Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. nr SKO.ŚR/4111/234/2022 działając na podstawie art. 4, ar.5, art. 6, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej L. T., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy I. z dnia 10 lutego 2022 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłków rodzinnych na dzieci: O. P., V. T., F. T. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 23 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci.
Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Wójt Gminy I. decyzją z dnia 11 października 2021 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na dzieci. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z analizy załączonych do wniosku dokumentów, w tym zaświadczeń oraz oświadczeń, wynika, że dochód rodziny przekracza - kryterium dochodowe uprawniające do pobierania zasiłku rodzinnego, gdyż wynosi 846,12 zł na osobę.
W wynika odwołania SKO w Krakowie decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Kolegium, organ I instancji w treści decyzji nie przedstawił żadnych wyjaśnień, ani nie powołał się na ustalenia poczynione w sprawie, nie dokonując w istocie oceny przedmiotowej sprawy. Ustalając dochód w rodzinie za dany rok organ I instancji winien przedstawić dokładne wyliczenia tego dochodu. W przedmiotowej sprawie na dochód rodziny składają się bowiem: dochód z tytułu umowy zlecenia męża skarżącej – S. T., czynsz z tytułu dzierżawy gospodarstwa rolnego, wyliczony w oparciu o podatkowe decyzje wymiarowe dochód z posiadanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego oraz pobrane alimenty na dziecko.
Natomiast z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób organ I instancji obliczył dochód w rodzinie, do jakich dokumentów się odniósł oraz które dokumenty zebrane w sprawie zostały uwzględnione w tym wyliczeniu. Nadto organ I instancji, w przypadku niemożności przyznania świadczeń rodzinnych, zupełnie pominął regulacje art. 5 ust. 3 i ust. 3b u.ś.r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wójt Gminy I. decyzją z dnia 10 lutego 2022 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na dzieci. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że jednym z kryteriów uprawniającym do przyznania zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym trwającym od 01.11.2021 r. do 31.10.2022 r., jest dochód rodziny za 2020 r., z uwzględnieniem dochodu uzyskanego i utraconego. Z kolei zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674,00 zł.
W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji dokonał szczegółowego wyliczenia dochodu rodziny za rok bazowy 2020, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego i utraconego i wskazał, że miesięczny na jednego członka rodziny wynosi 846,11 zł, co nie pozwala na przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych na dzieci. Oznacza to także, iż Wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania jej świadczeń rodzinnych w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, zarzucając organowi I instancji nieprawidłowe wyliczenie dochodu za rok 2020, w szczególności w odniesieniu do dochodu z dzierżawionego gospodarstwa rolnego. W ocenie skarżącej dochód miesięczny na jedną osobę w rodzinie z gospodarstwa rolnego wynosi kwotę 142,04 zł, pobrane alimenty 196,02 zł, wynagrodzenie męża Skarżącej za luty 2021 r. kwotę 102,21 zł, zaś dochód z dzierżawy 227,42 zł. Tym samym, łącznie miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi 667,69 zł i nie przekracza kwoty kryterium dochodowego.
W wyniku rozpoznania odwołania, SKO w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 15 czerwca 2022 r.
Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia, Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji.
Jak wynika z ustaleń organu I instancji, w zaświadczeniu z dnia 29.06.2021 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. potwierdzono, iż skarżąca otrzymała w 2020 r. tytułem alimentów wyegzekwowaną od dłużnika kwotę 11.761,23 zł. Zatem należy przyjąć, że kwota ta w przeliczeniu miesięcznym na jedną osobę w rodzinie stanowi 196,02 zł (11.761,23 / 12 miesięcy= 980,10 zł / 5 osób = 196,02 zł). Natomiast z zaświadczenia o zatrudnieniu z dnia 20.08.2021 r. wystawionego przez spółkę A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. wynika, że skarżąca przebywa na urlopie wychowawczym od dnia 21.07.2020 r. do 20.06.2023 r. Stąd też - zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. a) u.ś.r. - uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego traktowane jest jako utrata dochodu, a zatem dochodu skarżącej za rok 2020 nie należy wliczać do dochodu rodziny.
Z kolei mąż skarżącej, uzyskał dochód w Firmie Handlowo - Transportowej z siedzibą w I. za miesiąc luty 2021 r. w wys. 511,05 zł. Kwota ta w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie stanowi 102,21 zł na osobę. Nadto jak wynika z ustaleń (oświadczenie skarżącej złożone do akt sprawy), w roku kalendarzowym 2020 powierzchnia gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu rodziny skarżącej wynosiła 2,4163 ha przeliczeniowego. Stąd też dochód z ww. gospodarstwa organ I instancji obliczył uwzględniając obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 22.09.2021 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy - w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2020 r., zgodnie z którym dochód ten wyniósł 3819,00 zł (3819 zł / 12 miesięcy = 318,25 zł).
W związku z powyższym, dochód ten należy obliczyć następująco: [2,4163 ha przelicz X 3819,00 zł (cały rok) = 9.227,85 zł / 12 miesięcy = 768,98 zł / 5j;osób = 153,79 zł. Natomiast z decyzji wymiarowej w sprawie podatku rolnego na rok 2021 wynika, że skarżąca jest dzierżawcą gruntów rolnych o pow. 5,3823 ha, co stanowi 6,7153 ha przeliczeniowego. Grunty te, jak wynika z akt sprawy, objęte są umową dzierżawy z dnia 01.11.2020 r. zawartą na okres 10 lat i tytułem czynszu dzierżawnego skarżąca jako dzierżawca zobowiązana jest uiszczać kwotę 2000,00 zł na rzecz wydzierżawiającego.
Dalej Kolegium odniosło się do sposobu obliczenia dochodu z dzierżawy gospodarstwa rolnego i stwierdziło, że obliczenia te są prawidłowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dochód obliczany według obwieszczenia Prezesa GUS z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego wynosi 3.819,00 zł za rok 2020 (a więc w skali roku). Stanowi to więc dochód miesięczny z 1 hap wynoszący 318,25 zł (3.819,00 zł /12 miesięcy). W związku z powyższym obliczenie przedstawia się następująco: 6,7153 ha przeliczeniowego gruntów rolnych x 318,25 zł (zgodnie z ww. obwieszczeniem Prezesa GUS) = 2137,14 zł miesięcznie; 2137,14 zł X 2 miesiące 2020 r. (tj. listopad i grudzień 2020 r.) = 4.274,28 zł. Następnie należy uwzględnić czynsz uiszczany przez skarżącą z tytułu dzierżawy, który wynosi 2000,00 zł rocznie, a zatem należy przyjąć: 2000,00 zł / 12 miesięcy = 166,66 zł miesięcznie. Kwota czynszu dzierżawnego winna być uwzględniona w przeliczeniu do dwóch miesięcy 2020 r. tj. listopada i grudnia 2020 r., a zatem analogicznie, jak został obliczony dochód za rok 2020 z dzierżawionego gruntu: 166,66 zł X 2 miesiące (listopad i grudzień 2020 r.) = 333,32 zł. Wobec powyższego obliczony dochód za 2 miesiące 2020 r. wynosi 4.274,28 zł, od którego należy odliczyć kwotę czynszu dzierżawnego również za te same 2 miesiące 2020 r. w wys. 333,32 zł, co w efekcie stanowi kwotę dochodu 3.940,96 zł. Następnie tak obliczony dochód 3.940,96 zł - dla uzyskania przeliczenia miesięcznego - należy podzielić przez 2 miesiące, co daje miesięczny dochód w wys. 1970,48 zł, który kolejno należy podzielić przez liczbę osób w rodzinie, tj. 1970,48 zł / 5 osób = 394,09 zł.
Natomiast skarżąca w odwołaniu przedstawiając własne obliczenia dochodu z dzierżawionego gruntu, sam dochód wprawdzie oblicza dla dwóch miesięcy 2020 r., natomiast jednocześnie odlicza od tego dochodu tytułem czynszu całość kwoty 2000,00 zł, co zdaniem Kolegium jest niezrozumiałe, bowiem kwota ta stanowi czynsz całoroczny. Nadto w odwołaniu skarżąca przedstawiła również obliczenie; 318,25 x 6,7153 - 1000: 5 = 227,42, co również jest nieprawidłowe i brak jest uzasadnienia dla takiego sposobu obliczeń. Kwotę czynszu dzierżawnego w wys. 1000 zł skarżąca odnosi bowiem do jednego miesiąca dzierżawy, co jest nieprawidłowe, bowiem miesięczny czynsz z tytułu dzierżawy nie wynosi 1000 zł.
Mając powyższe wyliczenia na uwadze, Kolegium stwierdziło, że łączny dochód w rodzinie Wnioskodawczyni za rok 2020 wyniósł na jedną osobę w rodzinie, w przeliczeniu miesięcznym kwotę 846,11 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe.
Kolegium podkreśliło również, że nie jest także możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc zarzuty błędnego obliczenia dochodów w rodzinie Skarżącej oraz przedstawiła własne wyliczenia dochodu w rodzinie. Wobec przedstawionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych.
W uzasadnienie skargi, skarżąca wskazała, że Kolegium za podstawę do wyliczenia dochodowości z gospodarstwa rolnego przyjęło wyimaginowaną wielkość 2,4163 hap, dokładnie przepisując dane z decyzji organu I instancji, pomimo, iż do przesłanej dokumentacji dołączyła nakaz płatniczy z 2020 r (roku bazowego), na którym figuruje wielkość 2,2316 hap. Wielkość 2,4163 hap nie figuruje w żadnym z dokumentów, jest błędna, wymyślona i powielona przez organy. W ocenie skarżącej błędnie został przeliczony również dochód z dzierżawy gruntu. Organy przyporządkowując dochód z dzierżawy w 2020r do dwóch miesięcy (w których zgodnie z dokumentami był uzyskiwany), a koszt uzyskania tego dochodu, w tym przypadku czynsz dzierżawny rozliczyły i przyporządkowały do 12 miesięcy, pomimo iż dotyczył tylko i wyłącznie 2 miesięcy, w których skarżąca dzierżawiła grunt. Za 2 miesiące dzierżawy ponad 6 hap skarżąca uiściła czynsz dzierżawny w wysokości 2000,00 zł, a nie jak wynika z wyliczeń organów 166,66zł. Kwota 166.66 zł nie figuruje w żadnym dokumencie dzierżawy, jest samowolną interpretacją, nie zgodną ze stanem rzeczywistym.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy I. z dnia 10 lutego 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dzieci, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.
Na podstawie art. 4 u.ś.r. między innymi rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Tym niemniej przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest uzależnione od dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W sytuacji zaś, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, zasiłek przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł. Na podstawie ust. 3 art. 5 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a.
Z kolei ust. 3a stanowi, że w razie przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Samo pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 1 u.ś.r. i oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
- c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, które ściśle zostały wymienione w powołanym przepisie. 4.
Między innymi w wyżej wymienionym przepisie został wskazany dochód z gospodarstwa rolnego.
Z kolei stosownie do art. 5 ust. 8 w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 z późn. zm.). Przepis ten nie mówi o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia, polegającym - w razie zaistnienia do tego podstaw - zsumowania z innymi dochodami pozarolniczymi (art. 5 ust. 9 ustawy). Na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjęto więc domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2018 r., I OSK 587/18, LEX nr 2489672).
Zgodnie z kolei z art. 5 ust. 8b u.ś.r. ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 8a, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy.
Należy również wskazać, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych zostało zdefiniowana "utrata dochodu" i "uzyskanie dochodu". Należy przy tym podkreślić, że przypadki w nich wyliczone mają charakter enumeratywny, a więc nie jest dopuszczalne dodawanie nowych sytuacji w drodze wykładni dokonywanej przez sądy.
Wobec powyższego przyjmuje się, że ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że termin dochód - w zakresie wskazanym w art. 3 pkt 1 u.ś.r. - ma obejmować wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny (wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., I OSK 869/18, LEX Nr 2778250; T. Brzezicki (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. P. Rączka, Warszawa 2021, art. 3).
Należy podkreślić, że przy ustalaniu dochodu badanego przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych bierze się zasadniczo dochód z roku kalendarzowego poprzedzający rok wystąpienia z wnioskiem. Stąd w przypadku skarżącej, która wystąpiła z wnioskiem w 2021r. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uwzględniano przede wszystkim dochód rodziny z 2020r.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej. Mianowice problemem spornym jest wysokość czynszu z tytułu dzierżawy gospodarstwa rolnego oraz wielkość gospodarstwa rolnego, którego właścicielka jest skarżąca. Zdaniem Sądu kwestie te nie zostały prawidłowo ustalone przez organ administracyjny.
Skarżąca załączyła do akt postępowania przed organem I instancji umowę dzierżawy, potwierdzoną przez Wójta Gminy K., zawartą na dwa miesiące (listopad i grudzień 2020r.) której §4 pkt 1 przewiduje, iż "tytułem czynszu dzierżawnego Dzierżawca uiści do listopada dania każdego roku 2000 zł na rzecz Wydzierżawiającego". W ramach postępowania odwoławczego skarżąca ponownie złożyła w/w umowę, ale z dołączonym do niej aneksem z tego samego dnia co umowa, ale już nie potwierdzonym przez Wójta Gminy K., z którego wynika, że wysokość czynszu w wysokości 2000 zł. dotyczy wyłącznie roku 2020 w niepełnym wymiarze dwóch miesięcy: listopada i grudnia, natomiast w pełnowymiarowych latach czynsz dzierżawny będzie wynosił 9500 zł. rocznie. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak w skardze do sądu podnosiła, że tytułem czynszu dzierżawnego zapłaciła w 2020r. 2000zł., podczas gdy organ przyjął, że skoro czynsz ten był za cały rok dzierżawy, to na miesiąc wynosił on 166,66 zł. i dlatego jedynie kwota 333,32 zł. została odliczona od dochodu uzyskiwanego z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Sądu orzekającego dowody załączone go akt sprawy administracyjnej są niewystraczające dla prawidłowej oceny, zwłaszcza że umowa dzierżawy w kontekście jej aneksu może być interpretowana zgodnie z twierdzeniem skarżącej. Należałoby więc na okoliczność faktycznie zapłaconego czynszu przesłuchać w charakterze świadka M. C. (właściciela wydzierżawionego gruntu), jak również zażądać od skarżącej przedstawienia dowodów zapłaty. Dopiero po uzyskaniu pełnego obrazu sytuacji organ może prawidłowo ocenić tę okoliczność, biorąc pod uwagę zasady postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 7 k.p.a. zgodnie, z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Tak więc doszło w tym aspekcie do naruszenia w/w przepisu, jak również przekroczona została zasada swobodnej oceny dowodów, czy rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony (art. 80 i 81a k.p.a.). Współdziałanie ze strony skarżącej zostało podjęte w ramach postępowania przed organem II instancji, kiedy to dołączyła ona aneks do umowy dzierżawy. Wcześniejszy brak jego dołączenia można usprawiedliwić, gdyż skarżąca nie była świadoma jaką wysokość czynszu przyjmie organ za dwumiesięczną dzierżawę i nie wezwano ją ewentualnie do przedstawienia dodatkowych dowodów na okoliczność faktycznej wysokości czynszu, którą zapłaciła.
Druga kwestia, która nie została prawidłowo ustalona to wielkość gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest skarżąca. Inna jego wielkość wynika z decyzji w spawie podatku rolnego za rok 2020 (k. 12 akt administracyjnych), inna z nakazu płatniczego za rok 2021 (k. 36 akt administracyjnych), a jeszcze inna z oświadczenia skarżącej (k. 43 akt administracyjnych). Kwestia ta wymaga precyzyjnego ustalenia. Zgodnie bowiem z już powoływanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając powyższe na uwadze organy administracyjne naruszyły art. 7, 77 § 1, 80, 81a k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem należycie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości (zob. wyrok WSA w Łodzi z 16 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 972/20, wyrok WSA w Warszawie z 19.10.2021 r., VII SA/Wa 794/21, LEX nr 3294169). Zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania.
W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. To na organach spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, tak aby uzyskać wystarczającą podstawę do prawidłowego zastosowania przepisu prawa. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności, które mają znaczenie dla ustalenia dochodu rodziny skarżącej, co z kolei jest kluczową kwestią w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Rolą sądu nie jest natomiast samodzielne poszukiwanie argumentów przemawiających za danym rozstrzygnięciem, a ocena tych, które zostały zaprezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji. A contrario brak przedstawienia takich argumentów świadczy o tym, że organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Doszło również do naruszenia art. 80 i 81a k.p.a. z uwagi na niewłaściwe przeprowadzenie postepowania dowodowego.
Natomiast Sąd nie odnosi się do kwestii ewentualnego naruszenia prawa materialnego przez organ, gdyż jest to przedwczesne ze względu na naruszenie wskazanych wyżej zasad postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.