Uzasadnienie
W skardze na działanie Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy R. J. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata z urzędu ze względu na trudną sytuację materialną.
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 grudnia 2009 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie R. J. złożyła wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 wniosku wynika, że skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego lub adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe synami 25-letnim D. M. i 21-letnim R. M. Ich miesięczny dochód wynosi 1.450 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 1.150 zł oraz alimenty na dzieci w wysokości 300 zł. Skarżąca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, jak również cennych ruchomości.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy R. J. podniosła, iż wraz z synami przebywa w lokalu niemieszkalnym w warunkach zagrażających zdrowiu i życiu. Na utrzymaniu skarżącej pozostają studiujący synowie. Zamiast przyznanych alimentów w wysokości 600 zł do rąk skarżącej zostaje przekazywana przez komornika kwota 300 zł. Dług alimentacyjny byłego męża skarżącej przekracza 100 tys. zł. W 1999 roku w wyniku reformy szkolnictwa skarżąca, pracująca jako nauczycielka, została zwolniona z pracy. Została wówczas skierowana do pracy 30 km od K. Codziennie dojeżdża do pracy 60 km. Jest zatrudniona na ½ etatu z wynagrodzeniem około 1.200 zł, a po odliczeniu kosztów dojazdu pozostaje kwota 700 – 800 zł miesięcznie przypadająca na 3 osoby. Wnioskodawczyni nie otrzymywała zaliczki alimentacyjnej. Przez 10 lat komornik zamiast 72.000 zł wyegzekwował kwotę 790 zł.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu administracji w sprawach z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej, a do takiej kategorii spraw należą także sprawy dotyczące odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domaga się również ustanowienia na jej rzecz kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie sytuacja materialna i rodzinna R. J. nie pozwala na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Skarżąca wraz z synami zamieszkuje lokal, w którym panują bardzo trudne warunki. Lokal jest zagrzybiony, nie ma centralnego ogrzewania. Zarówno skarżąca, jak i jej synowie, cierpią na liczne schorzenia. Wysokość miesięcznych dochodów przypadająca na rodzinę to kwota 1.450 zł, co daje kwotę 483 zł na osobę. Posiadane środki finansowe z trudem wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych rodziny, skarżąca nie ma zatem możliwości, aby poczynić z nich jakiekolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni nie posiada majątku nieruchomego, jak również cennych ruchomości.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Ze względu na fakt, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wystąpiła o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata wybór pozostawiając uznaniu orzekającego postanowiono przyznać skarżącej adwokata.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).