Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r., znak SKO.ŚR/4111/508/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia 21 marca 2022 r. odmawiającą A. P. (dalej: "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią A.P.1. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2022 r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią A. P.1. Skarżąca oświadczyła, że w dniu 1 lutego 2022 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z orzeczenia z dnia 24 marca 2021 r. lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników wynika, że A. P.1. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji od dnia 12 lutego 2021 r.
Z oświadczenia skarżącej z dnia 4 marca 2022 r. wynika, że z dniem 21 sierpnia 2021 r. zakończyła pracę zarobkową w Anglii, przyjechała do Polski, żeby zapewnić opiekę babci, podjęła pracę w gospodarstwie rolnym, ale ze względu na stan zdrowia babci musiała zaprzestać pracy w gospodarstwie. A. P.1. jest wdową, miała czwórkę dzieci- żyje tylko jedna córka, która ma raka mózgu i jest po operacji, nie może zajmować się matką. Skarżąca ma troje rodzeństwa, a mąż skarżącej pracuje za granicą.
Z przeprowadzonego w dniu 4 marca 2022 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca opiekuje się babcią, prowadzą wspólne gospodarstwo. Kiedy skarżąca podjęła się opieki nad babcią - A. P.1. była po operacji stawu skokowego. Babcia skarżącej nie porusza się samodzielnie, w obrębie pokoju przy pomocy balkonika, potrzebuje asekuracji przy wstawaniu i siadaniu. Załatwia potrzeby fizjologiczne, a w nocy korzysta z pieluchomajtek. Potrzebuje pomocy przy ubieraniu, rozbieraniu, kąpieli, posiłki spożywa samodzielnie, ale trzeba je dla niej przygotować. Nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa, wszystkie czynności wykonuje skarżąca. Babcia skarżącej boryka się z problemem zaćmy, niedowidzi, ma zawroty głowy. Skarżąca ze względu na opiekę nad babcią musiała zrezygnować całkowicie z pracy. Babcia skarżącej wymaga opieki przez całą dobę, może zostać sama jedynie na chwilę. Z oświadczenia skarżącej wynika, że od wypadku w 2021 r. stan babci pogorszył się, aktualnie potrzebuje ona całodobowej opieki i pomocy skarżącej, ponieważ nie jest w stanie żadnych czynności wykonać samodzielnie.
Decyzją z dnia 21 marca 2022 r. Wójt Gminy B. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze względu na brak spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. skarżącej nie może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne.
W odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ został uznany za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że z treści art. 17 ust. 1a u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobom spokrewnionym w stopniu dalszym, jeżeli osoba spokrewniona w stopniu bliższym legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tymczasem z akt nie wynika, aby córka A. P1. posiadała takie orzeczenie. Organ zwrócił uwagę, że błędna wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r. przyjęta w decyzji organu pierwszej instancji nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ponieważ córka A. P.1. – M. M. posiada orzeczenie z dnia 1 marca 2001 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do skargi skarżąca załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. M. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji oraz wskazało, że skarżąca powinna dokument ten przedłożyć na etapie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że uchylenie decyzji na tej podstawie następuje w wypadku stwierdzenia jednej z przesłanek wznowienia określonych w odpowiedniej ustawie procesowej – w szczególności w art. 145 k.p.a. (por. A. Kabat, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek (red.), wyd. II, LEX/el 2021). Podkreślić należy, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. nie uzależnia uchylenia decyzji przez sąd od stwierdzenia wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi (por. wyrok NSA z 18 listopada 2022 r., I GSK 874/21, CBOSA).
Należy zwrócić uwagę, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie uznał prawa skarżącej do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że w świetle art. 17 ust. 1a pkt 3 u.ś.r., aby osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (w niniejszej sprawie wnuczka), mogła mieć przyznane świadczenie pielęgnacyjne nie może być osób zobowiązanych w bliższym stopniu lub osoby te muszą legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podniósł, że skoro A. P.1. ma córkę, a z akt nie wynika, aby posiadała ona orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, brak jest podstaw do przyznania świadczenia skarżącej. Niewątpliwie zatem z treści art. 17 u.ś.r. oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że okoliczność, czy córka A. P.1. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest istotna dla rozstrzygnięcia. Z dołączonego natomiast do skargi orzeczenia z 10 kwietnia 2001 r. wynika, że córka A. P.1. – M. M. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dowód ten nie był znany organom rozpatrującym sprawę i niewątpliwie istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a zatem w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Niezależne bowiem od prawidłowego działania organu administracji, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), nie ocenia tylko i wyłącznie zgodności z prawem samych czynności procesowych organu orzekającego, lecz ocenia zgodność z prawem rezultatu podejmowanych przez organ czynności. Pomimo przeprowadzenia czynności zgodnie z prawem, ich wynik może być wadliwy co może uzasadnić uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.(por. wyrok NSA z 7 grudnia 2021 r. II OSK 566/21, CBOSA).
Ponownie rozpatrując sprawę organy ustalą krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem A. P.1., aktualny zakres opieki nad babcią sprawowanej przez skarżącą, aktualny stan zdrowia osoby wymagającej opieki, a następnie dokonają oceny, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej.
Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ w świetle pojawienia się nowego istotnego dla sprawy dowodu, konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.