Uzasadnienie
wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2007r.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] września 2004r., sygn. akt II SA/Kr 3552/01 uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2001r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, którymi odmówiono S. S. stwierdzenia choroby zawodowej słuchu tj. schorzenia z póz. 15 wykazu chorób zawodowych.
Następnie po ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. odmówił stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej z póz. 15 wykazu chorób zawodowych, powołując się na treść uzupełnionych orzeczeń lekarskich. W decyzji zawarto pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona S. S. w dniu [...] września 2005r, który nie skorzystał w przewidzianym terminie z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2006r. S. S. zwrócił się do Inspektora Sanitarnego w G. z prośbą o uznanie jego choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu, ponieważ jego ubytek słuchu spowodowany jest długoletnią pracą zawodową w hałasie znacznie przekraczającym normy, a w czasie jego pracy nie były przeprowadzane inspekcje dotyczące badania poziomu hałasu, jego pracodawca zaś nie był zobowiązany do poprawiania warunków pracy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając na podstawie art. 149 §1 ustawy kpa postanowił wznowić na wniosek strony postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u S. S. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy i dlatego Państwowy Powiatowy Inspektor w G. postanowił jak w sentencji. Postanowienie zawiera też pouczenie o prawie wniesienia zażalenia.
Następnie decyzją z dnia [...] maja 2006r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 §1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej tj. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] września 2005r., nr [...] wskazując w uzasadnieniu, że przedstawiony nowy materiał dowodowy w postaci informacji lekarza na druku N-9 oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie spełnia kryterium orzeczenia lekarskiego jednostki służby zdrowia uprawnionej do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Ponadto załączona dokumentacja nie wskazuje na wystąpienie przesłanek określonych w art. 145 §1 kpa. Przedmiotowa decyzja została doręczona S. S. w dniu [...] maja 2006r.
Od powyższej decyzji S. S. wniósł odwołanie noszące datę 1 czerwca 2006r. Odwołanie wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] czerwca 2006r. Przekazując to odwołanie do organu II instancji Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że odwołanie wpłynęło z naruszeniem terminu odwoławczego zaznaczając jednocześnie, że nie zachowano koperty.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2006r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity - Dz. U. z 1998 roku, nr 90, póz. 575 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że przedłożone przez S. S. zaświadczenia lekarskie nie spełnia kryterium orzeczenia lekarskiego przewidzianego w §7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, pozostałe zaś dokumenty dostarczone przez S. S. były już znane we wcześniejszym postępowaniu. Nie zachodzą zatem przesłanki przewidziane w art. 145 §1 kpa. Ponadto zaś wyjaśniono, że organ I instancji wydając decyzję z [...] września 2005r. wykonał wszystkie zalecenia zawarte przez Sąd w wyroku.
W skardze do Sądu S. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz podniósł argumenty merytoryczne kwestionując pogląd organu o wykonaniu zaleceń sądu zawartych w wyroku oraz o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej słuchu.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, uzasadniając swoje stanowisko tak jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zauważono, ze zaświadczenie o stanie zdrowia przedłożone przez skarżącego w toku postępowania zostało wydane w dniu [...] stycznia 2006r., a zatem nie można go uznać za dowód istniejący w dniu wydania decyzji, a nieznany organowi, który ją wydal (art. 145 §1 pkt 5 kpa). Argumenty zaś zawarte w skardze odnoszą się do decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania, żadna zaś z okoliczności wymienionych w art. 145 kpa nie zachodziła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi, lecz jedynie granicami sprawy. Oznacza to, że jeżeli wydane w granicach sprawy której dotyczy skarga rozstrzygnięcie administracyjne narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega kontroli sądu bez względu na to, czy skarga formułuje w stosunku do niego zarzuty o naruszeniu prawa. Z art. 134 §2 cyt. ustawy wynika też możliwość wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.
Przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem wznowieniowym w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. odmawiającą stwierdzenia u S. S. choroby zawodowej z póz. 15 wykazu chorób zawodowych. Zostało ono wszczęte przed organem administracyjnym na wniosek skarżącego postanowieniem Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] kwietnia 2006r. Należy jednak zauważyć, że przedmiotowe postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a to przepisów regulujących instytucją wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów umożliwiających wzruszenie decyzji, która już stała się ostateczna. Zasada ochrony trwałości ostatecznych aktów administracyjnych wymaga jednak, by wznowienie postępowania następowało jedynie wyjątkowo, przy zaistnieniu ściśle w ustawie określonych przesłanek i po spełnieniu określonych w ustawie warunków.
Zgodnie z treścią art. 145 i 145a kpa wznowienie postępowanie może nastąpić wyłącznie z jednej z przyczyn enumeratywnie wymienionych w tych przepisach. Z art. 148 kpa zaś wynika, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej który wydał decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Od zachowania powyższych warunków, tj. wskazania przez stronę przesłanki wznowienia oraz zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie jest uzależniona możliwość wznowienia postępowania.
Tymczasem w niniejszej sprawie w piśmie, które organ administracyjny potraktował jako wniosek o wznowienie postępowania (pismo z dnia [...] kwietnia 2006r.) strona nie powołała się na żadną z przesłanek wznowieniowych wymienionych w art. 145 kpa. Wydając postanowienie o wznowieniu organ nie zbadał też zachowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 kpa, w ogóle się do tego nie odnosząc. Już tylko z tych przyczyn wydane w mniejszej sprawie postanowienie o wznowieniu z dnia [...] kwietnia 2006r. oraz następujące po nim decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, dotknięte są więc wadą powodującą ich nieważność. Postępowanie organu administracyjnego przy wydawaniu postanowienie o wznowieniu postępowania cechowała bowiem niedopuszczalna w świetle ustawy dowolność, doszło bowiem do wznowienia postępowania administracyjnego, a więc do zastosowania jednego z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji, bez jakiegokolwiek odniesienia się do istnienia w niniejszej sprawie przesłanek dopuszczających wznowienie. Organ nie powołał żadnej z przesłanek wymienionych w art. 145 lub 145a kpa. Nie zbadano też zachowania prze stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie.
Dodatkowo należy wskazać, że przedmiotowe postanowienie o wznowieniu z dnia [...] kwietnia 2006r. zawiera też błędne pouczenie o możliwości wniesienia od niego zażalenia.
Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest też zupełne zignorowanie przez organ II instancji informacji uzyskanej od organu I instancji o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wniesienie odwołania po terminie może wywołać dwojakiego rodzaju skutki procesowe; jeżeli odwołujący się nie zwróci się jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania lub jeżeli wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ II instancji winien najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu do jego wniesienia i dopiero w zależności od jego treści: albo wydać merytoryczną decyzję, albo wydać postanowienie o uznaniu odwołania za wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą sądu "gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji z art. 134 kpa" (por. wyrok NSA z 15 listopada 1995r., SA/Ka 2111/94, nie publ., cyt za "Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego" M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, teza 12 do art. 134, str. 728; por. też wyrok SN z dnia 29 marca 1988r., III ARN 7/88, OSNC 1990, nr 9, póz. 117).
Pogląd taki jest też prezentowany w doktrynie (por. "Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego" M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000, teza 17 do art. 134, str. 730). Tymczasem w niniejszej sprawie organ II instancji w ogóle nie ustosunkował się do kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie przeprowadził żadnego postępowania mającego na celu weryfikację stwierdzenia organu I instancji o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i od razu wydał merytoryczną decyzję.
Uwzględniając wskazane powyżej powody należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie o wznowieniu postępowania, a także następujące po nim decyzje administracyjne organu I instancji i organu II instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 kpa. Stosownie zatem do treści art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi to podstawą do stwierdzenia ich nieważności.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.