Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 lipca 2005 r znak [...], po rozpatrzeniu odwołania S. F., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] 2005 r znak [...] orzekającą w przedmiocie odmowy ujawnienia w operacie ewidencyjnym dla Obr. [...] miasta [...], S. F. jako właściciela działki ewid. Nr [...] stanowiącej potok o nazwie: Pocieszna Woda. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołanoprzepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7,, b ‘’ ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2000 r Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.)
W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. Starosta [...] zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r wszczął postępowanie z wniosku S. F. w sprawie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu S. F. jako właściciela działki ewid. [...] obrębu [...]
Wszczęcie postępowania poprzedziła zainicjowana wnioskiem S.F. z dnia [...] 2003 r, korespondencja z Burmistrzem Miasta [...], który na podstawie zawartego porozumienia, (uległo rozwiązaniu [...]2004r.) prowadził sprawy z zakresu ewidencji gruntów i budynków. Wspomnianym wnioskiem S. F. zwracał się o wskazanie podstawy prawnej,, uwłaszczenia ‘’ działki ewid [...] stanowiącej potok,, Pocieszna Woda ‘’, twierdząc, iż potok ten należał do działek prywatnych - przylegających do jego działki objętych Kw [...] c.d. Lwh [...]Stwierdzono w odpowiedzi Urzędu z dnia [...]. 2004 r, że od założenia operatu ewidencji gruntów w 1969 r potok Pocieszna Woda stanowiący działkę [...] figuruje jako własność Skarbu Państwa – Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej, Inspektorat Eksploatacji Wód w [...] Zdaniem organu figurująca w księgach wieczystych liczba spisu L s II parcela L.kat. [...] wpisana jako Dobro Publiczne odpowiada działce ewid. [...].
S. F. dane zawarte w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym uznał za sfałszowane kwestionując tożsamość działki ewid. [...] z b. parcelą L.kat. [...] Stanowisko to podtrzymał, względem Starosty [...], który po rozwiązaniu porozumienia z Burmistrzem Miasta [...], przejął prowadzenie ewidencji gruntów.
Starosta pismem z dnia [...] 2005 r wezwał S F. o przedłożenie w terminie 7 dni dokumentu uzasadniającego podstawę wprowadzenia zmiany podmiotowej - wpisania S. F. jako właściciela działki [...]. - Decyzją z dnia [...] 2005 r Starosta Powiatu odmówił wprowadzenia żądanej zmiany podmiotowej, przez ujawnienie S. F. jako właściciela działki ewid. [...] stanowiącej potok,, Pocieszna Woda ‘’ w obrębie [...].Organ odniósł się w uzasadnieniu do przedkładanych przez S.F. dokumentów.
Starosta ustalił, że księgą wieczystą Sądu Rejonowego w [...], Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] – Liczba Spisu II objęta jest m.in. parcelą [...] z wpisem własności jako Dobro Publiczne. Odpowiednikiem tej parceli w ewidencji gruntów według ustaleń Starosty jest działka ewid. [...]
Ustalono dalej, że aktem własności ziemi z [...].1973 r Nr [...] stwierdzono nabycie przez A.i W. małż. C. na prawach wspólności małżeńskiej w połowie, oraz przez S. i T. małż. F. na prawach wspólności małżeńskiej w drugiej połowie działek ewidencyjnych [...] i [...], przedstawionych na wyrysie z mapy ewidencyjnej.
Analizując wyrys z mapy katastralnej przedstawiający podział parceli gruntowych L. kat. [...] na [...],[...],[...],[...] podział L. kat. [...] na [...], [...] L. kat. [...] na [...] i [...] oraz wykaz zmian ustalił Starosta, że działka ewid. [...] obj.awz z 1973 r powstała z parcel L.kat. [...] i [...], a działka ewid. [...] z parcel L.kat. [...] i [...].
Obecnie w następstwie zniesienia współwłasności nieruchomości objętych awz z 1973 r, T. i S. F. wpisani SA jako właściciele nieruchomości stanowiących działkę [...] i współwłaściciele działki [...]
Powołując się na te dokumenty, a nadto odpisy z ksiąg wieczystych [...] cd.Lwh 450 dla pgr. [...], [...] i [...] w których jako współwłaściciele wpisani byli m.in. rodzice zony S. F., ustalił Starosta, iż żaden z tych dokumentów nie potwierdza prawa własności S, F. do działki ewid. [...]
W odwołaniu od tej decyzji S. F. podnosił, że potok w całości należał do parceli gruntowej [...] i stanowił współwłasność W. C. i A. C..Parcela ta oraz pgr [...] i [...] objęte były KW [...] cd. Lwh 450 z 1933 r., która zaginęła.Zdaniem odwołującego, potok wg. mapy katastralnej z 1870 r stanowił parcelę [...] własności dziedzica Z., a w 1958 r włączony został do parceli [...].Zdaniem odwołującego się,, Księga Wieczysta Dobro Publiczne m.in. pgr. [...] rok księgi 1870 r. jest podrobioną, sfałszowaną, nie był uwłaszczony i wywłaszczony. Jest podrobione i sfałszowane przez Urząd Miasta [...] pgr. [...] własność Z.’’. Według skarżącego Z. sprzedał [...] – wówczas -,, K ‘’ dziadkom żony B. i F.i C. Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego poczynił ustalenia dalsze. Stwierdzono, że w poz. 371 załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz.U. z 2003 r Nr 16, poz. 149), wymieniony jest potok górski [...] jako dopływ rz.. [...], zakwalifikowany do śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną istotnych dla kształtowania zasobów wodnych i ochrony przeciwpowodziowej.
Potok ten odpowiada działce ewidencyjnej [...] obowiązującego operatu ewidencji, w jednostce rejestrowej [...].W rejestrze jako zarządzający ujawniona jest Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej., Inspektorat Wód w [...], a zgodnie z aktualną strukturą organizacyjną potok pozostaje w zarządzaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej– Inspektorat w [...]
Wskazując na postanowienia § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków, organ odwoławczy podkreślił, iż przepis ten określa rodzaje dokumentów, które stanowić mogą podstawę wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji gruntów. Podkreślono, że organy prowadzące ewidencję nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii praw własności do gruntu, i wskazano na rejestracyjną funkcję operatu ewidencji gruntów.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że składający odwołanie S.F. nie przedłożył dokumentu stwierdzającego prawo własności do działki [...] ani też nie wykazał, że prawo własności przylegającej do niej działki [...] ma inny zasięg, obejmujący i potok.
Podkreślono, że złożone dokumenty i przekonanie, iż w zapisach wieczystoksięgowych poczyniono fałszerstwa nie stanowią podstawy do wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów, co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył S.F..Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżący zarzucił organom, że,, poświadczają fałszywie, mataczą ‘’, iż nie dostarczył dowodu, że potok stanowi jego prywatną własność, domagając się zwrotu potoku,, Pocieszna Woda ‘’ stanowiącego pas gruntu przylegającego do ogrodzenia działki ewidencyjnej [...], do muru oporowego na lewym brzegu potoku, na całej długości posesji.
W uzasadnieniu skargi i jej pisemnego uzupełnienia z dnia [...] 2006 r w nawiązaniu do otrzymanej odpowiedzi na skargę, skarżący podniósł, że potok oznaczony jest w ewidencji gruntów jako działka [...] od 1969 r. i figuruje jako własność Skarbu Państwa, ale prawo własności Skarbu Państwa względem tej działki nie służy, gdyż nie jest ona identyczna z parcelą [...], wpisaną w Kw spis II dla miasta [...] jako dobro publiczne albowiem powódź w 1934 r przesunęła koryto potoku na parcele [...] i [...]. W dalszych wywodach skargi i jej uzupełnieniu skarżący podtrzymał zarzuty odwołania, ze,, nie ma w żadnych dokumentach z jakiej ustawy Skarb Państwa stał się właścicielem potoku, a poświadczenie, że od 1969 r jest fałszywe. Zdaniem skarżącego potok jest jego własnością gdyż płynie przez działkę [...], a organy niewłaściwie oceniły zebrane przez niego dowody.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując ustalenia i stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga nie jest uzasadniona.postępowaniu przed sąd administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm),
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.Przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że kontrolę tę, sądy sprawują pod względem zgodności z prawem. Zarazem przepis art. 134 §1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji, prowadzi do wniosku, iż jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu ewidencyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie t.j. Dz.U. z 2005 r Nr 240, poz. 2027 z późn.zm.) oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 34, poz. 454).
W związku z zarzutami skargi, a zwłaszcza podnoszonymi zarzutami,Iż przedłożonymi dokumentami wykazał skarżący, że jest właścicielem działki stanowiącej potok przylegający do ogrodzenia działki ewid. [...], niezbędne jest przypomnienie istoty postępowania, w którym zapadła zaskarżona decyzja.
Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie tj.Dz.U. z 2005 r Nr 240, z późn.zm.) - dalej ustawa - istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikacje gruntów jak już wyżej wskazano jest Starosta (art. 22 ust.1).
Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust.1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust.2.), które obejmuje ewidencja gruntów.Informacje te mają charakter przedmiotowy – w odniesieniu do gruntów – dotyczący ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków rolnych oraz klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art.20 ust.1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art.20 ust.2 pkt) dotyczą wykazania właścicieli, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.
Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe) zawiera tzw. Operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art. 24 § 1 ustawy).
Określając przedmiot ewidencji gruntów oraz sposób gromadzenia informacji w postaci operatu ewidencyjnego, ustawa w zasadzie nie określa zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzenia w niej zmian. W dacie wydania zaskarżonej decyzji czyniły to przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zwanego dalej Rozporządzeniem.
Z przepisów Rozdziału 3 Rozporządzenia (§ 44 in.) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, t.j. utrzymywania operatu ewidencji w zgodności z dostępnymi dla organu aktualnymi dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Aktualizacja operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust.1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Nie jest więc aktualizowaniem ewidencji wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy, niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego.
Skarżący domaga się w postępowaniu ewidencyjnym wpisania go do ewidencji gruntów jako właściciela działki stanowiącej potok,, P ‘’na odcinku przylegającym do stanowiącej jego własność działki ewid. [...].
Żądanie takie ma charakter żądania wprowadzenia do ewidencji zmiany podmiotowej, przez wpisanie skarżącego jako właściciela, w miejsce wpisanego w jednostce rejestrowej G-182 Skarbu Państwa. Skarżący konstruując swoje żądanie, całkowicie pomija okoliczność, że akt własności ziemi z 1973 r wydany w trybie przepisów ustawy z dnia 27 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 z późn.zm.), stwierdzał stan prawny własności gruntów według stanu na dzień 4 listopada 1971 r.Powoływanie się zatem na stan własności istniejący przed tą datą i na podstawie innych tytułów jest niedopuszczalne.
Zgodnie z § 10 ust.1 pkt 2 Rozporządzenia ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości. Przepis § 12 ust.1 tego rozporządzenia,w punktach 1 do 5 określa rodzaje dokumentów i aktów na podstawie, których uwidacznia się w ewidencji prawa do gruntów, budynków i lokali. Przepis ten stanowi, że podstawę uwidocznienia prawa własności w ewidencji stanowią: wpis dokonany w księgach wieczystych (pkt 1), prawomocne orzeczenie sądowe (pkt 2), umowa zawarta w formie aktu notarialnego dotycząca ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych (pkt.3) – a zatem prawa własności do wpisu jako właściciela, ostateczna decyzja administracyjna (pkt 4) oraz dyspozycja zawarta w aktach normatywnych (pkt 5).Dalszy (6) i ostatni zarazem punkt tego przepisu nie dotyczy ujawnienia właściciela.
Żadnego z wymienionych dokumentów skarżący nie przedłożył mimo dwukrotnego zakreślenia przez organ terminu. Z przedłożonych dokumentów nie wynika wprost, że skarżący jest właścicielem działki ewidencyjnej [...] oznaczonej jako potok. Nadal jest aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym ustalanie przez organy ewidencyjne samodzielnie praw własności do gruntów czy rozstrzyganie w sprawach sporów o zasięg prawa własności (Por. np. wyrok NSA z 6.11. 2001 II SA 2099/00 Lex.nr.82005 czy z 7.07.1999 II SA 119/99 Lex.nr. 46215).Te ostatnie spory są przedmiotem postępowań o rozgraniczenie lub innych spraw przed sądami powszechnymi,w których przedmiotem rozstrzygnięcia jest zasięg prawa własności. Oczekiwanie zatem skarżącego, że organ prowadzący ewidencję, na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów, z których żaden nie mieści się w kategorii dokumentów określonych § 12 ust.1 pkt 1-5 Rozporządzenia, samodzielnie ustali jego prawo własności w miejsce Skarb Państwa co do działki stanowiącej potok [...], nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
W związku z przewijającym się przez całą sprawą wątkiem własności potoku, należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art.2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne (Dz.U. z 1962 r Nr 34, poz. 158 z późn.zm.), w granicach określonych liniami brzegów grunty pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów stanowiły własność Państwa. Na tle przepisów tej ustawy Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 1971.11.08 III CZP 28/71 (OSNC 1972/3/430, wyjaśnił, że wody i grunty, które stosownie do ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 (tj. Dz.U. z 1928 r. Nr 62, poz. 574 z późn.zm.) stanowiły własność prywatną, a według prawa wodnego z dnia 30 maja 1962 r zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność Państwa stały się własnością Państwa z dniem wejścia w życie prawa wodnego.
Już według tej ustawy rodzaj wody (powierzchniowa płynąca z wyjątkiem rowów), decydował o tym, że stanowi ona własność państwa, a linia brzegu gruntów pokrytych taka wodą, decydowała o granicach własności gruntów pokrytych tymi wodami. Oznaczało to, że zmiana linii brzegów, zmieniała granice własności gruntu państwowego.
Obowiązująca obecnie ustawa z dnia 18 lipca 2002 r Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2005 r Nr 239, poz. 2029), reguluje także sprawy własności wód i gruntów pokrytych wodami. W szczególności zgodnie z art.10. ust.2 wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednak samorządu terytorialnego są wodami publicznymi, przy czym (ust.3), te z nich które są wodami płynącymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.
Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w pozycji 371 załącznika Nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (DZ.U. z 2003 r Nr 16, poz. 149), do wód takich zaliczony został potok górski [...] Woda - dopływ [...].Oznacza to, że zgodnie z art. 14 ust.1 ustawy Prawo wodne grunty pokryte wodami tego potoku stanowią własność właściciela tych wód.
Powyższe akty normatywne wyjaśniają podstawę wpisu Skarbu Państwa w ewidencji gruntów jako właściciela działki, pokrytej potokiem [...].
Z tych względów, kwestia zmian numeracji działki pokrytej potokiem i zmian biegu potoku, nie ma doniosłości prawnej dla oceny zasadności żądanej zmiany odnoszącej się do gruntu pokrytego powierzchniową wodą płynącą.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).