Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2018 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak [...] orzekającą o wymeldowaniu Z. R. (dalej w skrócie skarżącej) z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy os. A w K. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 (1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1382).
Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny:
Prezydent Miasta wszczął w dniu 16 września 2016 r. na podstawie zawiadomienia Zarządu Budynków Komunalnych z dnia 15 września 2016 r. postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy os. A w K. Zarząd Budynków Komunalnych wskazał, że skarżąca nie mieszka w ww. lokalu a lokal stanowi własność Gminy. Następnie Zarząd pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. poinformował, że córka skarżącej B. R. zajmuje ww. lokal bez tytułu prawnego.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta w dniu [...] 2018 r. decyzji znak [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy os. A w K. W toku postępowania w dniu 25 listopada 2016 r. odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której J. K., sąsiad skarżącej zeznał, że zna skarżącą oraz jej córki B. R. i K. R. Dodał, iż w jego opinii obecnie nikt nie interesuje się lokalem nr [...] przy os. A w K. Skarżąca nie mieszka w tym lokalu od paru lat. Na zewnątrz budynku widać, iż lokal nr [...] przy os. A w K jest zaniedbany, nie widać też, by paliło się w nim światło.
Ponadto skrzynka pocztowa do lokalu nr [...] przy os. A w K jest całkowicie zapchana nieodbieraną korespondencją. Z. W., sąsiadka, wyjaśniła, iż kojarzy skarżącą oraz jej córki. Dodała, że nie widuje ich od dłuższego czasu, jednak nie potrafi określić, jak długo to trwa. A. G., sąsiad, potwierdził wyjaśnienia swych poprzedników.
Organ wystąpił z zapytaniem do Narodowego Funduszu Zdrowia, Oddziału Wojewódzkiego, Grodzkiego Urzędu Pracy, Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń z zapytaniem o informację na temat aktualnego adresu zamieszkania bądź korespondencji skarżącej. Z otrzymanych odpowiedzi wynikało, że adresy te pozostają nieznane.
Wobec powyższego, organ, działając w trybie przepisu art. 34 § 1 Kpa, wystąpił do Sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej.
Sąd Rejonowy, III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z 13 lutego 2018 r., sygn. akt [...] ustanowił kuratora dla nieobecnej Z. R. w osobie aplikanta adwokackiego F. D. celem reprezentowania interesów nieobecnej Z. R. w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy os. A w K. Organ zapewnił kuratorowi czynny udział w postępowaniu.
W ocenie organu skarżąca opuściła ww. lokal w sposób trwały i dobrowolny. Skarżąca podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu samodzielnie i zamiar ten samodzielnie realizowała. Opuściła lokal już kilka lat temu i koncentruje sprawy życiowe w innym miejscu.
Odwołując się od ww. decyzji, reprezentujący skarżącą kurator F. D. zarzucił decyzji naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego oraz przepisu art. 79 § 1 i 2 Kpa poprzez niedokonanie zawiadomienia stron o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków.
Wskazał, że organ nie uzyskał wiedzy na temat miejsca przebywania skarżącej i tym samym, działał na jej niekorzyść. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie wymeldowania skarżącej.
Wojewoda w uzasadnieniu odwoławczej decyzji podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji stwierdzając, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie opuszczenia lokalu jako jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca podjęła samodzielnie decyzję o opuszczeniu ww. lokalu i zamiar ten zrealizowała. Koncertuje sprawy życiowe w innym miejscu.
Organ zwrócił uwagę, odnosząc się do odwołania, że kurator dla nieobecnej skarżącej F. D. winien dokonać wszelkich możliwych starań, by ustalić miejsce pobytu skarżącej zgodnie z przepisem art. 184 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Organ wskazał, że czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. W sytuacji, gdy dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego i nie podejmuje skutecznych działań prawnych w celu ponownego w nim zamieszkania, naturalną konsekwencją jest obowiązek wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji w sprawie wymeldowania skarżącej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. R., reprezentowanej przez kuratora F. D., w której zarzucił naruszenie przepisów:
- - art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego,
- - art. 79 § 1 i 2 Kpa poprzez ich niezastosowanie i niezawiadomienie (a w efekcie niedopuszczenie do udziału) skarżącej lub jej przedstawiciela o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków,
- - art. 34 § 2 Kpa poprzez jego niezastosowanie i poodejmowanie czynności w okresie, w którym nie było wyznaczonego przedstawiciela dla osoby, która organ uznał za nieobecna.
W treści skargi kurator zwrócił uwagę, że ciąży na nim obowiązek ustalenia miejsca pobytu nieobecnej, niemniej na organie ciąży obowiązek zebrania materiału dowodowego, w tym również podejmowanie czynności z urzędu. Udokumentowanie nowego miejsca zamieszkania jest dowodem na ziszczenie przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu i dopóki organ nie posiada informacji świadczących o nowym miejscu zamieszkania bądź informacji o tym, że skarżąca opuściła lokal, materiał jest niewystarczający do wydania przedmiotowego orzeczenia. Z zebranego przez organ materiału dowodowego wynika jedynie, że skarżąca nie odbiera poczty i nie jest widywana przez sąsiadów. Sąsiedzi, co istotne, nie zeznali, by widzieli, iż skarżąca wyprowadza się z ww. lokalu. Zdaniem kuratora przeprowadzenie czynności przesłuchania świadków przez wyznaczeniem go narusza zasadę wyrażoną przepisem art. 34 § 2 Kpa. W jego ocenie należało wstrzymać się z tego rodzaju czynnościami aż do momentu zapewnienia stronie należytej reprezentacji. Kierowanie do skarżącej korespondencji na adres, spod którego została wymeldowana pozostaje również w ocenie kuratora bezskuteczne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Organ zawnioskował o wyznaczenie kuratora dla skarżącej dla potrzeb reprezentowania jej w postępowaniu sądowym. Celem uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu skarżącej pozostaje nieznane, wskazał, że na podstawie danych otrzymanych po wniesieniu skargi z Wydziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta wynika, że skarżąca nie figuruje w Rejestrze mieszkańców jako osoba zameldowania na pobyt stały lub czasowy na terenie Gminy jak też nie składała wniosku o wydanie dowodu osobistego. Ponadto ustalono, że skarżąca nie jest zameldowana na terenie RP na pobyt stały lub czasowy.
Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1308/18 ustanowił dla skarżącej Z. R., której miejsce pobytu nie jest znane kuratora procesowego w osobie F. D. odbywającego aplikację w Kancelarii Adwokackiej adw. J. Z. w K, ul. K. Skarga wniesiona w niniejszej nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia, co do meritum sprawy, a jedynie ocenia legalność zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności rozumiana, jako zgodność z przepisami prawa materialnego oraz zachowanie wymaganych prawem procedur postępowania.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd doszedł do przekonania, że w toku analizowanego postępowania administracyjnego organy administracji, wbrew zarzutom skargi nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też nie doszło do uchybienia przepisom postępowania.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018 r., poz. 1382 t.j.), dalej u.e.l., zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 cyt. ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Przez opuszczenie miejsca stałego pobytu w świetle powołanego przepisu rozumie się dobrowolne zaniechanie dalszego zamieszkiwania w konkretnym lokalu. Podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobyt stały, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. wiąże się z przebywaniem i zamiarem przebywania w oznaczonym miejscu.
O posiadaniu centrum życiowego osoby w danym lokalu świadczy szereg czynności, takich jak: zamieszkiwanie, nocowanie, spożywanie posiłków, wypoczywanie, prowadzenie gospodarstwa domowego, przyjmowanie wizyt gości, nadawanie i przyjmowanie korespondencji, utrzymywanie przynajmniej okazjonalnych kontaktów z sąsiadami (por. wyrok NSA z 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10, Lex nr 1151898, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09, LEX nr 597910). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Kolejną przesłanką jest to, iż strona nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie zachodziła żadna z okoliczności faktycznych świadczących o istnieniu centrum życiowego skarżącej w lokalu nr [...] przy os. A w K. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca nie odbiera dłuższy czas kierowanej do niej korespondencji i nie jest widywana przez sąsiadów również od dłuższego czasu (por. protokół z rozprawy administracyjnej). Zajmowany przez skarżącą lokal jest zaniedbany i nosi cechy braku używalności.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi, iż przesłanką wymeldowania jest ustalenie nowego miejsca pobytu z tego względu, iż przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności stanowi wyraźnie: wymeldowanie następuje wskutek opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania. Znaczenie posiada ustalenie faktu, czy dotychczasowy adres zameldowania stanowi nadal centrum życiowe. Organy jednoznacznie ustaliły, że skarżąca z zaprzestała jego organizacji w dotychczasowym miejscu przebywania, a wręcz w ogóle tam nie przebywa o czym świadczy stan lokalu określany przez sąsiadów jako zaniedbany, wskazujący na opuszczenie go przez mieszkańców, którzy nie są tam też od dłuższego czasu widywani. To właśnie między innymi ze względu na nieprzebywanie skarżącej pod adresem stałego zameldowania, zaistniała konieczność ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.
W kwestii zarzutów naruszenia przez organy administracji przepisów art. 10 § 1 w zw. z art. 50 § 1 w zw. z art. 79 §1 i 2 kpa w zw. z art. 78 §1 kpa polegających na niezapewnieniu stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (w ramach rozprawy administracyjnej) w czasie, kiedy strona uznana za nieobecną nie miała przedstawiciela i w związku z tym nie została i nie mogła zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów, a następnie - po ustanowieniu kuratora – zaniechanie przeprowadzenia tychże dowodów ponownie z udziałem strony skarżącej, mimo wystosowania przez kuratora wniosku o przesłuchanie świadków, wskazać należy, że zarzuty te nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Zgodnie bowiem z art. 10 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W niniejszej sprawie na dzień przeprowadzenia dowodów skarżącą nie mogła zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów, a nie miała jeszcze wyznaczonego kuratora.
Organ, pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. poinformował kuratora o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego, w ten sposób czyniąc zadość obowiązkowi z art. 10 kpa.
Wskazać należy ponadto, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy zatem wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy, a w niniejszej sprawie takiego związku strona skarżąca nie wykazała.
Podobny pogląd został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 448/18 (cbois.nsa.gov.pl).
Działający za stronę skarżącą kurator F. D. poza sformułowaniem zarzutu związanego z niezapewnieniem stronie udziału w sprawie nie przedstawił żadnych okoliczności (faktów) świadczących o ewentualnym wpływie naruszenia na sytuację prawną strony skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 213 pkt 1 ppsa w zw. z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).