Uzasadnienie
U Z A S A D N I E N I E`
Decyzją z dnia 25.09.2008r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), po rozpoznaniu odwołania E. B. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2008r. Nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u E. B. choroby zawodowej zatrucia przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne - wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia.
Organ odwoławczy przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji o tym, że E. B. był zatrudniony w Drukarni [...] w latach 1980 do 2001r. na stanowiskach: maszynista typograficzny i maszynista offsetowy. Podczas obsługi maszyny typograficznej i offsetowej miał kontakt z benzyną ekstrakcyjną, naftą, farbami drukarskimi, z roztworem kwasu ortofosforowego oraz ksylenem zawartym w preparacie Hydro - Wasch. Badania środowiska pracy przeprowadzane w latach 1983, 1987, 1997 i 2001 przy maszynie offsetowej nie wykazywały przekroczeń normatywów higienicznych.
Organ podkreślił, że w sprawie orzekały dwie jednostki służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy, który wydał orzeczenie lekarskie w dniu [...] 2007r. Nr [...] oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który wydał orzeczenie lekarskie z [...] 2007r. Nr [...] - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenia są merytorycznie ostateczne. W ten sposób został wyczerpany tryb postępowania przewidziany przepisem § 7 cytowanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. W ocenie organu wskazane jednostki lekarskie w sposób szczegółowy, wyczerpująco i jednoznacznie dowiodły braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.
Badania biochemiczne (mocz, markery, czynności nerek) dały wyniki prawidłowe, tak samo jak badanie poziomu ołowiu i kwasu deltaaminolewulinowego. Elektroencefalografia i konsultacja specjalistyczno - neurologiczna nie wykazała zmian patologicznych. Stwierdzono jedynie u skarżącego nawracające pozagałkowe zapalenie nerwów wzrokowych. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego dodał, że skarżący w trakcie zatrudnienia nie przebył nigdy ostrego zatrucia substancjami chemicznymi występującymi w środowisku pracy. Wykonane podczas hospitalizacji badania laboratoryjne nie ujawniły biochemicznych cech uszkodzenia narządów miąższowych, prawidłowe były też parametry morfologii krwi. Zarówno konsultacja neurologiczna jak i wykonane NMR głowy nie ujawniło zmian patologicznych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
Wobec powyższego, organ nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji, zaznaczając, że obok braku rozpoznania klinicznego przez jednostki orzecznicze choroby zawodowej w sprawie występuje również brak udokumentowanego narażenia na czynniki chemiczne występującego na stanowisku pracy.
Wskazaną wyżej decyzję E. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Wniósł o uchylenie decyzji i przeprowadzenie ponownych badań specjalistycznych wobec nowych, załączonych do skargi, dokumentów medycznych. Są nimi: pismo Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2000r. znak [...], pismo Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] 2002r. znak [...], orzeczenie lekarskie OMP z dnia [...] 2004r., pismo Centrum Medycyny [...] z [...] 2000r., pismo z dnia 14.01.2001r. stanowiące uzupełnienie opinii sądowo - lekarskiej, pismo Urzędu Wojewódzkiego z 28.06.2000r. i informacja dla lekarza kierującego sporządzona w dniu 14.05.2008r. przez Szpital w K. Ten ostatni dokument zawierał informację, że rozpoznano u skarżącego ślepotę całkowitą lub znaczne zaburzenie widzenia, a ślepota może być spowodowana wadami oka lub chorobami i uszkodzeniami natury neurologicznej lub mechanicznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie, dodając, że wbrew twierdzeniom skarżącego dołączone do skargi dokumenty nie są nowymi dokumentami medycznymi. Cześć z nich znajduje się w aktach sprawy. Są to dokumenty orzekające w sprawie niezdolności do pracy oraz na potrzeby postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2007r., sygn. akt III SA/Kr 125/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". Pytanie to Trybunał Konstytucyjny przyjął do rozpoznania pod sygnaturą P 23/07.
Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te utraciły moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008r. nr 116, poz. 740.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie strony skarżącej stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.).
Powołanym wyżej wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz, że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k. p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia RM, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.
Wynika z powyższego, że postępowanie w sprawie dotyczącej strony skarżącej prowadzone było w oparciu o przepisy prawa, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjne.
Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że w/w przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r.
W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".
Utrata mocy prawnej zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, jak i rozporządzenia z 30.07.2002r. nastąpiła w dniu 3 lipca 2009r., w tym też w dniu weszły w życie ustawa z dnia 22 maja 2009r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009r., Nr 99, poz. 825), która nadała nową treść art. 237 § 1, dodając § 1 (1) art. 237 Kp oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 30 sierpnia 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009r., Nr 105, poz. 869), wydane na podstawie delegacji określonej w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 1 (1) Kodeksu pracy.
Wyeliminowanie z porządku prawnego kontrolowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów stanowi w ocenie Sądu podstawę do wznowienia postępowania w sprawie.
W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wznowienie postępowania jest nie tylko, jak zauważył Trybunał przykładowo w wyroku z dnia 2.03.2004r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004/3/16 dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu.
Stosownie do art. 145 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno w postępowaniu sądowoadministarcyjnym przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej (podobnie WSA w Gliwicach w wyroku z 16.07.2009r. sygn. akt IV SA/GL 120/09).
Sąd wobec tego na podstawie powołanego przepisu uchylił zaskarżoną przez E. B. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z 30 sierpnia 2009r. w sprawie chorób zawodowych.