Uzasadnienie
Uzasadnienie:
Zaskarżoną przez B. N. (zwaną dalej skarżącą) decyzją z dnia 20 października 2020 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. W. i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, ze orzekło o przyznaniu B. N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matka na okres od dnia 20 sierpnia 2020 r. na czas nieokreślony.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca w dniu 26 lutego 2020 r. (data wpływu do organu) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. W. Organ pierwszej instancji – Burmistrz - w wyniku ponownego rozpoznania wniosku strony z dnia 19 lutego 2020 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. W., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 marca 2015 r., na podstawie którego została ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2014 r.
W uzasadnieniu organ pomocowy wskazał na przesłankę odmowy przyznania świadczenia, którą stanowi okoliczność, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże z przedstawionego orzeczenia nie wynika, aby niepełnosprawność M. W. powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do 25 roku życia i z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pozostałym zakresie organ pierwszej instancji nie stwierdził występowania żadnej z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza z dnia [...] 2020 r. znak: [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. W. i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że orzekło o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matka na okres od dnia 20 sierpnia 2020 r. na czas nieokreślony.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy SKO powołało przepisy art. 17 ust. 1, art. 17 ust.1 b, art. 17 ust. 5, art. 17 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy podał, że z zebranego w sprawie materiału wynika, iż skarżąca wnioskiem z dnia 19 lutego 2020 r. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką M. W., która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 marca 2015 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności ze stwierdzeniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność oraz że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2014 r.
Ustalono, że aktywność zawodowa skarżącej zakończyła się 30 stycznia 2016 r. Od 1 lutego 2016 r. sprawowała ona stałą opiekę nad matką M. W. Obecnie ze względu na stan zdrowia matki nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. M. W. ma amputowane obie nogi i jest osobą poruszającą się na wózku inwalidzkim. Choruje na cukrzycę typu II, nadciśnienie tętnicze oraz miażdżycę. Wymaga ona ciągłej pomocy, w szczególności przy czynnościach higienicznych, zarówno przy myciu, kąpieli jak i korzystaniu z toalety. Wnioskodawczyni przygotowuje również ubrania i pomaga w ich zakładaniu, wielokrotnie w ciągu dnia mierzy ciśnienie, trzy razy dziennie podaje mamie odpowiednie leki i pięć razy dziennie przygotowuje i podaje posiłki.
Dodatkowo wykonuje czynności porządkowe oraz przygotowuje opał i pali w piecu. Oprócz wnioskodawczyni zobowiązane do alimentacji w stosunku do niepełnosprawnej matki są jej dwie córki oraz siostra, jednak ze względu na sytuację osobistą i zdrowotną nie są one w stanie sprawować opieki.
Skarżąca na podstawie decyzji Burmistrza z dnia [...] 2019 r., znak [...], miała przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Burmistrz, na skutek złożonego przez skarżącą oświadczenia z dnia 13 sierpnia 2020 r., decyzją z dnia [...] 2020 r., znak [...], uchylił ww. decyzję przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Tym samym podlegała ona wykonaniu z dniem doręczenia stronie, które nastąpiło w dniu 20 sierpnia 2020 r.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez wnioskodawcę, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. W sprawie nie występują także przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wymienione wart. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Przy rozważaniu kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wyznaczanego przesłankami określonymi w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jednak uwzględnienie treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r, poz. 1443; OTK-A2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącego. Nie można bowiem uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 20 sierpnia 2020 r. Kolegium miało na uwadze fakt, że z tym dniem ustała negatywna przesłanka do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z tym dniem wyeliminowana z obrotu prawnego została decyzja Burmistrza z dnia [...] 2019 r. przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy. Biorąc pod uwagę, że z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że zostało ono wydane na stałe, świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane stronie na czas nieoznaczony (art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Co do wysokości przyznanego stronie świadczenia Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne w 2020 r. wynosi zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (M.P.2019.1067) - 1.830,00 zł. Przy czym kwota świadczenia pielęgnacyjnego podlega corocznej waloryzacji od dnia 1 stycznia (art. 17 ust. 3a). Waloryzacja polega na zwiększeniu kwoty świadczenia pielęgnacyjnego o wskaźnik waloryzacji. Wskaźnikiem waloryzacji jest procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r., poz. 2177 oraz z 2019 r., poz. 1564), obowiązującego na dzień 1 stycznia roku, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, w stosunku do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującej w dniu 1 stycznia roku poprzedzającego rok, w którym jest przeprowadzana waloryzacja, (art. 17 ust. 3b).
Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego ustalanego w sposób określony w ust. 3b zaokrągla się do pełnych złotych w górę. (art. 17 ust. 3c). Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na następny rok kalendarzowy podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 15 listopada każdego roku. (art. 17 ust. 3d). Kwotę świadczenia pielęgnacyjnego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. (art. 17 ust. 4).
Zatem wysokość świadczenia przyznanego stronie przysługiwać będzie za sierpień 2020 r. w kwocie 708,40 zł, natomiast za pozostałe miesiące w 2020 r. w kwotach po 1.830,00 zł miesięcznie. Z kolei w dalszym okresie, będzie wypłacane zgodnie z wysokością świadczenia ogłoszoną w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie., skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przez Kolegium następujących przepisów:
- - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznanego świadczenia.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami organu drugiej instancji, co do ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła bowiem o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, że nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego, jako świadczenia korzystniejszego, był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy stanowił przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
- 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Ponadto, w myśl art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli m. in: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (pkt 1 lit. b).
Mając powyższe na uwadze w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć spór, czy na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżącej może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że nie da się ustalić czy niepełnosprawność dorosłej osoby, w tym wypadku niepełnosprawnej matki skarżącej, nad którą skarżąca sprawuje opiekę, powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25. roku życia, stosownie do treści art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zdaniem Sądu przy rozstrzygnięciu tego sporu należy wziąć pod uwagę treść i skutki płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.
Zasadnie zatem podniosło orzekające w drugiej instancji SKO, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wskazanym wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być zatem stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Konstytucja dopuszcza wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). Tym bardziej należy zatem opowiedzieć się za niedopuszczalnością wydania orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej na podstawie przepisu, który Trybunał uznał za niezgodny z Konstytucją.
Zdaniem Sądu wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Pomimo, że trafnie zauważyło Kolegium powyższe kwestie, to błędnie organ odwoławczy orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matka na okres od dnia 20 sierpnia 2020 r. na czas nieoznaczony.
Po pierwsze, w ocenie Sądu, na przeszkodzie przyznania żądanego przez skarżącą świadczenia nie może bowiem stać fakt, że jest już ona beneficjentką świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, który otrzymuje z uwagi na opiekę nad matką. Co prawda, stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do zasiłku dla opiekuna, jednakże - w myśl art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
- 1) świadczenia rodzicielskiego lub
- 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
- 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
- 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
- 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Jak jednak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18) "przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. winien być wykładany w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.
Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez skarżącą świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawowe prawo wyboru świadczenia, bowiem organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.). W grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (tutaj zasiłek dla opiekuna), czy nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji.
Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego obowiązuje, wyprowadzana z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. zasada "jedna sprawa (uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisu prawa) - jedna decyzja", tym niemniej z uwagi na to, że z przepisu prawa wynika, że strona może otrzymywać w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych tylko jedno ze świadczeń wybrane przez nią, to kwestia tego wyboru, a tym samym i rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego (tutaj zasiłku dla opiekuna), stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość uchylenia decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego/zasiłku dla opiekuna (art. 155 k.p.a.) w odrębnym punkcie decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego" (por. także wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 904/17).
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe organ winien był uwzględnić przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Po drugie, w kwestii daty, od której przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matką przypomnieć należy, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści tego przepisu wynika więc jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia rodzinnego, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Wniosek ten jest więc czynnikiem, który uruchamia postępowanie w przedmiocie wydania decyzji w sprawie świadczenia, które może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku w organie.
Skoro więc wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został w przedmiotowej sprawie złożony przez skarżącą do organu w dniu 28 lutego 2020 r. (data wpływu do organu pierwszej instancji; k. 48 akt administracyjnych), to organy - mając na uwadze treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - winny rozważyć przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2020 r., uwzględniając - dla zachowania ciągłości świadczeń - doprowadzenie do "wygaszenia" decyzji przyznającej skarżącej zasiłek dla opiekuna.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji dopuścił się więc naruszenia przepisów prawa materialnego – odpowiednio art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 27 ust. 5 i 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien rozważyć także i przedstawione przez Sąd możliwości jej załatwienia. Najistotniejszą kwestią powinno być bowiem takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i to świadczenia jak najbardziej korzystnego dla strony, a jednocześnie nie pozbawić jej należnego świadczenia – z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki wsparcia. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno zatem uwzględnić stanowisko Sądu, wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, a dotyczące kwestii zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak również daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) jak w punkcie II sentencji wyroku.