Uzasadnienie
Decyzją z 10 stycznia 2023 r. Burmistrz Gminy i Miasta N. odmówił K. B. (dalej: skarżąca) przyznania dodatku węglowego.
Organ wyjaśnił, że na podany przez skarżącą adres został już wypłacony dodatek węglowy, na wniosek złożony jako pierwszy. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego organ ustalił, że zamieszkany przez skarżącą lokal posiada cechy odrębności, nie zostało jednak wszczęte postępowanie w przedmiocie nadania odrębnego adresu zamieszkania lub nie zostały podjęte inne czynności formalne zmierzające do nadania odrębnego adresu. Zatem organ nie był w stanie ustalić zaistnienia przesłanki obiektywnego braku możliwości naddania odrębnego adresu.
Jako podstawę prawną decyzji odmownej, organ wskazał m.in. art. 2 ust. 3c oraz ust. 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1630).
W odwołaniu skarżąca podniosła, że jej córka zamieszkuje w osobnym domu znajdującym się na terenie posesji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca i jej mąż posiadają oddzielne wejścia do budynku, pokoje, kuchnię, łazienkę, jak i odrębne źródło ogrzewania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z 31 maja 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym, w sytuacji, w której nie podjęto żadnych kroków do wyodrębnienia lokalu i nadania odrębnego adresu, nie istniała możliwość przyznania kolejnego dodatku węglowego. Kolegium zaznaczyło, że skarżąca jednoznacznie oświadczyła, że nie będzie podejmowała kroków w celu nadania odrębnego numeru dla budynku, w którym zamieszkuje. Budynek jest własnością jej córki, jednak zamieszkuje w nim wraz mężem od ponad 40 lat, ponosząc koszty związane z jego utrzymaniem.
Zdaniem Kolegium, nawet po zmianie ustawy o dodatku węglowym, która weszła w życie 3 listopada 2022 r., tj. po dodaniu do ustawy art. 2 ust. 3c i 3d, zasadą było, że na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy. Nowelizacja ustawy nie uchyliła art. 2 ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Od tej reguły przewidziany został wyjątek, niemniej jednak odstąpienie od podstawowej zasad ustalonej w art. 2 ust. 3a ustawy możliwe było tylko w przypadku podjęcia kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu. Skarżąca składając wniosek o wypłatę dodatku węglowego powinna przedstawić dokumentację potwierdzającą podjęcie kroków formalnych prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu, np. kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego, zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydana zaświadczenia o samodzielności lokalu.
Tymczasem w sprawie nie zostały podjęte żadne kroki formalne, np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopia złożonego wniosku o wydanie zaświadczeń o samodzielności lokalu lub kopia wniosku o nadanie numeru porządkowego etc. w celu ustalenia odrębnego adresu w budynku zamieszkiwanym przez skarżącą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca podniosła, że na posesji znajdują się dwa budynki, z których jeden - starszy zajmuje ona wraz z mężem, a drugi córka ze swoją rodziną. Córka zajmuje tylko dolną część domu, gdyż wyższy poziom nie jest jeszcze wykończony. Każda z rodzin korzysta z odrębnego ogrzewania, rachunki opłacają "do połowy".
W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga została uwzględniona ponieważ skarżąca zamieszkując odrębny budynek niż jej córka, nie była przy tym jego właścicielem, a wiec nie była uprawniona do wystąpienia o zmianę numeru adresu. Nie można więc było uzależniać przyznania dodatku węglowego od wykazania, czy skarżąca podjęła jakikolwiek czynności w celu uzyskania odrębnego adresu.
Podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego był brak odrębnego numeru adresowego dla budynku zajmowanego przez skarżącą, pomimo że na tej samej posesji (nieruchomości) znajdował się również drugi budynek (zajmowany przez córkę i jej rodzinę) posiadający ten sam adres – i pod tym adresem dodatek węglowy został przyznany córce.
Na wstępie Sąd zauważa, że w art. 2 ust. 3a ustawy o dodatku węglowym ustanowiono zasadę, w świetle której na jeden adres zamieszkania przysługuje jeden dodatek węglowy. Z kolei w art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym przewidziano wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym gdy pod jednym adresem zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3 i 3b do gospodarstwa domowego, którego głównym źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Zgodnie z ust. 3d, w przypadku, o którym mowa w ust. 3c gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca od samego początku twierdziła, ze nie będzie podejmowała kroków w celu nadania odrębnego numeru budynku, ponieważ budynek ten jest własnością córki (k. 3 akt administracyjnych). Okoliczność zajmowania dwóch odrębnych budynków (odrębnie ogrzewanych) potwierdził również pracownik sporządzający wywiad środowiskowy (k. 4 str. 2 akt administracyjnych).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby wskazana okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też wymagane było potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga w szczególności wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por.m.in. wyrok WSA w Krakowie z 7 grudnia 2023 r., III SA/Kr 990/23 i wskazane tam orzecznictwo). Co więcej, rację miała skarżąca, że nie będąc właścicielem zajmowanego budynku, w ogóle nie miała prawnych możliwości wszczęcia procedury zmiany adresu.
W orzecznictwie zauważa się również, że organy z urzędu posiadają wiedzę, czy w danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego. Wystarczy samo oświadczenie strony albo zaświadczenie z urzędu (por. wyrok WSA w Łodzi z 23 maja 2023 r., I SA/Łd 299/23).
Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania świadczenia od podjęcia przez wnioskodawcę określonych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, a w dalszej kolejności do ustanowienia dla tego lokalu odrębnego adresu, to znalazłoby to swój bezpośredni wyraz w brzmieniu przepisów ustawy o dodatku węglowym i spowodowałoby istotne zawężenie kręgu osób, które mogłyby skorzystać z omawianego tutaj wyjątku. Tymczasem kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych, dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23).
Niezależnie od powyższych uwag, oczywistym jest, że skarżąca nie będąc właścicielem zamieszkałego budynku, nie była uprawniona do wszczęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do nadania budynkowi numeru adresowego.
W rezultacie, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.
W ponownym postępowaniu organy uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu; ustalą przy tym czy w ogóle wskazane we wniosku źródło ogrzewania na paliwo stałe znajdujące się w budynku zamieszkałym przez skarżącą zostało zgłoszone lub wpisane w wymaganym terminie do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jak tego wymagał art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym. W aktach administracyjnych brak jest w ogóle tego typu ustaleń.
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).