Uzasadnienie
W dniu [...] sierpnia 2004 r. została wniesiona przez pełnomocnika "A" Sp. z o.o. w S., za pośrednictwem organu odwoławczego skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w C. Nr [...] z [...]r. wymierzającą skarżącemu, eksporterowi i przewoźnikowi dług celny w przywozie w wysokości [...] zł powstały w związku z niezakończeniem procedury tranzytu dla towaru: cukier w ilości [...] kg zgodnie z fakturą zakupu nr [...] z [...] r. Jako uzasadnienie skargi wskazano naruszenie przepisów art. 211 § 3 ustawy z 9 stycznia Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r.) oraz art. 22 ust. 1 i 2 załącznika I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej z 20 maja 1987 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 290 z 1998 r.). Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucono organowi, że potraktował skarżącą Spółkę jako przewoźnika i głównego zobowiązanego, czyli jako sprawcę usunięcia towaru spod dozoru celnego, odpowiadającego bezwarunkowo za dług celny w przywozie powstały z powodu wskazanego wyżej, bez ustaleń, że skarżący wiedział lub że przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o usunięciu towaru spod dozoru celnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.), ponieważ jest ona niedopuszczalna, gdyż skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji organu I instancji czym nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia.
Pismem z [...] 2005 r. pełnomocnik skarżącej nie podzielił zasadności wniosku organu odwoławczego podnosząc, że wyrażony przez niego pogląd jest błędny, gdyż środki zaskarżenia zostały wyczerpane bowiem decyzję organu I instancji zaskarżyły pozostałe strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowo-administracyjne). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione enumeratywnie w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.) rozstrzygnięcia i czynności organów administracji publicznej. Punkt 1 wymienia decyzje administracyjne, a pkt 2 postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Warunkiem niezbędnym do nadania skardze dalszego biegu jest ustalenie, że została ona wniesiona przez osobę uprawnioną i z zachowaniem wymogów określonych przepisami prawa.
Art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumie się sytuację w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Art. 58 wyżej wskazanej ustawy stanowi, iż Sąd odrzuca skargę jeżeli stwierdzi jedną z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Czyni tak m.in. gdy skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi lub jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że postępowanie w sprawie celnej jest postępowaniem administracyjnym do którego mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a Naczelnik Urzędu Celnego w C. był organem pierwszej instancji od decyzji którego służyło odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K. jako organu odwoławczego. Dopiero wydana przez niego decyzja podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, właściwego miejscowo.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że [...] 2003 r. w czeskim urzędzie celnym został objęty procedurą tranzytu towar w postaci [...] kg cukru. Głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu był czeski eksporter – "B"., odbiorcą skarżąca Spółka "A" z siedzibą w S. a przewóz bezpośrednio realizował przewoźnik – "C". W ramach realizowanej procedury tranzytu przewożony towar został zarejestrowany w urzędzie celnym tranzytowym pod pozycją [...] oraz zostało przedłożone świadectwo przekroczenia granicy TC 10. Również bezspornym jest, że pismem z [...] 2003 r. Spółka "A" zwróciła się do Oddziału Celnego G. w S, " z prośbą o zamknięcie procedury tranzytu oraz dopuszczenie do uszlachetniania cukru dostarczonego z Republiki Czeskiej w ilości [...] kg, który z przyczyn od niej niezależnych nie został poddany wszystkim formalnością celnym". Kierowca nie dokonał formalności celnych we wskazanym urzędzie celnym tylko rozładował towar w magazynie importera.
Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wszczął z urzędu postępowania celne wobec głównego zobowiązanego, importera oraz przewoźnika w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru (cukru) objętego procedurą tranzytu. Następnie postanowieniem z [...] r. nr [...], na podstawie art. 166 ustawy Ordynacja podatkowa połączył powyższe postępowania celne w celu ich łącznego rozpatrzenia, ponieważ prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego, tej samej podstawy prawnej i właściwym do rozpatrzenia jest ten sam organ.
Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w C. określił kwotę [...] zł – powstałego z mocy prawa długu celnego w związku ze stwierdzeniem usunięcia spod dozoru celnego towaru (cukru). Decyzja została doręczona wszystkim trzem stronom postępowania ze stosownym pouczeniem o możliwości jej zaskarżenia. W treści decyzji organ celny wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie za dłużnika do tego samego długu uznał:
- - na podstawie art. 101 § 2 i art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego głównego zobowiązanego, ponieważ nie zostały zrealizowane przesłanki prawidłowości stosowania procedury tranzytu wynikającej z art. 98, w związku z czym powstał dług celny na mocy art. 211 § 1 i 2,
- - na podstawie art. 101 § 3 oraz art. 211 § 1, § 2 i § 3 pkt 4 Kodeksu celnego przewoźnika towaru
- - na mocy art. 211 § 3 pkt 2 i 3 Kodeksu celnego odbiorcę towaru, gdyż rozładunku dokonali jego pracownicy i towar został przyjęty do magazynu za dokumentem PZ 415 z [...] 2003 r. Zaś art. 221 Kodeksu celnego stanowi o solidarności dłużników w sytuacji gdy wierzytelność każdego z dłużników dotyczy tego samego długu, a w tej sprawie zaistniała taka sytuacja i organ określił wskazanych wyżej dłużników jako solidarnych.
Od powyższej decyzji odwołania wnieśli: główny zobowiązany i przewoźnik. Nie zostały ich racje uwzględnione i organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja Dyrektora Izby Celnej z [...] r. nr [...] Spółce "A" została doręczona [...] r., a pełnomocnik Spółki zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargą której argumenty opisano wyżej. Nie wnikając w merytoryczne zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne argumenty podniesione przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. W przedmiotowej sprawie stronami postępowania (dłużnikami) są eksporter, przewoźnik oraz importer. Jednakże podstawa ich odpowiedzialności jest różna, gdyż Spółka "A" odpowiada na podstawie art. 211 § 3 pkt 2 i 3 Kodeksu celnego, a jej odpowiedzialność jest niezależna od odpowiedzialności głównego zobowiązanego i przewoźnika. Postępowanie celne w stosunku do tej strony mogło być prowadzone samodzielnie.
Stosownie do zapisu art. 101 § 1 Kodeksu celnego osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu jest główny zobowiązany, ale zgodnie z § 3 tego przepisu niezależnie od jego obowiązków, każda osoba przewożąca towar lub osoba przyjmująca go, jeśli wie o tym, że jest on objęty procedurą tranzytu, jest zobowiązana do przedstawienia tego towaru w urzędzie celnym przeznaczenia, z zachowaniem wymogów określonych w § 2 art. 101 Kodeksu celnego. Również postępowania celne w stosunku do wskazanych wyżej dłużników mogą być prowadzone odrębnie, gdyż każdy z nich posiada przymiot strony.
Nadto uznanie jednego z nich za dłużnika pozostaje bez wpływu na ustalenie dłużnikiem pozostałych czy tylko jednego z nich. Spółka "A" podniesione w skardze argumenty winna zawrzeć w odwołaniu od decyzji organu I instancji, który rozstrzygał o jej odpowiedzialności za powstanie długu celnego, niezależnej od odpowiedzialności eksportera (głównego zobowiązanego) i przewoźnika. Nie wnosząc odwołania na podstawie art. 220 i art. 223 Ordynacji podatkowej, o czym została pouczona nie wyczerpała toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Fakt, że pozostałe strony wniosły odwołanie nie ma w jej przypadku znaczenia, bowiem postępowania celne wszczęte w stosunku do wszystkich trzech stron zostały połączone do łącznego prowadzenia ze względu na zasadę ekonomiki procesowej, a w szczególności fakt, iż dotyczyły jednego długu celnego. Każda ze stron wywodziła swoje uprawnienia z innej przesłanki prawnej i każda miała prawo kwestionować poczynione w tym zakresie ustalenia organu I instancji.
Skoro skarżąca nie kwestionowała przypisanej jej solidarnej odpowiedzialności za dług celny w ustalonej wysokości decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w C., nie wniosła odwołania, to tym samym w stosunku do niej decyzja organu I instancji uprawomocniła się i uzyskała przymiot ostatecznej. Należy podkreślić, że organ odwoławczy nie uznał Spółki "A" za stronę postępowania odwoławczego o czym świadczy brak powiadomienia jej o wniesieniu odwołań przez eksportera i przewoźnika, prowadzenie i zakończenie postępowania odwoławczego bez jej udziału, a w szczególności bez realizacji dyspozycji art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej – umożliwienia stronie zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Należy uznać, że organ odwoławczy wydaną decyzję przesłał skarżącej wyłącznie do wiadomości, informując ją tym samym, że w stosunku do pozostałych dłużników stała się ona ostateczna i może zostać przez nich zaskarżona do sądu. Nie oznacza to, że uznał skarżącą za stronę tego postępowania odwoławczego i doręczył jej zaskarżoną decyzję z możliwością wniesienia skargi do sądu. To Spółka "A" dokonała błędnej, aczkolwiek korzystnej dla siebie interpretacji działania organu odwoławczego i błędnie wywnioskowała, że może wnieść skargę do sądu administracyjnego od doręczonej jej decyzji, i na tym etapie postępowania kwestionować swoją odpowiedzialność za ustalony decyzją organu I instancji dług celny. na koniec Sąd zauważa, że w postępowaniu celnym jeżeli kwota należności celnych nie została uiszczona w terminie, organ celny pokrywa ją ze złożonego zabezpieczenia (art. 242 Kodeksu celnego), a w przedmiotowej sprawie zabezpieczenie takie w formie gwarancji w kraju wyjścia (T1) złożył główny zobowiązany.
Reasumując należy podkreślić, że tym samym skarżąca nie wyczerpała służących jej środków zaskarżenia i uchybiła wymogom art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działanie takie skutkuje odrzuceniem skargi z tej właśnie przyczyny.
Mając powyższe na względzie na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.