Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt III SA/GI 342/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. M. (dalej: skarżący, strona) na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej: organ II instancji) z dnia 28 stycznia 2022 r., nr 2/22 w przedmiocie uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej.
Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 26 listopada 2022 r.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny sprawy.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej jako organ, Komendant) orzeczeniem nr 2/22 z 28 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. o uznaniu skarżącego winnym tego, że 24 grudnia 2020 r. w Z. wbrew nakazowi dbania o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy oraz podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej, będąc w czasie wolnym od służby, podczas interwencji przeprowadzanej przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w Z., nie przestrzegał obowiązku zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej, tj. o czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej wynikającej z art. 132 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 – dalej jako ustawa o Policji) w zw. z § 23 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta i o odstąpieniu od ukarania.
Skarżący od ww. orzeczenia organu II instancji z 28 stycznia 2022 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt III SA/GI 342/22 oddalił skargę.
Sąd oddalił tę skargę w całości. W motywach orzeczenia między innymi przytoczono, że skarżący poprzez nieprzestrzeganie wynikającego z obowiązujących wówczas przepisów obowiązku zasłaniania ust i nosa rzeczywiście naruszył społeczny wizerunek Policji jako formacji. Sąd stwierdził, że to funkcjonariusz przede wszystkim winien przestrzegać prawa, skoro w codziennej służbie stoi na straży przestrzegania prawa przez innych. Sąd dostrzegł trud służby każdego funkcjonariusza i za godne pochwały uznał reagowanie na każde podejrzenie naruszenia prawa przez innych. Jednak w ocenie Sądu funkcjonariusz sam również tego prawa winien przestrzegać w każdej sytuacji ponieważ jest to przejaw szczególnej roli, jaką Policja pełni w społeczeństwie – strzeże przestrzegania prawa sama tego prawa przestrzegając.
Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko organu II instancji zawarte w zaskarżonym orzeczeniu co do uznania obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. W związku z czym uznał, że prawidłowo organ ocenił, iż do popełnienia czynu doszło w zamiarze ewentualnym, do czego zobowiązywał go art. 132a ustawy o Policji.
Skarżący w dniu 30 stycznia 2024 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Jako podstawę skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt III SA/GI 342/22 skarżący wskazał art. 273 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), tj. późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu oraz że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 13 września 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił jego skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach nr 2/22 z dnia 28 stycznia 2022r. który uznał go winnym tego, że:
" W dniu 24 grudnia 2020r. w Z. wbrew nakazowi dbania o społeczny wizerunek Policji jako formacji w której służy oraz podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej, będąc w czasie wolnym od służby, podczas interwencji przeprowadzonej przez Funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w Z. nie przestrzegał obowiązku zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej tj. o czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej z art. 132 ust.1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U.z 2020r.,poz.360 - dalej jako Ustawa o Policji) w zw. z § 23 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta.
Równocześnie o ten sam czyn przed Sądem Rejonowym w Z. Wydział [...] Karny sygn. akt [...] toczyło się postępowanie przeciwko skarżącemu obwinionemu o to, że:
"W dniu 24 grudnia 2020r. ok. godz. 21.55 w Z. przy ul. [...] naruszył przepisy o zachowaniu się w miejscu publicznym dotyczącym obowiązku zakrywania ust i nosa przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, przyłbicy albo kasku ochronnego tj. o czyn z art. 116 § 1a kw w zw. z art.27 ust.1 pkt.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii."
Skarżący podkreślił, iż w sprawie tej zapadł wyrok uniewinniający skarżącego, a zarzucony mu w tej dacie czyn nie nosi znamion czynu zabronionego. Wyrok ten jest prawomocny.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 19 lutego 2024r. do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie (art.271-273 p.p.s.a.) oraz wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi (art. 277 p.p.s.a.) a także sprecyzowania czy skarżący żąda uchylenia lub też zmiany zaskarżonego orzeczenia (art.279 p.p.s.a.).
Skarżący wskazał art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. gdyż w sprawie tej został uniewinniony wyrokiem z dnia 24 października 2022 r. Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] (wyrok stał się prawomocny w dniu 11 grudnia 2023r.).
Skarżący wskazał, że został obwiniony o czyn który nie nosił znamion czynu zabronionego przepisami prawa w danym czasie. Nadto zdaniem skarżącego funkcjonariusze policji na miejscu interwencji fałszywie w sposób zmyślony oskarżyli go o taki czyn.
Ponadto skarżący wskazał, że ww. wyrokiem Sąd Rejonowy w Z. uniewinnił go z zarzucanego mu czynu z art. 116 § 1a kw. Natomiast w tym samym wyroku Sąd skazał go na karę grzywny o czyn z art. 107 kw. Skarżący podał, że nie popełnił tego czynu, a oskarżył go mężczyzna wraz z jego żoną wobec którego to mężczyzny Sąd wydał prawomocny wyrok pozbawienia wolności (tj. o czyn z art.190 kk. na szkodę skarżącego i jego żony). Skarżący zaakcentował, że nie mogąc się pogodzić z tymi faktami wniósł apelację która to nie została przyjęta przez Sąd z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia apelacji. Od powyższego wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego w S., który to Sąd postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023r. sygn. akt [...] nie przywrócił terminu do wniesienia apelacji. W dniu 29 grudnia 2023 r. skarżący otrzymał pismo z Sądu Okręgowego w S. informujące go o uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w Z. sygn. akt [...].
W związku z powyższym skarżący żądał uchylenia zaskarżonego orzeczenia ponieważ nie popełnił zarzucanego mu czynu, a który to czyn nie nosił znamion czynu zabronionego przez przepisy prawa.
Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze i dodatkowo wskazał, że został uznany winnym przewinienia dyscyplinarnego, a Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z 2 października 2022 r. o sygn. akt [...], uniewinnił go od zarzutu popełnienia wykroczenia (kserokopie tego wyroku złożył do akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Będąca przedmiotem kontroli sądowej skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.")., można żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 p.p.s.a., i stanowią katalog zamknięty.
W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 p.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 p.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.).
Skarga o wznowienie postępowania sądowego jako stanowiąca nadzwyczajny środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy już prawomocnie zakończonej, stosownie do art. 279 p.p.s.a., który określa jej wymogi, winna wskazywać ustawową podstawę wznowienia i jej uzasadnienie.
Stosownie do art. 281 ustawy p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania.
W pierwszej kolejności Sąd zbadał przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. W ocenie Sądu, Skarżący wystąpił o wznowienie postępowania z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wynikającego z art. 277 p.p.s.a.
Termin ten rozpoczął bowiem bieg w dniu, w którym Skarżący dowiedział się o nowych dowodach i okolicznościach w sprawie, co jak wynika z akt sądowych sprawy miało miejsce we grudniu 2023 r., a w dniu 30 stycznia 2024 r. skarżący złożył niniejszą skargę.
Sąd uznał również, że skarga o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne wynikające z art. 279 p.p.s.a. oraz opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia wymienionych w art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2021 r. II OSK 2596/18 (publ.), że "Zgodnie z art. 273 § 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z konstrukcji powyższej normy prawnej wynika, iż chodzi o takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które nie zostały ujawnione w zakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jest nieznanych w jego trakcie stronom i z których strona nie mogła skorzystać.
Dodatkowo okoliczności te lub środki dowodowe muszą pozostawać w związku z prawomocnym orzeczeniem, które jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, to znaczy muszą być tego rodzaju, że mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w poprzednim postępowaniu. Chodzi więc o sytuację, w której przy wiedzy sądu o tych faktach czy dowodach w momencie orzekania zapadłoby rozstrzygnięcie innej treści. Jak wskazuje się w doktrynie, logiczna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi w nim o takie okoliczności faktyczne lub dowody, które dotyczą podstawy, a w szczególności podstawy faktycznej skontrolowanej przez sąd decyzji administracyjnej".
W ocenie Sądu wznowienie postępowania z uwagi na wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy uzasadniają jedynie te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym.
Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadkach zaistnienia ustawowych przyczyn wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem obalania prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach.
Podstawy skargi o wznowienie zostały wyliczone taksatywnie w art. 271 – 273 p.p.s.a., co oznacza, że w takim postępowaniu nie są rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia.
Bezsprzecznie z treści wypowiedzi skarżącego w piśmie stanowiącym skargę o wznowienie postępowania wynika, że w istocie jednak przywołał dwie podstawy z art. 273 p.p.s.a.– a mianowicie § 2 i § 3.
Zdaniem Sądu wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania sądowego tj.: art. 273 § 2 p.p.s.a., czyli wykrycie takich faktów, które mają wpływ na bieg sprawy, które nie były wiadome skarżącemu w momencie trwania postępowania powinna uwzględniać powszechnie przyjętą wykładnią ww. art. 273 § 2 p.p.s.a, ponieważ podstawa wznowienia, scharakteryzowana w tym przepisie, została ujęta szeroko i z tego względu powinna być brana pod uwagę jedynie w sytuacji faktycznego i nie budzącego wątpliwości ustalenia, że doszło do późniejszego wykrycia nowych okoliczności faktycznych bądź też nowych środków dowodowych. Takie "wykrycie" winno stanowić stwierdzenie okoliczności, które w poprzednim postępowaniu nie pojawiły się zupełnie, bądź też nie były znane stronom. Tego rodzaju przypadek nie zachodzi w niniejszej sprawie. Przede wszystkim, w wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 2 października 2022 r. o sygn. akt [...] nie pojawiły okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które z jakichś przyczyn nie mogły zostać w poprzednim postępowaniu ujawnione.
Ponadto, zgodnie z powszechnie przyjętym stanowiskiem sądów, proklamowanym także w przeważającej mierze przez doktrynę: "W świetle treści art. 273 § 2 p.p.s.a. możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego postępowania. W momencie wydawania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 13 września 2022 r., wyrok Sądu Rejonowego w Z. z 2 października 2022 r. o sygn. akt [...] nie istniał, wobec powyższego w żadnej mierze stanowić nie może podstawy wznowienia postępowania. Nadto tylko wyrok skazujący sądu karnego wiąże sąd administracyjny.
Ponadto z uzasadnienia ww. wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 2 października 2022 r. wynika, że do zdarzenia które było podstawą stwierdzonego przewinienia dyscyplinarnego doszło tj. skarżący w dniu 24 grudnia 2020 r. ok. godz. 21.55 w Z. nie przestrzegał obowiązku zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej. Natomiast Sąd Rejonowy dlatego nie skazał skarżącego bo doszło do częściowej depenalizacji wykroczenia z art. 116 § 1a kw. W związku z czym został skarżący uniewinniony od zarzucanego mu czynu. Jednakże takie rozstrzygnięcie nie spowodowało wykrycia nowych faktów lub środków dowodowych mających wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a.
W ocenie Sądu powołane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za mające wpływ na wynik sprawy sądowej w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a.
Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał, że w niniejszej sprawie skarga nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia o których mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a.
Na tle argumentacji skargi można przyjąć, iż skarżący wywodzi zarówno fakt zaistnienia prawomocnego wyroku w sprawie (art. 273 § 3 p.p.s.a.), jak i wyprowadza istnienie z treści wskazanego orzeczenia nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych (art. 273 § 2 p.p.s.a.).
Stwierdzenie powyższego powodowało konieczność rozpatrzenia niniejszej sprawy na rozprawie i rozważenia zasadności wniesionej skargi.
Zestawiając powołane przez skarżącego podstawy wznowienia z regulacjami ustawowymi w tym zakresie, należy przede wszystkim stwierdzić, że zgodnie z art. 273 § 3 zdanie 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Z powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że późniejsze wykryte orzeczenie musi dotyczyć tej samej sprawy. Nie chodzi w tym przypadku o takie same czy podobne sprawy, lecz o orzeczenia tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W aspekcie podmiotowym chodzi o identyczność strony w postępowaniu, natomiast w aspekcie przedmiotowym - o stan faktyczny, podstawę prawną, treść żądania strony (uprawnienia) lub treść obowiązku (B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/1/7). Warunek ten jest spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc wówczas, gdy może i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej.
Stosownie do art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Podstawa restytucyjna z art. 273 § 3 p.p.s.a. związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnym orzeczeniom (A. Kabat w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2009, wyd. III., s. 755).
Późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, o którym mowa w komentowanym przepisie, rozumieć należy wyłącznie jako wykrycie prawomocnego orzeczenia sądu rozstrzygającego skargę na tę samą ostateczną decyzję administracyjną (lub postanowienie), która była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia. Taki przypadek w sprawie nie zachodzi.
Nie sposób w świetle powyższego uznać, że zaistniała podstawa wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 273 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania w rozpatrywanej sprawie nie została oparta na ustawowych przesłankach, o jakich mowa w p.p.s.a., albowiem samo powołanie podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271-273 p.p.s.a. w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia.
Z tych powodów Sąd orzekł na mocy art. 282 § 2 p.p.s.a. o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania.