Wyrok WSA w Krakowie z 29 grudnia 2006 r., III SA/Kr 1007/05

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 29 grudnia 2006 r.

Sprawa

sprawy ze skargi E.B. na decyzję Wojewody z dnia 30 czerwca 2005r., nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewody rzecz skarżącej E.B. koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski NSA Wiesław Kisiel
Monika Musiał protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] 2005 roku, znak: [...], Prezydent Miasta, działając na zasadzie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku z późniejszymi zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku z późniejszymi zmianami), orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] 2003 roku pobytu stałego E.B. w lokalu numer [...] położonym w budynku przy ul. H. oraz o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] 2003 roku pobytu stałego małoletniego F.B. (urodzonego w dniu [...] 1996 roku) w lokalu numer [...] położonym w budynku przy ul. H. w K. Na uzasadnienie swojej decyzji podał, iż zameldowanie osoby na pobyt stały jest dokonane prawidłowo, jeżeli osoba ta zamieszkuje w lokalu, w którym zarejestrowano jej pobyt stały i zamieszkiwała w takim lokalu w dacie zameldowania. Na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego stwierdzono, że ani E. B. ani F.B. nie zamieszkują w lokalu przy ul. H. [...] w K. i nie zamieszkiwały w tym lokalu również w dacie zarejestrowania pobytu stałego. Prezydent Miasta podniósł, iż osoby te nie są widywane przez świadków na terenie przedmiotowego budynku, a świadkowie od wielu lat tam zamieszkujący nie znają tych osób. Co więcej, z zeznań świadków wynika, że lokal [...] przy ul. H [...] w K. nie jest lokalem mieszkalnym i nie nadaje się do zamieszkania z powodu warunków tam panujących, ponieważ jest to jedynie wydzielone ze strychu pomieszczenie, mające wprawdzie własne drzwi, do których (co stwierdzono z urzędu) E.B. posiada dostęp, jednak brak tam wody bieżącej i pomieszczenie to jest zdewastowane. Powyższe zeznania świadków potwierdzają ustalenia poczynione przez organ I instancji na podstawie oględzin przedmiotowego lokalu przeprowadzonych w dniu 16 lutego 2005 roku.

Prezydent Miasta K. wskazał, iż zameldowanie E.B. i F.B. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie jest prawidłowe i jako takie podlega anulowaniu z uwagi na fakt niezamieszkiwania w tym lokalu tych osób. Zgodnie bowiem z wykładnią przepisów z zakresu ewidencji ludności właściwy organ administracji publicznej nie bada legalności zamieszkiwania danej osoby w lokalu a jedynie zbiera informacje o ruchu ludności i jego obowiązkiem jest wykonywanie zaleceń ustawodawcy, a zaleceniem takim jest rejestracja pobytu osoby w lokalu, w którym osoba ta faktycznie przebywa. Skoro E.B. i F.B. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu i nie zamieszkiwały tam w dacie zameldowania, nie zaistniał obowiązek meldunkowy i obecnie przedmiotowe zameldowania stanowią fikcje meldunkową polegającą na rozbieżności stanu faktycznego ze stanem postulowanym przez ustawodawcę.

Zaznaczono też, że odstąpiono od ponownego przesłuchania H.P. w charakterze świadka o co wnioskowała E.B., albowiem miała ona możliwość złożyć wniosek o taki przesłuchanie po rozprawie administracyjnej w dniu [...] lutego 2005r., ale z tej możliwości nie skorzystała.

W odwołaniu z dnia [...] maja 2005 roku E.B. wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego, w szczególności art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, naruszenie przepisu prawa procesowego, w szczególności art. 77 kpa, nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, art. 79 § 2 kpa poprzez uniemożliwienie zadania pytań świadkowi H.P. przez strony postępowania.

Odwołująca się podniosła, że przebywała w przedmiotowym lokalu w dniu zameldowania, a stanowisko Prezydenta Miasta K. wyrażone w zaskarżonej decyzji jest całkowicie nieuzasadnione, a co więcej sprzeczne ze stanem faktycznym, W trakcie postępowania nie zostało wyjaśnione jaki lokal jest lokalem numer [...] przy ul. H. w K., w którym zameldowana na pobyt stały była M.R. od dnia [...] 1945 r. do [...] 2004 r., a co jest faktem bezspornym zawartym w dokumentacji Urzędu Miasta K. - Wydziału Administracji.

Odwołująca się wskazała, iż fakt jej zamieszkania w przedmiotowym lokalu został udowodniony przez jej zeznanie, które jest jak najbardziej wiarygodne i stanowi podstawowy dowód zupełnie pominięty w sprawie. Zeznania świadków w tej sprawie nie zasługują zaś na uwzględnienie, bowiem żaden z nich nie był w lokalu [...]. Co więcej fakt istnienia takiego lokalu był przez nich kwestionowany.

Odwołująca się podkreśliła, iż odmowa ponownego przesłuchania H.P. w obecności strony stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 79 § 2 kpa. Nie miała ona bowiem możliwości zadania pytań świadkowi. Jego przesłuchanie nastąpiło po rozprawie w dniu [...] lutego 2005 r., a więc zgłoszony na kolejnej rozprawie administracyjnej w dniu [...] kwietnia 2005 r. wniosek o ponowne przesłuchanie świadka, był pierwszym możliwym terminem w którym strona dowiedziała się o przesłuchaniu świadka bez jej udziału i mogła zgłosić wniosek o ponowne przesłuchanie.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2005 roku, znak: [...], Wojewoda M. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez E.B., działającą w imieniu własnym oraz małoletniego F.B., od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2005 r., nr [...] orzekającej o anulowaniu czynności materialno - technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] grudnia 2003 r. pobytu stałego E.B. i małoletniego F.B., w lokalu nr [...] przy ul. H. w K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy podniósł, iż czynność materialno - techniczna zameldowania na pobyt stały w dniu [...] grudnia 2003 r. w lokalu nr [...] przy ul. H. w K. E.B. wraz z małoletnim F.B. została dokonana w sposób wadliwy. Pobyt stały wyżej wymienionych osób zgłoszono bowiem pod numerem, który nie figuruje jako administracyjnie wydzielony.

W ocenie Wojewody M. zarzuty podniesione w odwołaniu nie mogą wpłynąć na merytoryczną zmianę zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom odwołującej się organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie uchybiając w tym względzie przepisom art. 77 i art. 79 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Odwołująca brała udział w czynnościach postępowania dowodowego, miała także możliwość zadawania pytań świadkom. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...] lutego 2005 r. E.B. zobowiązała się w terminie dni 7 przedłożyć organowi prowadzącemu postępowanie ewentualny wniosek o przesłuchanie świadka – H.P., lecz wniosku takiego w zakreślonym powyżej terminie nie złożyła.

Na powyższą decyzję skargę wywiodła E.B., wnosząc w imieniu własnym oraz małoletniego F.B. o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko podniosła, iż w dniu [...] czerwca 2005 r. w Urzędzie Miasta K. został dokonana czynność wymeldowania E.B. i jej syna F.B. z pobytu stałego przy ul. H., a w dniu [...] czerwca 2005 r. Urząd Gminy Z. potwierdził zameldowanie na pobył stały w B. gmina Z. w/w osób. W tym stanie rzeczy postępowanie administracyjne dot. anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu [...] grudnia 2003r. pobytu stałego E.B. i małoletniego F.B., w lokalu nr [...] przy ul. H. w K. winno zostać umorzone, jako że odpadła podstawa faktyczna do jego prowadzenia. Wojewoda M. w dniu 30 czerwca 2005 r. roku wydając decyzje powinien uchylić decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...], a całe postępowanie w sprawie umorzyć.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. pozostawił rozstrzygnięcie pod rozwagę Sądu, wyjaśniając, iż nie uzyskał przed wydaniem decyzji informacji o zameldowaniu skarżącej na pobyt stały pod innym adresem niż ten, którego dotyczy postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo, a złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż zostały w niej wskazane.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 77 kpa nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz art. 79 § 2 kpa gwarantującego stronie prawo udziału w przeprowadzaniu dowodów. Tymczasem w niniejszej sprawie pomimo wyraźnego wniosku skarżącej jeszcze na etapie postępowania administracyjnego przed organem I instancji (protokół rozprawy z [...] kwietnia 2005r.) o przesłuchanie świadka H.P. w obecności stron, organ administracyjny tego dowodu nie przeprowadził w sposób zgodny z wymogami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Argumenty odmowy uwzględnienia tego wniosku, które zostały podane w decyzji organu I instancji, nie są prawidłowe. 7-dniowy termin wskazany przez stronę w protokole rozprawy z dnia [...] lutego 2005 r. nie ma bowiem charakteru zawitego, po upływie którego strona traciłaby możliwość złożenia wniosku dowodowego. Z powyższym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego łączy się też kolejna wada przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania to jest naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa. Co więcej: pomimo wyraźnego i jednoznacznego wniosku dowodowego strony złożonego na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2005 r., organ w kilka dni później tj. [...] maja 2005 r. wydał decyzję rozstrzygającą przedmiotową sprawę, nie uwzględniając tego wniosku dowodowego ze względu na upływ owego 7-dniowego terminu wskazanego przez stronę w lutym 2005 r. Tej wady postępowania nie konwalidował też organ II instancji, który w uzasadnieniu swojej decyzji wręcz wyraźnie stwierdził, że "odwołująca się brała udział w czynnościach postępowania dowodowego i miała możliwość zadawania świadkom pytań".

W ocenie Sądu uniemożliwienie skarżącej możliwości zadania pytań świadkowi H.P. stanowi naruszenie art. 79 § 2 kpa a więc naruszenie przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do protokołu z przesłuchania świadka H.P. z dnia [...] stycznia 2005 r. złożyła ona bowiem obszerne zeznania jednoznacznie kwestionujące podstawową dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczność zamieszkiwania Skarżącej i jej syna w lokalu nr [...].

Należy zauważyć, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ koncentruje się na okolicznościach, które nie mają dla sprawy znaczenia, tj. na tym, czy przedmiotowy lokal ma charakter mieszkalny, czy ma on nadany administracyjnie numer [...], czy skarżąca ma do niego tytuł prawny, podczas gdy nie ustalono w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym okoliczności najistotniejszej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy a mianowicie tego, czy w chwili dokonywania czynności materialnotechnicznej zameldowania Skarżąca wraz z synem w tym lokalu zamieszkiwali. Kwestionując istnienie lokalu nr [...] organy administracyjne nie ustosunkowały się w ogóle do faktu, że w lokalu o tym numerze była przez kilkadziesiąt lat (od dnia [...] 1945 r. do [...] 2004 r.) zameldowana na pobyt stały M.R. (zaświadczenie Urzędu Miasta K., k. 7). Także zatem i w tym zakresie postępowanie administracyjne powinno zostać uzupełnione, a istniejące wątpliwości wyjaśnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi i zawartego w niej wniosku zmierzającego do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności materialnotechnicznej zameldowania z powodu późniejszego wymeldowania się Skarżącej i jej syna z przedmiotowego lokalu należy stwierdzić, że w ocenie Sądu fakt późniejszego wymeldowania nie czyni bezprzedmiotowym postępowania dotyczącego anulowania czynności zameldowania. Są to dwa różne postępowania, których przedmiot jest różny. Brak zatem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie anulowania czynności zameldowania z tego powodu, że nastąpiło już wymeldowanie.

Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.

O braku możliwości wykonania uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.