Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r., znak: [...] orzekającej o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla A. L. na okres od dnia 1 maja 2017 do 31 maja 2049r. w wysokości 153 zł miesięcznie.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 16, art. 24 ust. 2a, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518), § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.2015.2284, dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U.2015.1238) oraz art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23).
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. skarżąca wystąpiła do Urzędu Miasta o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Prezydent Miasta decyzją nr [...] z dnia [...] 2017 r. przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w okresie od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. w kwocie 153 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania i Niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017 r. wynika, że skarżącą zaliczono do grona osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 maja 2015 r. W związku z powyższym – w ocenie organu I instalacji - zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia wskazanego w ww. orzeczeniu (art. 16 ust. 3 u.ś.r.).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła, że organ nieprawidłowo – jej zdaniem – określił początkową datę, od której zasiłek przysługuje i zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 3 marca 2017 r. do dnia 31 maja 2019 r. Zdaniem skarżącej, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, a wniosek taki skarżąca złożyła w dniu 31 marca 2017 r. Ponadto wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności tj. w dniu 9 czerwca 2017 r. spełniając tym samym ustawową przesłankę do przyznania wnioskowanego zasiłku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podniosło, że skarżąca spełniła ustawowe kryteria, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, dlatego zasiłek ten został skarżącej przyznany.
Odnosząc się do zarzutu odwołania organ wyjaśnił, że wprawdzie wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami został złożony w dniu 31 marca 2017 r., jednakże z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017 r. wynika, że skarżąca została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności dopiero od dnia 15 maja 2017 r. W związku z powyższym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje od dnia 1 maja 2015 r., bowiem dopiero w dniu 15 maja 2017 r. została spełniona przesłanka zawarta w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. wymóg legitymowania się orzeczeniem o stopni niepełnosprawności. Tym samym organ nie mógł przyznać świadczenia od daty złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepoprawności, gdyż wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W ocenie skarżącej organ nie dokonał wyczerpującej, wszechstronnej i rzetelnej analizy materiału dowodowego oraz dokonał błędnej interpretacji przesłanek pozwalających na ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub od stopnia niepełnoprawności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny.
W dniu 9 czerwca 2017r skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 15 maja 2017r. Z ww. orzeczenia wynikało, że skarżąca została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od dnia 15 maja 2017r. Okolicznością bezsporną w sprawie jest także, że wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony w dniu 31 marca 2017r.
W rozpatrywanej sprawie istota sporu dotyczy daty początkowej, od której przysługuje skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem skarżącej ww. zasiłek przysługuje począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art.24 ust.2a u.ś.r.), natomiast zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie, zasiłek przysługuje od dnia legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art.16 u.ś.r.).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada n2003 r o świadczeniach rodzinnych. Analiza przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, że mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, obejmuje dwa etapy: 1/ urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku i 2/ przyznanie zasiłku. Zasiłek jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności, która jednak jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku.
Zgodnie z art.24 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art.9,art.14, art.15, art.15a, art.15 b, art.16, art.17 i art.17c. W odniesieniu do wyszczególnionych w ust.1 świadczeń, w tym do zasiłku pielęgnacyjnego, zastosowanie znajduje zasada określona w art.24 ust.2a ustawy, która stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Zauważyć należy, że postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności i postępowanie o świadczenia rodzinne są odrębnymi postępowaniami, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów prawa materialnego. W związku z tym złożenie wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie uruchomienie postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego (czy innego świadczenia rodzinnego). Niemniej jednak procedura uzyskiwania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego tworzą pewną całość, którą należy traktować jako jednolitą procedurę. Stąd ustawodawca w art.24art.2a zdecydował, że prawo do ww. świadczenia przysługuje począwszy od dnia złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
W rozpatrywanej organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni przytoczonego wyżej art.24 ust.2a ustawy. Brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że określona w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności data ustalenia stopienia niepełnosprawności tj. 15 maja 2017r. mogła wpłynąć na prawo skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego. Brzmienie ww. przepisu jest jednoznaczne i nie powinno nasuwać żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w dniu 31 marca 2017r., to prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje od dnia 1 marca 2017r.
Przedstawiona wykładnia przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest zgodna z celami wynikającymi z art. 69 Konstytucji, który stanowi o przysługującej osobom niepełnosprawnym pomocy ze strony władz publicznych w zakresie m.in. zabezpieczenia egzystencji.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek błędnej wykładni art.24 ust.2a u.ś.r., a uchybienie to miało w sposób oczywisty wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369) orzekł jak w sentencji.
Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U2012.270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.