Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie:
- - art. 10, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2013.1456);
- - art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) – decyzją z dnia 18 kwietnia 2014 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmawiającą skarżącej M. T. przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci T. T. i R. T. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 30 września 2013r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, w którym wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na następujące dzieci: E. T., A. T., T. T. oraz R. T., a nadto wniosła o ustalenie dodatków do zasiłku rodzinnego: 1/ z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na T. T. i R. T. oraz 2/ z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez E. T., A. T., T. T. oraz R. T. Decyzją z dnia [...] 2014r. Burmistrz Miasta i Gminy, w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej, przyznał skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego oraz wszystkie wnioskowane dodatki do zasiłku rodzinnego na okres od dnia 1 listopada 2013r. do dnia 31 października 2014r.
Przedmiotowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i poinformowano skarżącą, że przyznany zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego za okres listopad 2013r – styczeń 2014r. będą przelane na konto bankowe do dnia 31 stycznia 2014r., a od lutego świadczenia rodzinne będą przelewane na konto bankowe najpóźniej do ostatniego dnia miesiąca.
W dniu 3 lutego 2014r. skarżąca złożyła podanie, w którym stwierdziła: " w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (...) niniejszym jako uzupełnienie wniosku z dnia 30.09.2013r. składam dodatkowy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tyt. Opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w odniesieniu do (...) T. T. i R. T. ".
Skarżąca podniosła, że w pierwotnym wniosku mimo przysługującego prawa nie została zaznaczona odpowiednia rubryka.
W ślad za podaniem w dniu 12 lutego 2014r. skarżąca złożyła " wniosek uzupełniający do wniosku z dnia 30.09.2013r." na stosownym formularzu, w którym zaznaczyła dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na T. T. i R. T. W podaniu z dnia 10 lutego 2014r. (data wpływu do MOPS – 12.02.2014r.) skarżąca oświadczyła, że korzystała z urlopu wychowawczego w terminie od dnia 28 lipca 2011r. do dnia 19 grudnia 2013r. w związku z opieką nad T. T. i R. T., a następnie z dniem 31 grudnia 2013r. umowa z pracodawcą została rozwiązana. Od dnia 1 stycznia do dnia 9 lutego 2014r. skarżąca była osobą niezatrudnioną i niezarejestrowaną jako bezrobotna, natomiast od dnia 10 lutego 2014r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 12 maja 2014r. do dnia 09 sierpnia 2014r.
Burmistrz Miasta i Gminy odmawiając przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad T. T. i R. T. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego podniósł, że z oświadczenia skarżącej z dnia 15 października 2013r. wynikało, że urlop wychowawczy został jej udzielony przez pracodawcę w okresie od dnia 28 lipca 2011r. do dnia 31 grudnia 2013r. Data zakończenia urlopu wychowawczego została skorygowana oświadczeniem skarżącej z dnia 10 lutego 2014r., z którego wynikało, że urlop ten zakończył się w dniu 19 grudnia 2014r. i taka też data widniała w świadectwie pracy, które zostało przedłożone do akt sprawy.
Od dnia 10 lutego skarżąca była zarejestrowana jako osoba bezrobotna.
Wskazując na powyższe okoliczności organ podniósł, że na dzień złożenia wniosku tj. 12 lutego 2014 r., skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy i nie przebywała na urlopie wychowawczym.
Stosownie do art.24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w dniu 3 lutego 2014 r. złożyła do organu I instancji wniosek uzupełniający do wniosku z dnia 30 września 2013 r., w którym wniosła o przyznanie również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci T. T. i R. T. Wniosek ten skarżąca złożyła, ponieważ – jak oświadczyła - we wniosku z dnia 30 września 2013 r. przez przeoczenie nie zaznaczyła tego dodatku. Przedmiotowy wniosek złożony był – zdaniem skarżącej - w trakcie trwającego postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 30 września 2013r.
Ponadto skarżąca podniosła, że od dnia 1 października 2013r. Kodeks pracy zmienił się i zgodnie z art. 186 § 2 urlop wychowawczy udzielany jest na maksymalnie 36 miesięcy i może być wykorzystany w okresie do ukończenia przez dziecko 5 roku życia (przed zmianą urlop mógł być wykorzystany do ukończenia przez dziecko 4 roku życia). T. T. i Ł. T. urodzili się 24 października 2009r., a więc w dniu 23 października 2013r. ukończyli 4 lata.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca wniosła o przyznanie wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego i ich bezzwłoczną wypłatę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podniosło, że w rozpatrywanej sprawie niedopuszczalne było złożenie wniosku "uzupełniającego", bowiem wniosek z dnia 30 września 2013r. został rozpatrzony decyzją z dnia [...] 2014r. Nr [...] przyznającą wnioskowane świadczenia. Wniosek z dnia 12 lutego 2014r. jest zatem nowym wnioskiem i jego rozpatrzenie obligowało organ do zbadania, czy obecnie skarżąca spełnia przesłanki do przyznania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego udzielonego na T. T. i Ł. T. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy wynika, że skarżąca urlop wychowawczy wykorzystała w okresie od dnia 28 lipca 2011 r. do dnia 19 grudnia 2013 r., natomiast wniosek o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został złożony w dniu 12 lutego 2014 r., czyli już po zakończeniu urlopu wychowawczego, dlatego – w ocenie organu odwoławczego - zasadna jest odmowa przyznania skarżącej tego dodatku.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca zarzuciła: błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych; wydanie dwóch decyzji w jednym postępowaniu; brak prawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] 2014 r. oraz prowadzenie postępowania w ramach organu pierwszej instancji przez tę samą osobę.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości, zasądzenie wypłaty należnego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci T. T. i R. T. w okresie od 01 listopada do 31 grudnia 2014 r., zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości ewentualnie o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz przekazanie jej do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację, że wniosek uzupełniający z dnia 10 lutego 2014r. został złożony w trakcie trwającego postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 30 września 2013r., w którym przez przeoczenie nie zaznaczono dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonanych czynności przepisu art. 134 § 1 ww. ustawy.
W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że skarżąca we wniosku z dnia 30 września 2013r. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na następujące dzieci: E. T., A. T., T. T. oraz R. T., a nadto wniosła o ustalenie dodatków do zasiłku rodzinnego: 1/ z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na T. T. i R. T. oraz 2/ z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez E. T., A. T., T. T. oraz R. T. Wniosek skarżącej został w całości uwzględniony poprzez przyznanie wszystkich wymienionych w tym wniosku świadczeń rodzinnych. Dodatkowo należy podnieść, że przedmiotowej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności i decyzja ta została niezwłocznie wykonana w zakresie przyznanych zasiłków za okres od listopada 2013r. do stycznia 2014r.
Sąd w całości podzielił stanowisko organów, że wniosek z dnia 10 lutego 2014r. złożony na stosownym formularzu, z zaznaczonym dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, którego skarżąca nie uwzględniła we wniosku z dnia 30 września 2013r., w istocie stanowił nowy wniosek i wbrew twierdzeniom skarżącej, nie mógł stanowić "uzupełnienia" pierwotnego wniosku. Konsekwencją powyższego stwierdzenia był obowiązek rozpatrzenia przez organ przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Inaczej rzecz ujmując, wniosek z dnia 10 lutego 2014r. wszczął nową sprawę, która została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2014 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmawiającą skarżącej przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci T. T. i R. T. Powodem odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń była okoliczność – również bezsporna w sprawie – że skarżąca w dacie złożenia wniosku z dnia 10 lutego 2014r. nie przebywała na urlopie wychowawczym.
Urlop wychowawczy został udzielony skarżącej w okresie od dnia 28 lipca 2011r. do dnia 19 grudnia 2013r. Nie została zatem spełniona przesłanka z art.10 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub innym osobom wymienionym w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w okresie korzystania z urlopu wychowawczego może być przyznany ten dodatek. Fakt złożenia wniosku o przyznanie ww. świadczenia po zakończeniu urlopu wychowawczego, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego dodatku.
Dodatkowym argumentem za odmową przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia jest okoliczność, że zgodnie z art.24 ust.2 ustawy oświadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zasadą jest, że świadczenia przyznawane są na wniosek. Skoro wniosek został złożony w lutym 2014r., to tym samym niedopuszczalne było przyznanie tego świadczenia z datą wsteczną nawet w przypadku, gdy przesłanka korzystania z urlopu wychowawczego była spełniona przed datą złożenia wniosku.
Reasumując należy stwierdzić, że sam fakt korzystania z urlopu wychowawczego nie uprawnia do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tego tytułu w przypadku, gdy nie został złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia.
Z kolei złożenie wniosku o przyznanie powyższego dodatku nie uprawnia do jego przyznania w przypadku, gdy urlop wychowawczy nie był wykorzystywany na dzień złożenia wniosku.
Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi odnosząca się do decyzji z dnia [...] 2014r., a w szczególności zarzuty dotyczące jej doręczenia, czy podpisania przez tę samą osobę, która podpisała decyzję z dnia [...] 2014r. Jak wyżej podkreślono, skarżąca wnioskiem z dnia 10 lutego 2014r. wszczęła nowe postępowanie administracyjne, które jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Data złożenia przedmiotowego wniosku obligowała organ administracyjny do badania, czy w tej dacie zostały spełnione przesłanki przyznania wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego. Ocena organu, że skarżąca w dacie złożenia przedmiotowego wniosku nie spełniała przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi T. T. i Ł. T. jest ocena prawidłową, znajdującą potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sporawy. Skarżąca nie kwestionowała faktu, że na urlopie wychowawczym przebywała do dnia 19 grudnia 2013r., a zatem oczywistym i bezspornym jest, że składając wniosek o przyznanie ww. dodatku do zasiłku rodzinnego nie spełniła przesłanki ustawowej do przyznania jej tego świadczenia.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut błędnej wykładni dokonanej przez organy administracyjne jest nieuzasadniony, tak samo jak zarzut niewłaściwego zastosowania przez te organy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nieuzasadnione jest również stanowisko skarżącej zarzucające wydanie dwóch decyzji w jednym postępowaniu, gdyż jak wskazuje materiał dowodowy, organy prowadziły dwa odrębne postępowania administracyjne wszczęte na podstawie dwóch odrębnych wniosków skarżącej tj. z dnia 30 września 2013r. i z dnia 10 lutego 2014r.
Ocena skuteczności doręczenia decyzji z dnia 23 stycznia 2014r. wykracza poza ramy rozpatrywanej sprawy, w której przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2014r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] 2014r.
Zarzut prowadzenia postępowania w ramach organu pierwszej instancji przez tę samą osobę należy uznać za oczywiście nieuzasadniony, gdyż - jak wyżej podniesiono - prowadzone były dwa odrębne postępowania. Niezależnie od tego należy podnieść, że zgodnie z art.24 § 1 pkt.5 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej Kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Naruszenie tego przepisu skutkuje wznowieniem postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, na podstawie art.145 § 1 pkt.3 Kpa. Żadna z okoliczności wskazanych w ww. przepisach nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej dotyczącej art.186 § 2 Kodeku pracy należy stwierdzić, że nie mogła ona odnieść zamierzonego skutku, bowiem wskazany przepis odnosi się do uprawnień w zakresie urlopu wychowawczego, natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art.10 ust.1 określa jako przesłankę do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego fakt rzeczywistego korzystania z urlopu wychowawczego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca wykorzystała urlop wychowawczy w okresie od dnia 28 lipca 2011r. do dnia 19 grudnia 2013r. Kwestia, czy skarżąca mogłaby wykorzystać urlop w innych okresach jest bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie.
W aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego na zawiadomienie skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i w tym zakresie zarzut skargi należy uznać za uzasadniony poprzez naruszenie przez organy art.10 par.1 Kpa, jednak naruszenie to, w ocenie Sądu, nie miało wpływu na wynik sprawy. Decyzja została wydana w oparciu o dowody przedstawione przez skarżącą, a sama skarżąca nie kwestionowała stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne i przyjętego za podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Istota sporu nie dotyczy ustaleń faktycznych, tylko oceny prawnej materiału dowodowego. Organy z własnej inicjatywy nie przeprowadzały żadnych nowych dowodów, a tym samym materiał dowodowy był znany skarżącej.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270), orzekł jak w sentencji.