Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 19 czerwca 2023 r. nr BP.501.2219.2021.0949.OP8.421695 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). art. 4 pkt 22 lit. v), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f), art. 92a ust. 1 i 3 oraz 7 pkt 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm.), art. 24 ust. 1 i 6 ustawy 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity z 2022 poz. 699 ze zm.), § 9-11 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 07 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742) oraz lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania [...] "O." spółki z ograniczona odpowiedzialnością w M., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 09 listopada 2021 r. nr WITD.DI.0152.VIII 1273/12/21 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych)
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
W dniu 08 września 2021 r. w O. w punkcie kontroli [...] - [...] – O. Obwodnica Północna na drodze krajowej nr [...] dokonano kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki Kempf o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował S. P. Kierujący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z W. do C. Kierujący przewoził ładunek odpadów' o kodzie 12 01 02 cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów. Przewóz ten kierujący wykonywał w imieniu przedsiębiorcy [...] "O." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. przy ul. W. [...]. Podczas kontroli ustalono również, że wymieniony środek transportu nie był oznakowany tablicą o treści..ODPADY", lecz tablicą z literą..A". Tablica ta była umieszczona z przodu ww. ciągnika samochodowego.
Pismem z dnia 09 września 2021 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w zakresie naruszenia określonego lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia 09 listopada 2021 r. nr WITD.DI.0152.VIII1273/12/21 nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych).
Od powyższej decyzji strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości najniższej możliwej wysokości, tj. 50 zł. Wydanej decyzji pełnomocnik strony zarzuciła naruszenie:
art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach w zw. z § 10 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów poprzez nieustalenie czy skontrolowany środek transportu jest czy też nie jest przeznaczony do transgranicznego transportu odpadów, art. 92a ust. 1.7 i 11 ustawy o transporcie drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, art. 93 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym uznanie za dowód protokołu kontroli drogowej niespełniającego wymagań rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 05 listopada 2019 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. u. z 2019 r. poz. 2145).
art. 28 i art. 30 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i uznanie kierowcy za reprezentanta podmiotu gospodarczego.
W wyniku odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z 19 czerwca 2023 r. nr BP.501.2219.2021.0949.OP8.421695, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu, organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że powołane przepisy art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach i § 9-11 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów jednoznacznie wskazują, że transport odpadów ewidencjonowanych zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach i odpadów innych niż niebezpieczne przewożonych w ilości przekraczającej 100 kg może być wykonywany tylko środkami transportu odpowiednio oznakowanymi. Oznakowanie środków transportowych określają przepisy ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia pojazdy lub zespoły pojazdów, którymi przewożone są odpady powinny być oznakowane tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której jest umieszczony napis..ODPADY", naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Tablica powinna być umieszczona w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.
Opisane oznakowanie powinno być czytelne i trwałe oraz odporne na warunki atmosferyczne. W przypadku wykonywania transgranicznego przewozu odpadów zamiast wyżej opisanej tablicy środki transportu mogą być oznakowane tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której jest umieszczona wielka litera..A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości 20 mm. Miejsce umieszczenia tej tablicy i warunki trwałości oznakowania są takie same jak tablicy opisanej wyżej.
Zebrany material dowodowy jednoznacznie wskazuje, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 08 września 2021 r. kierujący S. P. w imieniu strony wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z W. do C. Jak wynika z protokołu kontroli i z okazanego do kontroli potwierdzenia wystawienia karty przekazania odpadów kierujący przewoził ładunek odpadów o kodzie 12 01 02 cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów. Opisany przewóz drogowy kierujący wykonywał zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki Kempf o numerze rejestracyjnym [...]. Wymieniony środek transportu powinien być oznakowany tablicą wymaganą przy przewozie odpadów, tj. tablicą z napisem "ODPADY", bowiem strona wykonywała przewóz odpadów na terenie Polski, tj. z W. do C. Skontrolowany zespół pojazdów z przodu na zewnątrz pojazdu nie był oznakowany tablicą o treści "ODPADY", lecz tablicą z literą..A".
Zatem oznakowanie skontrolowanego zespołu pojazdów nie odpowiadało warunkom określonym w przepisach art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach i § 9 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Jak wynika z § 10 wymienionego rozporządzenia tablicę z literą..A" należy stosować w przypadku wykonywania transgranicznego przewozu odpadów. Przeznaczenie środka transportu nie ma żadnego znaczenia do oznakowania środka transportu tablicą z literą..A". Do oznakowania tą tablicą istotny jest początek rozpoczęcia danego przewozu drogowego i jego zakończenia z przekroczeniem granicy państwa. Opisany przewóz drogowy był wykonywany w całości na terenie Polski, więc skontrolowany środek transportu powinien być oznakowany tablicą z napisem "ODPADY", a nie tablicą z literą ".A". Zatem skontrolowany zespół pojazdów nie posiadał wymaganego oznakowania.
Uwzględniając powyższe słusznie organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 ustawy transporcie drogowym i lp. 4.8 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie naruszało też przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu I instancji. Pismem z dnia 15 września 2021 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu i poinformował stronę o treści art. 10 § ł k.p.a. dotyczącej prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała ze swoich uprawnień.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że samo zorganizowanie przez przedsiębiorcę zadania przewozowego jest niewystarczające do zwolnienia się z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Przedsiębiorca po zorganizowaniu zadania przewozowego powinien na bieżąco kontrolować działania kierowcy, wydawać polecenia, tak aby zapobiegać powstaniu ewentualnych naruszeń i tak planować przejazd kierowcy, aby przejazd ten był bezpieczny. W przypadku skontrolowanego przewozu strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ ograniczyła swoje działanie tylko do zlecenia kierującemu wykonania skontrolowanego przewozu i pouczenia go co do sposobu wykonania zadania przewozowego.
Podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut naruszenia art. 92a ust. 2 ustawy transporcie drogowym także nie jest zasadny. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Przepis art. 92a ust. 1 tej ustawy określa dolną i górną granicę wysokości nakładanych kar, co oznacza, że organ nie może nałożyć niższej kary niż w wysokości 50 zł oraz nie może nałożyć kary przekraczającej 12.000 zł. Jednak wskazane granice nakładanych kar dotyczą kar nakładanych za wszystkie naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej związane z danym przewozem, co wynika z art. 92a ust. 3 ww. ustawy. Natomiast wysokość kar. jakie należy zastosować za poszczególne naruszenia, określają załączniki do wymienionej ustawy..
Również zarzut naruszenia art. 92a ust. 11 ustawy o transporcie drogowym nie jest zasadny. Strona była przewoźnikiem skontrolowanego przewozu drogowego, co jednoznacznie wynika z potwierdzenia wystawienia karty odpadów w systemie BDO nr [...] znajdującego się w aktach sprawy. Dlatego podstawą do nałożenia na stronę kary pieniężnej jest m. in. art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Natomiast przepis art. 92a ust. 11 tej ustawy ma zastosowanie do innych podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, wymienionych w tym przepisie i ponoszących odpowiedzialność na innych warunkach niż przewoźnik.
Podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut naruszenia art. 28 i art. 30 k.p.a. także nie jest zasadny. Stroną przedmiotowego postępowania jest skarżąca spółka [...] "O." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w’ M. przy ul. W. [...]. Skontrolowany przewóz drogowy w imieniu tej spółki wykonywał kierujący S. P. Przewóz ten kierujący wykonywał zespołem pojazdów' składającym się z ciągnika samochodowego marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki Kempf o numerze rejestracyjnym [...]. Kontrola przewozu wykonywanego przez kierującego w dniu 08 września 2021 r. została przeprowadzona w jego obecności i z jego udziałem. Taki sposób przeprowadzenia kontroli przewozu wykonywanego przemieszczającymi się środkami transportu przewiduje art. 70 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Zatem, jak określiła pełnomocnik strony, ww. kierujący podczas kontroli reprezentował skarżącą spółkę.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały również okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Powołany przepis pozwala na uniknięcie odpowiedzialności, wówczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot ten nie mógł przewidzieć. Jednak przesłanki wskazane w tym przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób. którymi posługuje się przy wykonywaniu swojej działalności. lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w' stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez przedsiębiorcę braku wpływu na powstanie naruszenia.
Cytowany przepis może być zastosowany, ale tylko w sytuacjach powstałych w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy też wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy kierujący wykonując powierzone mu zadania przewozowe dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary.
Również zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów- administracyjnych przepis z art. 92c jest uznawany za przepis o charakterze wyjątkowym, odnoszącym się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem ujęta u sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. " Zebrany materiał dowodowy7 nie zawiera żadnych dowodów, które wskazywałyby na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy. Natomiast na zachowania kierowcy wykonującego przewóz w imieniu strony ma ona wpływ poprzez stosowanie wobec kierowcy środków dyscyplinujących i nagradzających kierowcę za dane zadanie przewozowe. Zatem brak jest podstaw do zastosowania powołanego przepisu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- 1. art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2022.699) w dalszej części zwanej ustawą o odpadach, w związku z § 10 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U.2016.1742) poprzez brak ustalenia przez organ faktu czy poddany kontroli środek transportu jest czy też nie jest przeznaczony do transgranicznego transportu odpadów;
- 2. art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U.2022.2201), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż [...] O. Sp. z o.o. naruszyła obowiązki lub warunki transportu drogowego, podczas gdy takie naruszenie nie miało miejsca;
- 3. art. 93 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i nie wydanie decyzji w sprawie umorzenia postępowania wszczętego przeciwko [...] O. Sp. z o.o., pomimo zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania wskazanych w art. 92c ust. 1 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym;
oraz naruszenie przepisów postępowania, a to:
- 1. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775) zwanej dalej k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, mające bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji, w tym uznanie za dowód protokołu kontroli drogowej, który nie spełnia wymagań rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz.U.2019.2145 z dnia 2019.11.06);
- 2. art. 28 k.p.a. i art. 30 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania oraz uznanie kierowcy za reprezentanta podmiotu gospodarczego;
- 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji Organu I instancji w mocy;
Dalej zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji mający wpływ na jej treść, polegający na bezpodstawnym uznaniu, iż Skarżąca naruszyła przepisy obowiązującego prawa i spełniła przesłanki do nałożenia na nią kary pieniężnej.
Z ostrożności procesowej skarżąca spółka, w razie nie podzielenia ww. stanowiska przez Sąd, wskazuje na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez nałożenie na [...] O. Sp. z o.o. kary pieniężnej w wygórowanej wysokości, niewspółmiernej do szkodliwości naruszeń, które popełnić miała ww. spółka;
Mając powyższe na uwadze skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 09 listopada 2021 r. nakładająca karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez odpowiedniego oznakowania środka transportu o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 135 p.p.s.a. wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 z późn. zm.), zwanej dalej u.t.d. oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Z kolei jak wynika z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
- 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
- 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- - załącznika nr 3 do ustawy.
Z kolei art. 4 pkt 22 u.t.d. definiuje pojęcie obowiązków lub warunków przewozu drogowego jako obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz między innymi z przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Natomiast art. 87 ust. 1 u.t.d. wskazuje, iż podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto między innymi dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Z art. 24 ustawy o odpadach wynika, iż transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust.
7. Zlecający usługę transportu odpadów jest obowiązany wskazać transportującemu odpady wykonującemu usługę transportu odpadów miejsce przeznaczenia odpadów oraz posiadacza odpadów, do którego należy dostarczyć odpady. Z kolei transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów jest obowiązany dostarczyć odpady do miejsca przeznaczenia odpadów i przekazać je posiadaczowi odpadów, o którym mowa w ust.
3. W przypadku transportu odpadów bez wymaganych dokumentów, w których wskazany jest posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów, do którego należy dostarczyć odpady, posiadaczem tych odpadów jest transportujący te odpady. Zgodnie z ust. 5 art. 24 ustawy o odpadach transportujący odpady wykonujący usługę transportu odpadów umieszcza indywidualny numer rejestrowy, o którym mowa w art. 54 ust. 1, na dokumentach związanych z tą usługą. Natomiast ust. 6 art. 24 ustawy o odpadach wyraźnie przewiduje, że środki transportu odpadów są oznakowane w sposób zgodny z przepisami wydanymi na podstawie ust. 7.
Na podstawie ust. 7 art. 24 ustawy o odpadach zostało wydane rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. poz. 1742). Zgodnie z jego § 9 środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm. oznacza się tablicą:
- 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
- 2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
- 1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
- 2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.
Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Co więcej oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór oznakowania środków transportu odpadów został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Z kolei § 10 rozporządzenia przewiduje, że w przypadku środków transportu, o których mowa w § 9 ust. 1, przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą:
- 1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
- 2) na której umieszcza się wielką literę "A" koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm.
Oznakowanie także w tym przypadku umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne. Wzór tegoż oznakowania został określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Natomiast § 11 rozporządzenia przewiduje, iż przepisów § 8-10 nie stosuje się w przypadku gdy:
- 1) nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
- 2) środkiem transportu transportuje się odpady inne niż niebezpieczne, w ilości nieprzekraczającej 100 kg.
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie § 11 rozporządzenia nie znalazł zastosowania, gdyż waga przewożonych odpadów wynosiła 24 200,00 kg, a transport odpadów skarżącej spółki nie była wyłączony z prowadzenia ewidencji na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach
Ze zgormadzonego materiału wypływa jednoznaczny wniosek, że przewóz odpadów był wykonywany przez skarżącą spółkę z błędnym oznakowaniem środka transportu (protokół kontroli drogowej), a więc bez wymaganego oznakowania. Pojazd został bowiem oznaczony tablicą koloru białego, na której umieszczono wielką literę "A" koloru czarnego. Takie oznaczenie jest właściwe dla transportu transgranicznego, podczas, gdy wykonywany przewóz miał charakter krajowi – z W. do C., a więc powinien być oznaczony tablicą z napisem "ODPADY". Protokół został podpisany przez kierowcę. Organ I instancji prawidłowo zawiadomił skarżącą spółkę o wszczęciu postepowania – pismo zostało doręczone 20 września 2021r., a następnie wobec nie podjęcia przez skarżąca spółkę jakichkolwiek kroków prawnych wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w dniu 9 listopada 2021r. Pierwszym pismem ze strony skarżącej spółki było odwołanie od decyzji organu I instancji.
Następnie organ II instancji podjął opisaną na wstępie decyzję. Skarżąca spółka nie załączyła jakichkolwiek dowodów na swoją korzyść, a więc świadczących o tym, że transport miał charakter transgraniczny. Żadne też dokumenty na tę okoliczność nie zostały dołączone do akt sądowych.
Przedstawiony stan faktyczny niewątpliwie wskazuje, że doszło do deliktu administracyjnego, gdyż pojazd transportujący nie był odpowiednio oznaczony. Za naruszenia to przewidziana jest kara w wysokości 10 000 zł., co wynika z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, l.p. 4.8.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej spółki braku ustalenia przez organ,, czy środek transportu był przeznaczony do transgranicznego transportu odpadów – należy stwierdzić, że zarzut ten jest gołosłowny. Z protokołu bowiem, podpisanego przez kierowcę wyraźnie wynika, że transport miał charakter krajowy. Ten pozytywny fakt został udowodniony.
Należy podkreślić, że protokół kontroli drogowej jest dokumentem urzędowym. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dowód z dokumentu urzędowego - jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli - ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest inspektorów i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (Wyrok NSA z 7.03.2017 r., II GSK 1416/15, LEX nr 2288666). W niniejszej sprawie protokół został prawidłowo podpisany przez kierowcę, i to w nim stwierdzono, że transport miał charakter krajowy, co wiązało się z odpowiednim jego oznaczeniem, którego nie było.
Wobec stwierdzenia przesłanki pozytywnej – potwierdzonej przez kierowcę – organ mnie miał obowiązku wykazywania okoliczności przeciwnej, to jest że transport miał charakter transgraniczny. Gdyby tak rzeczywiście było to skarżąca spółka powinna wykazać korzystna dla nie okoliczność, czego nie zrobiła na żadnym stadium postepowania administracyjnego, jak również w postępowaniu sądowym. Nie ma natomiast znaczenia do czego może potencjalnie służyć środek transportu. Istotne jest jedynie miejsce początku i końca transportu. Jeżeli jest on w Polsce, to mamy do czynienia z transportem krajowym.
Oczywiste jest więc, że skarżąca spółka popełniła zarzucany jej delikt administracyjny i tym samym organ nie naruszył art. 92a ust. 1, 7 i 11 u.d.t.
Należy także zauważyć, że decyzja o nałożeniu kary na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 5 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w i art. 92c u.t.d.
Co więcej odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wyrok WSA w Szczecinie z 24.06.2021 r., II SA/Sz 105/21, LEX nr 3198089.
Wyłączenie odpowiedzialności za dopuszczenie się naruszenia przewidzianego w art. 92 a ust. 1 u.t.d. może nastąpić jedynie na podstawie art. 92b i 92c u.d.t. W niniejszej sprawie organ prawidłowo nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie wystąpienia przesłanek, które wyłączałyby odpowiedzialność skarżącej spółki. Należy przy tym podkreślić, ze zgodnie z orzecznictwem sadów administracyjnych ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (Wyrok NSA z 5.08.2021 r., II GSK 1462/18, LEX nr 3248704).
W niniejszej sprawie żadne dowody nie zostały przez skarżącą spółkę przedstawione. Należy także zwrócić uwagę, że samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (Wyrok NSA z 24.06.2022 r., II GSK 249/19, LEX nr 3400874).
W niniejszej sprawie pierwszym pismem złożonym przez skarżąca spółkę było odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżąca spółka zarówno w nim, jak i w skardze do sądu administracyjnego gołosłownie podnosiła, że transport miał charakter transgraniczny, nie przedkładając na te okoliczność jakichkolwiek dokumentów. Oczywiście należy zaznaczyć, że okoliczność ta nie należy do przesłanek egzoneracyjnych, a należy do znamion deliktu administracyjnego. Jak już było podkreślone, w dokumencie urzędowym jakim jest protokół, podpisanym przez kierowcę skarżącej spółki, został ustalony fakt, że transport miał charakter krajowy. To na skarżącej spółce spoczywała możliwość obrony swojego stanowiska poprzez wykazania charakteru transgranicznego transportu odpadów, na podstawie posiadanych dokumentów, których organ nie mógł posiadać.
Konkludując w ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W aktach sprawy znajdują się dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy a organy dokonały ich wszechstronnej oceny. Dlatego zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej nie zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.