Uzasadnienie
M. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. dotyczącą negatywnej oceny projektu zgłoszonego do konkursu o przyznanie wsparcia finansowego współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, zawartą w zawiadomieniu z dnia 28 sierpnia 2012 r. nr [...]. W skardze zawarty został dodatkowo wniosek o ustanowienie radcy prawnego.
W związku z powyższym, pismem z dnia 25 września 2012 r. skarżący został wezwany do wypełnienia przesłanego mu formularza PPF i odesłania go do Sądu – pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W dniu 3 października 2012 r. skarżący nadał w placówce pocztowej operatora publicznego przesyłkę zawierającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata na urzędowym formularzu PPF oraz załączniki.
Postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek M. R. o ustanowienie radcy prawnego.
W jego uzasadnieniu wskazano, że skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem, posiada drugie źródło dochodu i znaczny majątek, a zatem przyznanie mu prawa pomocy nie znajduje wystarczających podstaw wobec treści przepisu art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo referendarz zauważył, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Od powyższego postanowienia M. R. wniósł w terminie sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że referendarz sądowy błędnie przyjął, iż przedłożona do wniosku dokumentacja w postaci deklaracji podatkowych, wyciągu z księgi przychodów i rozchodów oraz zaświadczenie o kredycie, nie stanowi o jego faktycznej kondycji finansowej. Podniósł przy tym, że nieuprawnione jest sugerowanie niewłaściwego księgowania przez niego kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie skarżący wskazał, że na stan jego finansów znaczący wpływ ma konieczność rozpoczęcia działalności gospodarczej w obiekcie nie doinwestowanym przez Agencję Rozwoju Regionalnego S.A. z powodu odmowy dotacji, którą w tej sprawie skarży.
Pismem z dnia 28 lutego 2013 r., skarżący został na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwany do złożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem oddalenia wniosku o prawo pomocy:
- a) deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) za wrzesień i lipiec 2012 r.,
- b) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- c) podatkowej księgi przychodów i rozchodów za styczeń i lipiec 2012 r. oraz rachunków lub faktur za zakupione materiały.
Ponadto skarżący został wezwany do złożenia oświadczenia z jakich środków pokrywa koszty zakupów towarów odzwierciedlonych w księdze przychodów i rozchodów za sierpień 2012 r.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 marca 2013 r., a zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy upływał w dniu 15 marca 2013 r.
Do chwili obecnej skarżący nie wykonał wezwania z dnia 28 lutego 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez M. R. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 października 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości.
Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych do niego dokumentów wynika, że w roku 2011 skarżący osiągnął 19.746,86 zł dochodu z emerytury, 1.167 zł dochodu z najmu, natomiast na pozarolniczej działalności gospodarczej przy przychodzie 37.089,12 zł i kosztach jego uzyskania w wysokości 37.957,22 zł odnotował stratę wyliczoną na kwotę 868,10 zł. W sierpniu 2012 r. skarżący zadeklarował przed organami skarbowymi 66.420,72 zł przychodu, 83.231,63 zł kosztów jego uzyskania i 16.810,91 zł straty. Z okazanej księgi przychodów i rozchodów wynika jednak, że w sierpniu 2012 r. skarżący odnotował dochód w wysokości 8.511,40 zł.
Wobec ujawnionych rozbieżności skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) za wrzesień i lipiec 2012 r., wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, podatkowej księgi przychodów i rozchodów za styczeń i lipiec 2012 r. oraz rachunków lub faktur za zakupione materiały, a także oświadczenia dotyczącego środków służących mu na pokrycie koszty zakupów towarów odzwierciedlonych w księdze przychodów i rozchodów za sierpień 2012 r.
Powyższe podyktowane było faktem niedostatecznego wyjaśnienia przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy swojej sytuacji finansowej oraz sprzecznością pomiędzy jego oświadczeniem o braku środków na ponoszenie kosztów sądowych a wynikającym z dołączonych do wniosku dokumentów poziomem dochodów. Trafnie bowiem referendarz sądowy kwestionuje zaliczenie przez skarżącego do wydatków obciążających budżet domowy rat zaciągniętego kredytu oraz wydatków związanych z opłacaniem mediów, żywości, środków czystości, paliwa, ubezpieczeń, telefonu, Internetu, skoro sam skarżący wszystkie te pozycje zalicza już wydatków związanych z prowadzoną działalności gospodarczą. W konsekwencji wydatki te finansowane są z przychodu, jaki przynosi jego działalność gospodarcza i pomniejszają wykazywany przed organami skarbowymi dochód.
Mimo skutecznego odbioru przez skarżącego, wezwanie Sądu z dnia 28 lutego 2013 r. do przedłożenia żądanych dokumentów i oświadczenia pozostało bezskuteczne do chwili obecnej.
Tym samym skarżący uniemożliwił Sądowi rzeczywistą ocenę jego sytuacji materialnej, tj. skuteczne i wszechstronne rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Nie doszło także, i to z winy skarżącego, do wyjaśnienia wątpliwości, na podstawie których referendarz sądowy zasadnie oddalił powyższy wniosek skarżącego postanowieniem z dnia 12 października 2012 r.
W konsekwencji należało przyjąć, że na aktualny stan finansowy skarżącego w momencie składania wniosku składa się: stały miesięczny dochód z tytułu emerytury, drugie źródło dochodu z prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz majątek w postaci nieruchomości o powierzchni użytkowej 320 m² oraz samochód osobowy.
W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych, w tym także ustanowienie pełnomocnika z urzędu, oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji.
Wobec faktu, że zaoferowana do ceny Sądu treść wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego nie daje podstaw do przyjęcia, zdaniem Sądu, aby skarżący skutecznie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, należało odmówić uwzględnienia wniosku skarżącego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.