona skarżącego, wg jego oświadczenia posiada stary samochód, dom w którym mieszka cała rodzina i nieruchomości.
Skarżący posiada zaległe zobowiązania: kredyty do zapłaty i zaległości wobec ZUS. Jednocześnie małżonka wnioskodawcy otrzymuje dopłaty z Unii Europejskiej. Pieniądze otrzymane z tych dopłat są w całości przeznaczane na uprawę roli.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r., wpłynęło do akt spraw pismo procesowe pełnomocnika strony adwokata A. T. (pismo z dnia [...] r.). W piśmie tym pełnomocnik wniósł o dołączenie do przedmiotowego postępowania akt spraw: III SO/Gl 1/14 oraz I SA/Gl 168/14 w zakresie, w jakim spełniają one wytyczne wezwania w tej sprawie, tj. w zakresie składanych uzupełnień do wniosków o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik podkreślił, że wszystkie dokumenty, jakie aktualnie znajdują się w posiadaniu skarżącego, a związane z jego sytuacją majątkową, jak również wyjaśnienia tej sytuacji znajdują się w aktach ww. spraw. Poza tym pismem do akt sprawy nie nadesłano żadnych dokumentów, ani materiałów źródłowych.
Referendarz sądowy wniosek pełnomocnika procesowego strony skarżącej uwzględnił i oparł się w swoim rozstrzygnięciu na materiale źródłowym dołączonym przez wnioskodawcę do akt sprawy o sygn. akt: I SA/Gl 168/14, w której wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie był rozpoznawany równolegle.
Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Stanowisko swoje uzasadnił tym, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób należyty danych i oświadczeń zawartych na druku urzędowego formularza PPF, a w efekcie nie wykazał swojej aktualnej kondycji finansowej w aspekcie wszystkich osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W rzeczywistości strona nie wskazała w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich osób, które wchodzą w skład jej gospodarstwa domowego. Strona pominęła jednocześnie zasadę statuowaną w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którą, na małżonku ciąży obowiązek udzielenia współmałżonkowi pomocy finansowej. Zasada ta jest także aktualna w sferze ponoszenia przez małżonka kosztów sądowych.
Od tego postanowienia wniesiony został przez pełnomocnika procesowego wnioskodawcy sprzeciw.
W sprzeciwie zarzucono postanowieniu referendarza sądowego naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie spełnił przesłanek skutkujących uwzględnieniem jego wniosku. Zarzucono w sprzeciwie także błędne przyjęcie, że skarżący faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu pod adresem innym niż adres zameldowania, podczas gdy skarżący przedstawił swoja aktualną sytuację lokalową.
W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik procesowy strony stwierdził, że oświadczenia składane przez wnioskodawcę, w jego ocenie i stosownie do jego możliwości, wyczerpywały informacje, jakich mógł dostarczyć celem wykazania jego sytuacji majątkowej. Zdaniem pełnomocnika strony, aktualna sytuacja majątkowa strony została przedstawiona w sposób kompletny szczegółowy. Poza tym, sytuacja mieszkaniowa wnioskodawcy jest aktualnie nieunormowana, a odbiór korespondencji umożliwiono mu w starym miejscu zamieszania. Pełnomocnika zdziwiło stwierdzenie, że skarżący "przedłożył do akt jedynie te dokumenty, które miały przemawiać za uwzględnieniem jego wniosku w całości". Tak, zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy, postępuje każdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).
Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że R. L. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. L., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarżący rzeczywiście nie wykazał, że spełnia przesłanki ustawowe, które skutkują przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący nie wykazał z jakimi osobami faktycznie tworzy wspólne gospodarstwo domowe. w żadnym miejscu osób tych nie wymienił.
Należy podkreślić, że stosownie do art. 255 P.p.s.a., wskazanym zresztą w wezwaniach referendarza sądowego, skierowanych do skarżącego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Tymczasem, skarżący nie wskazał nawet w sposób jasny i precyzyjny, z kim aktualnie tworzy wspólne gospodarstwo domowe. faktem jest, że to skarżący jest zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych. Jednak jego zdolności finansowe muszą być badane poprzez pryzmat stanu majątkowego wszystkich domowników.
Przy założeniu, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy ma na celu ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, bo to on (a nie jego domownicy) jest co do zasady zobowiązany do ponoszenia kosztów postępowania, to badanie sytuacji majątkowej pozostałych osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego wnioskodawcy może mieć znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej tegoż wnioskodawcy, ale nie może być celem samym w sobie (postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2012 r., I GZ 334/12, LEX nr 1247124). W tej sprawie, stan majątkowy domowników wnioskodawcy nie stanowił samoistnego celu. Miał dać obraz całokształty aktualnej kondycji finansowej skarżącego i jego wspólnego gospodarstwa domowego wskazując, na jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów nie może być bowiem badany jedynie przez pryzmat jego kondycji majątkowej, lecz wszystkich osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.
Innymi słowy, jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (z innymi osobami), to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść.
Ponadto, skarżący powinien również w materiałach źródłowych uwzględnić aktualny stan majątkowy swojej żony i to niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy obowiązuje w jego związku małżeńskim, co wynika z treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, omówionego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 27 października 2014 r.
W ocenie Sądu materiały przedstawione przez wnioskodawcę z pewnością nie posiadają przymiotu szczegółowego i kompletnego wykazania jego aktualnego stanu majątkowego. Nie wystarczają bowiem jedynie same oświadczenia, czy też uzasadnienie wniosku – istotne jest wykazanie tych faktów za pomocą odpowiedniego materiału źródłowego. Co istotne, skarżący jest w przedmiotowej sprawie reprezentowany przez fachowego i profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Tymczasem, adwokat reprezentujący wnioskodawcę w tej sprawie ograniczył się jedynie do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, nie dołączając do niego żadnych dokumentów, które w istotny sposób mogłyby wyjaśnić wątpliwości opisane w postanowieniu referendarza sądowego.
W konsekwencji, należy stwierdzić, że strona nadal nie wykazała swojej aktualnej kondycji finansowej, co uniemożliwiło dokonanie wszechstronnego i merytorycznego rozpoznania jej wniosku. W tej sytuacji brak było podstaw do zbadania, czy wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Takie stanowisko wnioskodawcy skutkuje odmową uwzględnia wniosku.
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.