Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 3 listopada 2006 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania K. S. pomocy materialnej w postaci stypendium szkolnego.
W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art.8 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz.U. 04/64/593 ze zm.) art. 90 b, art. 90 d ust.6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 04/256/2572 ze zm.) § 84 uchwały nr XLIX/265/05 Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 kwietna 2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów (Dz.Woj. Mał nr 30 póz. 2047) oraz art.138§ 1 pkt 1 kpa.
Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
K. S. wystąpił dnia [...] 2005 r. do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego.
Rozpatrując sprawę po raz trzeci Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] 2006 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy pomocy materialnej w postaci stypendium szkolnego.
Za podstawę swej decyzji przyjął ustalenie, że wymagany wniosek został przez stronę złożony po upływie przepisanego prawem terminu. Wyjaśnił, że wniosek należało złożyć do dnia [...] września, a wnioskodawca uczynił to dopiero [...] października.
Wskazując na § 4 ust.4 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, Wójt uznał, że nie zachodzi uzasadniony przypadek do przyjęcia wniosku złożonego po upływie terminu. Powołał się na wystawione [...].2006 r. zaświadczenie Centrum Edukacji Kadr Unijnych Studium [...] w [...], z którego wynikało, że wnioskodawca był słuchaczem - uczniem Szkoły [...] od dnia 1.09. 2005 r., a tylko zajęcia rozpoczął w szkole [...].09.2005 r..Zdaniem Wójta wniosek o przyznanie stypendium mógł być złożony zatem z zachowaniem terminu.
Odwołanie od tej decyzji złożył wnioskodawca podnosząc, że uchwała Rady Gminy [...] wymaga aby wniosek o przyznanie stypendium zawierał zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły. Skoro zaś zajęcia w tej szkole rozpoczęły się w dniu [...] września 2005 r., to dopiero od tej daty spełniał warunki umożliwiające skuteczne ubieganie się o to stypendium Podniósł również, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem obowiązującej procedury po upływie kilku miesięcy od złożenia przezeń wniosku. Uzupełniając odwołanie wskazał, że dopiero zaskarżona decyzja została skierowana do niego, wcześniej bowiem adresatem rozstrzygnięć organu był jego ojciec.
Odwołujący stwierdził nadto, że organ pierwszej instancji zmienił stanowisko w kwestii momentu, od którego można poczytywać go za ucznia, nie poinformował rzetelnie o zasadach i warunkach przyznawania stypendium oraz przeszedł do porządku na wyjaśnienie przesłanki,, uczęszczania do szkoły ".
Ubocznie odwołujący nadmienił, że jego rodzina znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej co było wiadome organowi l instancji.
Podejmując decyzję utrzymująca w mocy zaskarżona decyzję z dnia 3 listopada 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania.
Organ przypominał zasady i warunki udzielania pomocy materialnej uczniom zawarte w ustawie z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 04/256/2572 ze zm.) oraz w wydanej na jej podstawie uchwale nr XLIX/265/05 Rady Gminy Zabierzów z dnia 29 w kwietnia 2005 r w sprawie regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów (Dz.Urz.Woj.Mał nr 30 póz. 2407) stwierdzając, że przez,, uzasadniony przypadek " stwarzający możliwość późniejszego złożenia wniosku należy rozumieć tylko sytuacje i stany nadzwyczajne.
Odnosząc się do wymogu przedstawienia przez wnioskodawcę poświadczenia o uczęszczaniu do szkoły Kolegium Odwoławcze zajęło stanowisko, że należy przez to rozumieć faktyczne podjęcie nauki w konkretnej placówce. Zdaniem Kolegium Odwoławczego jest to bowiem czynność o charakterze ciągłym co oznacza, ze stypendium nie mogłaby otrzymać osoba, która tylko formalnie jest uczniem danej szkoły, jednakże nie podjęła w niej nauki. Z tego Kolegium wywiodło, ze odwołujący potrzebne zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły mógł otrzymać najwcześniej w dniu [...] września 2005 r. a więc wówczas gdy zajęcia na wybranym przez niego kierunku już się rozpoczęły. Z tym dniem ustała tez przyczyna uchybienia przepisanemu terminowi i dowołujący powinien był wówczas podjąć niezwłoczne działania w celu złożenia wniosku o stypendium wraz z wymaganymi załącznikami. Tymczasem potrzebne zaświadczenie uzyskał dopiero w dniu [...] października 2000 r..
W ocenie Kolegium o ile więc złożenie wniosku bezpośrednio po tej dacie uzasadniałoby wyjątkowe uwzględnienie jego wniosku o tyle złożenie go dopiero [...] października 2005 r. nie upoważnia do wyprowadzenia konkluzji, że opisany stan faktyczny mieści się kategorii uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 90 ust.7 ustawy o systemie oświaty i § 4 ust. 5 regulaminu. Nie istniała bowiem żadna obiektywna przyczyna dla której odwołujący zwlekał z tym przeszło trzy tygodnie.
Te okoliczności zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] przemawiały za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji, gdyż wnioskodawca nie wskazywał okoliczności losowych (np. choroby), które usprawiedliwiły, by złożenie wniosku dopiero [...].10.2005 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzje złożył K. S. W ocenie skarżącego z przepisów uchwalonego regulaminu wcale nie wynika aby w uzasadnionych przypadkach wniosek miał być składany niezwłocznie. Nadto wyjaśnia, że na złożenie przezeń wniosku [...] października 2005 r. miało też wpływ to, że przedłożone zaświadczenia o dochodach z pracy jego matki i GOPS za miesiąc wrzesień mógł uzyskać dopiero po zakończeniu miesiąca. Podniósł, że zaświadczenia te chciał przedłożyć wraz z wnioskiem zachowując w pamięci brak rzetelnej informacji co do zasad przyznawania stypendium, z którą wcześniej spotkał się w urzędzie gminy,tym bardziej, że uchwalony regulamin nie określa z jakiego miesiąca winny być przedstawione dochody rodziny.
Po raz kolejny skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji wydał decyzję po kilku miesiącach od złożenia przezeń wniosku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji organ jeszcze raz podniósł, że przez uczęszczanie do szkoły należy przez rozumieć faktyczne podjęcie nauki w konkretnej placówce, bo jest to czynność o charakterze ciągłym.Odwołujący potrzebne zaświadczenie mógł więc otrzymać najwcześniej w dniu [...] września 2005 r., wówczas gdy zajęcia na wybranym przez niego kierunku już się rozpoczęły.Z tym dniem ustala tez przyczyna uchybienia przepisanemu terminowi i odwołujący powinien był wówczas podjąć niezwłoczne działania w celu złożenia wniosku o stypendium wraz z wymaganymi załącznikami. Nic nie tłumaczy opieszałości skarżącego w podjęciu stosownych działań oraz tego, że potrzebne zaświadczenie uzyskał dopiero w dniu [...] października 2005 r.
Odnosząc się do pozostałej argumentacji skarżącego organ stwierdził, że skoro skarżący sam przyznaje iż w posiadaniu organu pierwszej instancji znajdowały się stosowne zaświadczenia o dochodach jego rodziny z miesiąca sierpnia 2005 r. w związku z wnioskami o stypendium dotyczące rodzeństwa, to nic nie stało na przeszkodzie aby złożył wniosek. Odpowiednie starania o zaświadczenie o dochodach za wrzesień mógłby bowiem podjąć po wezwaniu go o to przez organ pierwszej instancji.
W kwestii sygnalizowanej przez skarżącego przewlekłości postępowania organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że powodowane ono było między innymi dwukrotnym uchyleniem decyzji wójta z tej przyczyny, że kierowane były one do osoby nie będącej stroną w sprawie i dlatego należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Z tych względów zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stanowi, że kontrolę tę Sądy sprawują pod względem zgodności z prawem.W myśl zaś przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona.
Przypomnieć należy, że w świetle przepisów art. 90 c ust.1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 90 b ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 Nr 256, póz. 2572 z późn.zm.), stypendium szkolne jest świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym, ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz, ze środków Funduszu im. Komisji Edukacji Narodowej.
Przepis art.90 n powołanej ustawy, wyrażając w ust. 6 zasadę, iż wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego, zarazem w ust..7 przewiduje, że w uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust.6
Taka regulacja wskazuje, iż organ umocowany do wydania decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pomocy materialnej, obowiązany jest przyjąć złożony po terminie, o którym mowa w ust.6 wniosek, w każdym uzasadnionym przypadku.
Ustawa nie określa przesłanek uznania przyczyn złożenia wniosku po terminie za uzasadnione. W szczególności nie zawęża pojęcia uzasadnionego przypadku opóźnienia do,, sytuacji i stanów nadzwyczajnych "
Przepis art.90f ustawy stanowi, że Rada Gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów w którym określa w szczególności:
1/ sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego 2/ formy w jakich udziela stypendium szkolnego, oraz 3/ tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego.
Takie uregulowanie dotyczące,, ustalania i udzielania '" wskazuje z kolei, iż Rada Gminy nie jest umocowana, do określenia w regulaminie przypadków, które mogą uzasadniać złożenie wniosku o przyznanie stypendium szkolnego po terminie. Ustalony zresztą uchwałą Rady Gminy w Zabierzowie z dnia 29.04. 2005 r. Nr XLIX/265/05 regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Zabierzów i stanowiący załącznik tej uchwały, ogranicza się w § 4 ust. 4 i 5 do powtórzenia treści przepisu art. 90 n ust. 6 i 7.Oznacza to, iż każdy przypadek złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego, po terminie określonym art.90 n ust.6 ustawy o systemie oświaty, wymaga dokładnego ustalenia przyczyn opóźnienia, gdyż tylko wyczerpujące ustalenia tych przyczyn, daje organowi podstawę w świetle art. 80 kpa, do oceny czy spóźnienie w złożeniu wniosku jest uzasadnione w konkretnym przypadku czy też nie.
Postanowienia § 4 ust.2 pkt 5 Regulaminu, przewidują, że warunkiem ubiegania się o stypendium szkolne jest m.in. poświadczenie o uczęszczaniu do szkoły. W świetle niespornych ustaleń, że skarżący rozpoczynał zajęcia szkolne w Szkole [...] od dnia [...].09. 2005 r., trafne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż potrzebne zaświadczenie o uczęszczaniu do szkoły, mógł skarżący uzyskać najwcześniej od tego dnia, gdyż od tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminowi. Zarazem jednak dopiero od tego dnia powstała możliwość uzyskania takiego zaświadczenia. Utrzymując w mocy decyzję organu l instancji uznało Kolegium Odwoławcze, że złożenie wniosku dopiero [...] października nie upoważnia do wyprowadzenia konkluzji, że opóźnienie mieści się w kategorii uzasadnionego przypadku, gdyż jak stwierdzono stosowne zaświadczenie uzyskano do wniosku w dniu [...] października 2005 r.
Tymczasem z dokumentów stanowiących załączniki do wniosku (oznaczonych jako k. [...]-[...] akt) wynika, iż zaświadczenia wydawano na przestrzeni od [...].09. do [...].10 2005 r., co wskazuje na to, iż nie wszystkie czynności w celu ich uzyskania skarżący podjął dopiero dnia [...] października 2005 r.
Jak wynika,z protokołu posiedzenia Komisji Stypendialnej z [...].05.2006 (k. [...]) ustalenia tej Komisji nie były oparte na wyjaśnieniach samego skarżącego, który wówczas mimo pełnoletniości nie brał udziału w sprawie. W istocie zatem organy nie uzyskały wyjaśnienia od samego skarżącego, co do okoliczności w jakich występował o uzyskanie poszczególnych zaświadczeń. Akta sprawy nie pokazują czy był skutecznie wezwany na dzień [...]08.2006 r. do złożenia wyjaśnień.
W myśl przepisu art. 8 ust.3 in.pricip. ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, póz. 593 z późn.zm.) generalnie za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku.
Zawarte w części Regulaminu regulującej tryb i zasady rozpatrywania wniosków o stypendium i zasiłek szkolny, postanowienia nie powtarzają tego ustawowego uregulowania. Regulamin w tej materii ogranicza się do stwierdzenia (§ 4 ust.3), że do wniosku o przyznanie stypendium szkolnego należy załączyć dokumenty umożliwiające określenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, zgodnie z ustawą o której mowa w § 2 ust.4 pkt 1 t.j. właśnie w ustawie o pomocy społecznej.
W przypadku ustalenia, że usprawiedliwione było niezłożenie wniosku do końca września 2005 r., przy wniosku składanym już w październiku winny być złożone dokumenty obrazujące dochody we wrześniu.
Z tych względów bez poczynienia uprzednich wyjaśnień przedwczesne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżący,, mógł złożyć wniosek po dniu [...] września 2005 r. jednakże niezwłocznie po dniu [...] września 2005 r. ". Zgodnie z art. 90 n ust.4 pkt 3 wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera w szczególności.dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenia o wysokości dochodów, z zastrzeżeniem ust.5.Zaświadczenie stanowi zatem integralną część wniosku. Nie jest przeto uprawnione stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, że skarżący niezwłocznie po dniu [...] września 2005 r. winien złożyć wniosek (w istocie niekompletny), a starania o zaświadczenia, podjąć po wezwaniu go przez organ l instancji.
Powyższe uchybienia wymogom art. 7 i 77 kpa co do obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału, jako warunkujące (art.80 kpa) ocenę, czy opóźnienie w złożeniu podania było usprawiedliwione, mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skarżący winien mieć możliwość wyjaśnienia organom, wszystkich okoliczności w jakich przystąpił do uzyskiwania zaświadczeń do podania, w tym na czym jego zdaniem polegały nieprawidłowe informacje mające wpływ na opóźnienie w złożeniu podania.
Z tych przyczyn na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji.