Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 11 lipca 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/512/2023, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania E. D. od decyzji Burmistrza Miasta Chrzanowa nr [...] z dnia 11 kwietnia 2023 r. orzekającej o odmowie przyznania E. D. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. W. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją nr [...] z dnia 11 kwietnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 1-2 i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2021 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2021 poz. 1481) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) – Burmistrz Miasta Chrzanowa odmówił przyznania E. D. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką Z. W. z uwagi na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności u matki wnioskodawczyni (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).
Działając na skutek odwołania E. D., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 11 lipca 2023 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wytknął organowi pierwszej instancji pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). Niezależnie od tego uznał jednak kierunek rozstrzygnięcia za prawidłowy. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że matka wnioskodawczyni legitymuje się aktualnym i wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 14 lutego 2023 r. (niepełnosprawność istnieje od "nie da się ustalić"; znaczny stopień niepełnosprawności ustalono w dniu 24 listopada 2022 r.), a wnioskodawczyni była zatrudniona w latach 1986-2012 oraz w latach późniejszych, lecz nie w sposób ciągły, natomiast opieka nad matką sprawowana jest od sierpnia 2022 r. Według wywiadu środowiskowego z dnia 16 marca 2023 r. wnioskodawczyni pracowała do 2016 r., a z materiałów sprawy nie wynika wykonywanie innej pracy zarobkowej w kolejnych latach i kiedy ewentualnie zrezygnowała z pracy oraz z jakiego powodu. Z akt sprawy nie wynika zatem związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością opieki nad matką wnioskodawczyni.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2023 r. E. D. złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Skarżąca wniosła o: (i) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; (ii) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające decydujący wpływ na wynik sprawy przez błędną interpretację i błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i uznanie, że skarżąca nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na fakt, że jej rezygnacja z zatrudnienia nie wynikała bezpośrednio z konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co nie znajduje potwierdzenia w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym;
2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki na niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji, co znajduje potwierdzenie w orzeczeniu z dnia 14 lutego 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania w Chrzanowie, w którym uznano matkę skarżącej za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, wymagającą stałej i długotrwałej opieki i pomocy ze względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji;
3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie w całości postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in., że w 2016 r. zrezygnowała z dotychczasowego zatrudnienia w związku z przeprowadzką do innego miasta, a przeprowadzka ta miała związek z koniecznością zapewnienia opieki nad chorą matką, której stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu. Obecnie stan fizyczny matki skarżącej wymaga stałego nadzoru i w związku z tym nie może ona podjąć pracy (przebyty drugi udar mózgu, afazja, nie mówi, nie porusza się samodzielnie, nie wykonuje żadnych czynności samoobsługowych). Skarżąca podniosła, że rezygnacja z zatrudnienia winna pozostawać w związku przyczyno-skutkowym z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zatem powinna być rozpatrywana nie w związku z datą ustalenia stopnia niepełnosprawności, lecz z datą powstania niepełnosprawności. Kwestii daty powstania niepełnosprawności orzeczenie matki skarżącej nie rozstrzyga, ale z pewnością niepełnosprawność powstała przed lutym 2023 r., a tym samym nie można wykluczyć, że konieczność sprawowania opieki i rezygnacji z tego powodu z pracy powstała przed datą ustalenia stopnia niepełnosprawności. Tego jednak organy nie badały, poprzestając na stwierdzeniu, że skarżąca po ustaniu zatrudnienia w 2016 r. nie podjęła zatrudnienia z nieznanych przyczyn, przy czym organ nie miał żadnych podstaw, aby przyjąć, że rezygnacja w 2016 r. nie miała nic wspólnego z opieką. Nie można uznać, że skoro skarżąca ubiegając się o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej, to nie mogła spełnić przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca podniosła też, że organ odwoławczy może orzekać tylko w granicach sprawy objętej odwołaniem. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał odwołanie za zasadne, jednak mimo braku zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego zakwestionował i zaprzeczył całkowicie ustaleniom faktycznym dokonanym przez organ pierwszej instancji, choć ustalenia faktyczne nie były objęte odwołaniem. Skarżąca wskazała również, że na lokalnym rynku nie brakuje ofert pracy, jednakże stan zdrowia jej matki na tyle się pogorszył i nie rokuje poprawy, że skarżąca złożyła wniosek o badanie przez komisję lekarską i podjęła decyzję, że musi poświęcić się całkowicie opiece nad bardzo poważnie chorą matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne nie zostały należycie wyjaśnione (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odbiega od wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. w takim stopniu, że uniemożliwia to dalej idącą kontrolę podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
- 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
- 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
- 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał, jako przeszkodę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W odniesieniu do pozostałych aspektów sprawy organ odwoławczy wskazał jedynie, że – w jego ocenie – z akt nie wynika związek przyczynowy między koniecznością sprawowania opieki nad Z. W. a niepodejmowaniem zatrudnienia przez jej córkę, tj. E. D. Na poparcie tej tezy organ odwoławczy podał w istocie tylko jeden argument: "Pani E. D. była zatrudniona w latach 1986-2012 r. oraz w latach późniejszych, lecz nie w sposób ciągły, a opieka nad matką: Panią Z. W. sprawowana jest od sierpnia 2022 r. Z wywiadu środowiskowego z dnia 16 marca 2023 r. wynika, że Pani E. D. pracowała do 2016 r., a z materiałów sprawy nie wynika wykonywanie innej pracy zarobkowej w kolejnych latach i kiedy ewentualnie zrezygnowała z pracy oraz z jakiego powodu". Zdaniem Sądu, argument ten jest niewystarczający i sam przez się nie przekonuje o zasadności rozstrzygnięcia.
Trzeba też zauważyć, że organ pierwszej instancji przyjął za wykazane to, że spełniona została przesłanka art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż Z. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a E. D. nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jedyną przeszkodą przyznania świadczenia, jaką wskazał organ pierwszej instancji, jest powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Prezentując takie stanowisko, organ pierwszej instancji – siłą rzeczy – nie wskazywał skarżącej w trybie art. 79a § 1 k.p.a. przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane (k. 18). Skarżąca mogła zatem pozostawać w przekonaniu, że okoliczność sprawowania stałej opieki nad matką oraz okoliczność związku przyczynowego między tą opieką a brakiem zatrudnienia – są bezsporne czy też dostatecznie wykazane i nie wymagają dalszych wyjaśnień ani dowodów.
Tymczasem organ odwoławczy dokonał zasadniczo odmiennej oceny w tej mierze. Organ odwoławczy miał do tego prawo, ale – zdaniem Sądu – w zastanych uwarunkowaniach procesowych powinien był uprzednio umożliwić stronie wypowiedzenie się tudzież przedstawienie dodatkowej argumentacji, twierdzeń i dowodów co do istotnych okoliczności, które – inaczej niż w decyzji organu pierwszej instancji – zostały uznane za niewykazane. Skoro do tego nie doszło, trzeba stwierdzić naruszenie art. 10 k.p.a.; w konsekwencji poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych nie można też uznać za kompletne i wyczerpujące, co implikuje naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Organ odwoławczy nie opisał ani nie dokonał analizy zakresu czynności wykonywanych przez skarżącą w ramach opieki nad matką – a zakres ten również ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny, czy istnieje związek przyczynowy między tą opieką a brakiem zatrudnienia. Nie jest też wyjaśniona kwestia możliwości udziału w opiece nad Z. W. ewentualnych innych osób zobowiązanych do alimentacji względem niej (z akt sprawy wynika, że Z. W. ma również syna, k. 14v) – przy czym jest to kwestia istotna w tym sensie, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest uwarunkowane wykazaniem, iż udział ten – ani w postaci osobistych starań, ani w postaci partycypacji finansowej – nie jest możliwy z przyczyn w pełni obiektywnych. Zgodnie bowiem z art. 135 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.
Zgodnie z art. 140 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. "Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym m.in. współdziałanie wszystkich dzieci w opiece, ew. zatrudnienie opiekuna, czy skorzystanie z usług opiekuńczych), a mimo to – ze względu na rzeczywisty zakres opieki, wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej, jej stanu zdrowia) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2022 r., III SA/Kr 1104/22, CBOSA).
Należy przy tym zaznaczyć, że zasadniczo to skarżąca jako wnioskodawczyni powinna wyczerpująco przedstawić i wykazać okoliczności wskazujące na obiektywny brak możliwości udziału drugiego dziecka w opiece nad matką. Jeżeli te okoliczności wiążą się ze stanem zdrowia, to zasadniczo powinny być wykazane orzeczeniem o niepełnosprawności lub innym miarodajnym dokumentem.
W tym stanie rzeczy – zdaniem Sądu – zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera tych elementów; odbiega ono od wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. w takim stopniu, że uniemożliwia to dalej idącą kontrolę podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uchybienie to trzeba zatem zakwalifikować jako takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odniesienie się do merytorycznych zarzutów skargi byłoby obecnie przedwczesne.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie umożliwić stronie wypowiedzenie się oraz przedstawienie dodatkowej argumentacji, twierdzeń i dowodów co do okoliczności warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w tym związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a opieką sprawowaną nad matką z uwzględnieniem zakresu podejmowanych czynności i możliwości udziału w tej opiece innych osób – a następnie rozpatrzyć kompletny materiał dowodowy w kontekście oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, przyjmując w szczególności, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ obowiązany będzie również uzasadnić podjętą decyzję zgodnie z wymogami prawa procesowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. – orzekł jak sentencji wyroku.