Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/4110/346/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 maja 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku okresowego.
Zdaniem SKO ww. decyzja organu I instancji jest prawidłowa z uwagi na brak współdziałania skarżącego w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o rozpatrzenie prawidłowości wydanej decyzji i postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi m.in. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei w przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Sądowi z urzędu wiadomym jest (z akt administracyjnych załączonych przez organ do akt sądowych o sygn. akt III SA/Kr 1249/22), że w dniu 18 marca 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa decyzją nr [...] (k.288) przyznał rodzinie skarżącego zasiłek okresowy od dnia 1 marca 2022 do dnia 30 listopada 2023 r. W wyniku rozpoznania odwołania z dnia 8 kwietnia 2022 r. K. R., SKO w Krakowie postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/4110/267/2022 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie ww. wniósł skargę do tut. Sądu. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. III SA/Kr 1249/22.
W dniu złożenia ww. odwołania, tj. w dniu 11 kwietnia 2022 r. skarżący złożył także wniosek do MOPS o udzielenie zasiłku okresowego "od dnia wniosku do MOPS-u" pomimo że w dniu 24 marca 2022 r. odebrał decyzję z 18 marca 2022 r. o jego przyznaniu. Bez jakiegokolwiek wyjaśnienia żądania skarżącego w zakresie ww. wniosku, organ I instancji wszczął postępowanie i podejmując próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przystąpił do ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, zakończonego wydaniem decyzji z dnia 9 maja 2022 r. Z kolei SKO w dniu 20 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/4110/267/2022 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 18 marca 2022 r. o przyznaniu zasiłku okresowego, wskutek czego decyzja o jego przyznaniu stała się ostateczna, a następnie cztery dni później, w dniu 24 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia 9 maja 2022 r. o odmowie przyznania zasiłku okresowego.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja obarczone jest wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zaskarżona bowiem w niniejszej sprawie decyzja z dnia 24 czerwca 2022 r. wydana została w dniu w którym decyzja z 18 marca 2022 r. przyznająca zasiłek okresowy była już ostateczna na skutek rozpoznania przez Kolegium odwołania od niej. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy.
W przedmiotowej sprawie decyzją ostateczną przyznano skarżącemu (jego rodzinie) zasiłek okresowy od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 30 listopada 2023 r., po czym, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 kwietnia 2022 r. (data wpływu), zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję o odmowie przyznania tego zasiłku (ze względu na niemożliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego).
W tej sytuacji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 ze zm.), Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku. Sąd uwzględnił przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu adwokata oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.