Uzasadnienie
Decyzją z 31 października 2022 r. Prezydent Miasta Tarnowa odmówił skarżącej (M. M.) przyznania dodatku węglowego.
Organ podał, że w złożonym 29 sierpnia 2022 r. wniosku o wypłatę dodatku węglowego skarżąca jako główne źródło ogrzewania wskazała piecokuchnię.
W złożonej 27 czerwca 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) jako główne źródło ogrzewania zgłoszono do ww. rejestru:
- – kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) - który jest zainstalowany i eksploatowany oraz spełnia funkcję CO;
- – trzon kuchenny/piecokuchnia/ kuchnia węglowa (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) - który jest zainstalowany i eksploatowany oraz spełnia funkcję CO.
Równocześnie w powyższej deklaracji skarżąca wskazała, że jej dane adresowe nie są tożsame z adresem zgłoszonego budynku: T. ul. C. [...].
Z kolei pismem z 3 października 2022 r. Wydział Podatków i Windykacji, Referat Opłat za Gospodarowanie Odpadami Komunalnymi Urzędu Miasta Tarnowa poinformował organ I instancji, że na nieruchomość położoną w T., ul. C. [...] nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto skarżąca nie widniała w rejestrach opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zdaniem organu deklaracja na dom pod adresem: T., ul. C. [...] została zgłoszona na budynek faktycznie niezamieszkały. Dodatkowo pod ww. adresem nie były odprowadzane odpady komunalne, co w ocenie organu świadczyło jednoznaczne o braku zamieszkiwania skarżącej pod tym adresem. Organ podkreślił, że dla przyznania dodatku węglowego kluczową przesłanką było faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu na obszarze gminy, do której składa się wniosek. W związku z tym wypłata dodatku węglowego nie przysługiwała.
W odwołaniu skarżąca wskazała, że od kilkunastu lat mieszka w domu położonym w T. przy ul. C. [...], przy czym od śmierci męża mieszka tam sama. Dom znajduje się na uboczu za lasem, a dojazd do niego jest trudny i odbywa się po wąskiej nieutwardzonej drodze. Za wywóz śmieci płaci natomiast w bloku przy ul. P. [...] w mieszkaniu, w którym jest zameldowana od 29 lat. Opłaca tam również rachunki za prąd. Do odwołania skarżąca dołączyła rachunek za zużycie prądu w budynku przy ul. W., na okoliczność, że z powodu braku ogrzewania gazowego, zużycie prądu w tym budynku jest wyjątkowo wysokie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 14 grudnia 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, gdyż skarżąca nie zamieszkuje w domu przy ul. C. [...] w T. Skarżąca przyznała, że jej centrum życiowe znajduje się w T., ale przy ul. P. - posiada mieszkanie, w którym jest zameldowana od 29 lat; tam też wyrzuca odpady i reguluje opłaty. Kolegium dodało, że korespondencja kierowana do skarżącej przez organ I instancji na adres T., ul. C. [...], po dwukrotnym awizowaniu zwracana była do nadawcy. W sytuacji zatem zamieszkania w określonej miejscowości, stosownie do art. 6m ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1768) na właścicielu spoczywał obowiązek złożenia deklaracji dotyczącej gospodarowania odpadami. A contrario, niezłożenie takiej deklaracji dla określonego adresu wskazywało, że nieruchomość taka nie jest zamieszkiwana. Skarżąca w odniesieniu do nieruchomości przy ul. C. [...] nie złożyła obowiązkowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i nie widniała w rejestrze opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co nakazywało przyjąć, że pod tym adresem nie zamieszkiwała w rozumieniu przepisów ustawy o dodatku węglowym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sporządzonej przez pełnomocniczkę ustanowioną z urzędu i po przywróceniu terminu do wniesienia skargi) skarżąca wniosła o uchylenie decyzji orangów obu instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, a także o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika przyznanego z urzędu.
Decyzji Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a to na skutek zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym,
- 2. art. 8 k.p.a, przez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz jej emanację, jaką jest poszanowanie kultury administrowania, naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego: praworządności, ustalenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do działania organów, obowiązku wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi winien kierować się organ.
Skarżąca podała, że do wniosku o przyznanie dodatku węglowego nie jest wymagane dostarczenie oddzielnej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Deklaracja ta ma charakter pomocniczy i nie stanowi dokumentu, którego należy żądać od ubiegającego się o przyznanie dodatku. Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. Deklaracja nie może stanowić wyłącznego dowodu dla wykazania okoliczności miejsca zamieszkania, skoro skarżąca zaprzecza temu.
Nie można wykluczyć, że skarżąca faktycznie realizuje cele mieszkalne w innym miejscu niż zostało to wskazane w deklaracji. Tym samym zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla ustalenia, gdzie znajduje się rzeczywiste miejsce zamieszkania skarżącej, uzasadnia twierdzenie, że sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie o prawie do dodatku węglowym.
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacja zawartą w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga została oddalona ponieważ organy prawidłowo ustaliły okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia tj. miejsce prowadzenia gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 6 ustawy o dodatku węglowym.
Kwestią sporną w sprawie było wyłącznie miejsce prowadzenia przez skarżącą "gospodarstwa domowego" w rozumieniu ustawy o dodatku węglowym. Sąd zgadza się przy tym z organami, że ustawa ta w art. 2 ust. 1 in principio wiąże przyznanie dodatku węglowego z faktycznym prowadzeniem gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest paliwo wymienione w tym przepisie. Z tych to powodów zasadne było gromadzenie przez organy dowodów na okoliczność prowadzenia lub nieprowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącą w domu jednorodzinnym na ul. C. [...].
Niespornym w sprawie jest, że skarżąca faktycznie była właścicielką i współwłaścicielką obu nieruchomości położonych w T. tj. ww. domu położonego przy ul. C. [...] i mieszkania znajdującego się w bloku przy ul P. [...]. Co więcej, w deklaracji zgłoszenia budynku do CEEB, skarżąca podała jako swój adres: mieszkanie w bloku przy ul. P. [...].
Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
- 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
- 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Ustawa o dodatku węglowym w art. 2 ust. 6 wprost wskazuje, że na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Skutkiem takiej regulacji jest konieczność sprawdzenia, pod jakim konkretnie adresem wnioskujący o dodatek, "zamieszkuje i gospodaruje" w rozumieniu ww. art. 2 ust. 2 oraz ust. 6 ustawy o dodatku węglowym.
Dodatkowo, ustawa o dodatku węglowym w art. 2 ust. 15a wprost stanowi, że dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 oraz z 2023 r. poz. 877). Powołany art. 2 ust. 15a został dodany do ustawy o dodatku węglowym przez art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. poz.1967) - z dniem 20 września 2022 r. Zgodnie z art. 52 powołanej ustawy nowelizującej ustawę o dodatku węglowym do postępowań w sprawie wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji tj. 20 września 2022 r. należało stosować przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
Z tych to powodów Prezydent Miasta Tarnowa był uprawniony do zbierania i przetwarzania w ramach procedury weryfikacji wniosku o dodatek węglowy – danych osobowych wynikających z deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Ustawa o dodatku węglowym w art. 2 ust. 15b przewiduje natomiast jedynie możliwość, a nie obowiązek, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego regulowany jest rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893). Wywiad środowiskowy przeprowadza się więc z osobą lub jego rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu (§ 3 ust. 1 ww. rozporządzenia).
Skarżąca, ani też jej pełnomocniczka nie przedstawiły z kolei jakichkolwiek dowodów potwierdzających lub przynajmniej uprawdopodabniających twierdzenia o zamieszkiwaniu głównie w jednorodzinnym domu przy ul. C. [...]. Nota bene do odwołania, skarżąca przedłożyła kserokopię faktury za zużycie prądu, ale z treści tego rachunku, wynika, że dotyczy on zużycia prądu punktu znajdującego się na ul. W. [...] w T., a więc nie odpowiadającego żadnemu z ww. adresów. Jako adres korespondencyjny na fakturze za zużycie prądu (a więc zdaniem Sadu – tam gdzie skarżąca będzie zwyczajowo przebywać w dłuższych okresach czasu) stosowany był adres – ul. P. [...] (k. 2 akt administracyjnych) Skoro więc skarżąca twierdziła, że praktycznie nie zamieszkuje w bloku przy ul. P. to powinna już na etapie postępowania odwoławczego przedstawić także rachunki jakie płaciła za prąd lub zużycie wody w mieszkaniu przy ul. P., aby było możliwe ich porównanie z zużyciem prądu lub wody w domu przy ul. C. To pozwoliłoby organowi odwoławczemu zweryfikować jej twierdzenia.
Co więcej, Sąd podkreśla, że skoro skarżąca twierdziła, że zamieszkuje przy ul C. [...], to z powodu kompostowania biologicznych odpadów w swoim gospodarstwie, nie była ustawowo zwolniona z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z obowiązującymi wówczas (w dacie składania wniosku o przyznanie dodatku) przepisami: ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a także uchwały Nr LXVII/661/2022 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 30 czerwca 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości na terenie gminy Tarnów (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2022 r., poz. 4954), zwolnienie dotyczyło tylko "części" należnych opłat – zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 ww. uchwały było to 3 zł od jednego mieszkańca kompostującego bioodpady.
Z tych to powodów Sąd uznał, że nie zostały naruszone wskazane w skardze art. 7, 8 i 77 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym. Organ zabrał wystarczający materiał dowodowy i dokonał jego oceny w sposób zgodny z doświadczeniem życiowym i logiką.
Z tych to powodów Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.)
O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 z późn. zm.). Wysokość przyznanych kosztów została ustalona analogicznie do przepisów dotyczących pełnomocników ustanowionych z wyboru zgodnie z poglądami Trybunału Konstytucyjnego co do sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi w zakresie różnicowania stawek za pomoc prawną.