Uzasadnienie
W. K. i S. K. wnioskiem z dnia 17 stycznia 2013 r. zwrócili się do Prezydenta Miasta Wydziału Spraw Administracyjnych UM o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu nr [...] w budynku przy ul. A w K – R. J. oraz D. M. W uzasadnieniu wskazali, że wyżej wymienieni dobrowolnie opuścili bezprawnie zajmowany lokal nr [...] i przenieśli centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Pozostawili oni jednak część swoich rzeczy w przedmiotowym lokalu, dla pozoru zamieszkiwania w nim. Od roku R. J. ani też D. M. w ogóle nie pojawiają się w wymienionym lokalu.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139, poz. 993 z 2006 r. ze zm.) ora art. 104 K.p.a. odmówił wymeldowania z pobytu stałego D. M. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. A w K. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (dalej zwana ustawą) organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zadaniem organu załatwiającego sprawy z zakresu ewidencji ludności jest stwierdzenie faktycznego, dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego lub czasowego zameldowania.
Przez dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca stałego zameldowania rozumie się sytuację, w której osoba nie utrzymuje żadnego kontaktu z lokalem mieszkalnym ani z osobami w nim zamieszkującymi, wyprowadziła z niego wszystkie swoje rzeczy i nie jest zainteresowana powrotem do niego. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ przeprowadził rozprawę administracyjną. Przesłuchani do protokołu świadkowi zeznali, że D. M. nie mieszka czasowo w lokalu przy ul. A w K, ponieważ po przebytej operacji oczu musi przebywać w sterylnych warunkach i obecnie znajduje się pod opieką matki R. J. W styczniu 2013 r. był widziany w miejscu stałego pobytu. R. J. oświadczyła, że syn musiał opuścić miejsce stałego zameldowania z uwagi na dolegliwości zdrowotne spowodowane zagrzybieniem rzeczonego lokalu. W dniu 5 kwietnia 2013 r. do akt sprawy dołączono ekspertyzę mikrobiologiczną dotyczącą stanu zagrzybienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku wielorodzinnym przy ul. A w K oraz zaświadczenie ze szpitala w Rzymie przełożone na język polski przez tłumacza przysięgłego stwierdzające, że przyczyną choroby oczy D. M. był określony rodzaj grzyba znaleziony w jego mieszkaniu.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że D. M. nie wyprowadził się w sposób trwały i dobrowolny z miejsca stałego zameldowania. W przedmiotowej sprawie istotnym dowodem pozwalającym na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania były zeznania świadków oraz dokumenty w postaci ekspertyzy mikrobiologicznej oraz zaświadczenia ze szpitala. Z zeznań tych bezsprzecznie wynika, że D. M. nie przebywa czasowo w miejscu stałego zameldowania ze względów zdrowotnych. Fakt ten absolutnie nie może być powodem do wymeldowania osoby z lokalu. Żadne przepisy prawa nie stanowią bowiem jak długo i z jaką częstotliwością osoba ma przybywać w miejscu swojego zameldowania. Przejściowa nieobecność czy też występowanie nawet czasowych okresów fizycznego nieprzebywania w miejscu stałego zameldowania, nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje terminowi art. 15 ust. 2 ustawy.
O stosowanym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal w którym na stałe zameldowany przestał być miejscem koncentracji interesów życiowych, a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszym postępowaniu. Organ wskazał, że jeżeli D. M. w przyszłości, po zakończeniu okresu rekonwalescencji nie wróci do miejsca stałego zameldowania, to wówczas spocznie na nim obowiązek wymeldowania się z powyższego adresu.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli W. K. i S. K. domagając się jej uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy bądź też uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu podniesiono, że D. M. nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. A w K od lat.
Wojewoda decyzją z dnia 25 lipca 2013 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z wyjaśnień R. J. wynika, iż D. M. obecnie nie przebywa w spornym lokalu. Czasowa nieobecność spowodowana była licznymi wyjazdami na badania do kliniki we Włoszech, a następnie przebytą poważną operacją oczu. Z uwagi na warunki panujące w mieszkaniu (zagrzybienie) nie jest możliwe, aby D. M. aktualnie przebywał w lokalu przy ul. A. W mieszkaniu tym nadal znajdują się wszystkie rzeczy należące do wyżej wymienionego, w tym rower, książki i biurko. Współwłaściciele nieruchomości przy ul. A w K wyjaśnili, że nie zwracali się do R. J. i D. M. o opróżnienie lokalu i wydanie go do ich dyspozycji, ponieważ czekają na rozstrzygnięcie sądu w sprawie o eksmisję wyżej wymienionych.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Żadne przepisy prawa nie stanowią w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu. Zaistnienie takiej sytuacji nie daje prawa do twierdzenie, że nastąpiło opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania i nie uzasadnia żądania jej wymeldowania. Nie ma zatem znaczenia jak często D. M. korzysta ze spornego mieszkania, skoro wyraził zdecydowaną wolę dalszego w nim zamieszkiwania. Stan obiektywnego "nieprzebywania" nie jest jeszcze dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu. Instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu, bowiem, nie jest środkiem eksmisyjnym. Osobę można wymeldować wówczas, gdy całkowicie, dobrowolnie oraz trwale opuści zajmowany lokal i z niego nie korzysta, albo gdy zostanie z tego lokalu wyprowadzona w drodze prawem przewidzianej poprzez skuteczne wykonanie przez komornika sądowego prawomocnego wyroku eksmisyjnego. Tymczasem postanowienie o eksmisję D. M. nadal pozostaje w toku załatwienia. Jeśli w przyszłości stan faktyczny ulegnie zmianie nie będzie przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli W. K. i S. K. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem wyeliminowania obu wadliwych decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1/ naruszenie prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. poprzez jego błędną interpretację i w efekcie niezastosowanie;
2/ naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niczym nieuzasadnione pomijanie materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nierozpatrzenie wszechstronnie całości materiału, a co za tym idzie nierozpoznanie istoty sprawy.
W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że sam zamiar przebywania w lokalu, czy też raczej powrotu do mieszkania nie świadczy jeszcze o przebywaniu, które jest jedną z przesłanek do zameldowania. Ocena zamiaru osoby zameldowanej a de facto nie zamieszkującej w lokalu nie może się sprowadzać tylko do bezkrytycznego przyjęcia jej woli wewnętrznej, z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą (tak np. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 58/08). Organy orzekające w sprawie pominęły dowód obiektywny w sprawie tj. zapis z kamer monitoringu nieruchomości przy ul. A w K. Tym samym naruszyły przepisy postępowania tzn. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Z monitoringu w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości wynika, że za okres od stycznia do lipca 2013 r. D. M. w ogóle nie pojawił się na terenie nieruchomości. Wbrew twierdzeniom organu I instancji nie w każdej sytuacji wymagane jest ustalenie dobrowolności opuszczenia lokalu przez osobę, która ma zostać wymeldowana.
Kwestia meldunku ma zapewnić zgodność zapisów w ewidencji ze stanem faktycznym i służby wyłącznie zbieraniu informacji, a organ w przypadku stwierdzenia rozbieżności winien wymeldować osobę, która lokal opuściła.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi, więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Na wstępie należy podkreślić, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej powoływana jako ustawa). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). Wyjaśnienia wymaga, że z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia wówczas, gdy co prawda osoba została do tego zmuszona, ale następnie nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu.
Opuszczenie lokalu jest to bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zob. J. Strzebińczyk, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. E. Gniewek, Warszawa 2006, s. 65). Ponadto o opuszczeniu lokalu, o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można mówić wtedy, gdy dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli – przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu. Świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu w rozumieniu ww. wyżej przepisu (por. wyroki NSA: z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06; z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 626/07).
Jeszcze raz podkreślić należy, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. O dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy przemawia zaś ustalenie, że opuszczenie to było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. W rozpatrywanej sprawie nie można zarzucić organom orzekającym naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a.
W ocenie Sądu, organy stosownie do postanowień przepisów postępowania zebrały w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, co do meritum materiał dowodowy, rozpatrzyły go w całości i we wzajemnej łączności, a motywy swojego stanowiska dostatecznie wyjaśniły i zawarły w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji. Zebrany materiał dowodowy dawał organom w pełni podstawy do uznania, że D. M. nie opuścił w sposób dobrowolny miejsca stałego pobytu.
Z ekspertyzy mikrobiologicznej jednoznacznie wynika, że w budynku przy ul. A w K występuje bardzo duża ilość różnorodnych grzybów pleśniowych, wśród nich Aspergillus flavus, Aspergillus ochraceus, Aspergillus versicolot i Aspergillus Niger. Tymczasem z zaświadczenia dr M. L. (przetłumaczonego na język polski przez tłumacza przysięgłego) wynika, że przyczyną choroby oczu D. M. (stożek rogówki) jest czynnik zakaźny: pleśń, a konkretnie w tym przypadku grzyb Aspergillus, który znaleziono w mieszkaniu wyżej wymienionego.
W niniejszych okolicznościach trudno byłoby przyjąć, że opuszczenie spornego lokalu przez D. M. było dobrowolne. Wynikało raczej z konieczności ochrony swojego zdrowia, co jak wiadomo jest wartością nadrzędną.
Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone przez organ II instancji, co wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organ ten słusznie uznał, że w sprawie brak jest faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu D. M. z miejsca stałego pobytu. Zatem za nieuzasadnione - w okolicznościach sprawy – należy uznać te zarzuty skargi, które zmierzały do wykazania, że zachodziła potrzeba innej oceny materiału dowodowego sprawy. Zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sadowoadministracyjnym.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, ocenianej decyzji Wojewody nie można skutecznie postawić zarzutu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, stronniczości i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. To, że wyżej wymieniony do chwili obecnej nie powrócił do spornego lokalu jest spowodowane jego dalszą rekonwalescencją, a także tym, że niniejszy lokal nadal znajduje się w złym stanie sanitarnym. Tym samym uniemożliwia to przebywanie w nim osoby, która przebyła tak poważną operację wzroku. Zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można podważyć stanowiska organów, że opuszczenie miejsca pobytu przez D. M. nie nosiło cech dobrowolności, a było spowodowane koniecznością ochrony swojego zdrowia i wzroku.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.