Uzasadnienie
Pismem z 7 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 18 lipca 2023 r., nr SKO-PS-4110-541/23 w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia.
Postanowienie to miało związek z uznaniem, że nie jest dopuszczalne zażalenie od zawiadomienia o przekazaniu sprawy według właściwości dokonanego na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) – dalej "k.p.a.". Postanowienie zawierało pouczenie o prawie jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W złożonej skardze pełnomocnik skarżącej zakwestionował ustalenia, że skarżąca faktycznie mieszka w K., a nie w Z. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w Z. jest dużo osób w podobnej sytuacji ("dwóch centrów życiowych"), a samej skarżącej nie chodzi o pieniądze, ale potraktowanie jej jako "cepra".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga została odrzucona, ponieważ postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia od zawiadomienia o przekazaniu sprawy według właściwości innemu organowi – nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie był przy tym związany błędnym pouczeniem Kolegium.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). dalej: p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Oznacza to, że nie każde postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, lecz wyłącznie postanowienie, które daje się zakwalifikować do jednej z podanych kategorii: 1) postanowień, na które służy zażalenie, 2) postanowień kończących postępowanie, 3) postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 18 lipca 2023 r. w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia podjęte na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 65 §1, art. 141 § 1 i art. 142 k.p.a. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na zawiadomienie o przekazaniu sprawy innemu organowi według właściwości.
Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z kolei, z mocy art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Na tej podstawie organ rozpatrujący zażalenie stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Co więcej, zgodnie z art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem, na które służy zażalenie. Brak bowiem przepisu w k.p.a., który przewidywałby w tym przypadku prawo wniesienia zażalenia. Nie jest to również postanowienie kończące postępowanie administracyjne. Zaznaczyć trzeba w tym miejscu, że postanowienie wyjątkowo może kończyć postępowanie w sprawie administracyjnej, gdyż stanowi - co do zasady - akt procesowy wydawany w toku postępowania administracyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Za postanowienie kończące postępowanie uznać należy np. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, które - chociaż wydane również na podstawie art. 134 k.p.a. - ma w świetle art. 3 § 2 pkt 2 k.p.a. zasadniczo odmienny charakter; zamyka bowiem postępowanie odwoławcze na wstępnym, formalnym etapie (por. postanowienia WSA w Krakowie: z 11 lipca 2019 r., II SA/Kr 560/19, z 17 stycznia 2020 r., II SA/Kr 1374/19, www: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia nie rozstrzyga również sprawy administracyjnej co do istoty, ponieważ odnosi się wyłącznie do kwestii wpadkowej (incydentalnej) w toku postępowania administracyjnego. To decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do istoty, gdyż jej podstawę prawną stanowią przede wszystkim przepisy prawa materialnego. Co więcej, to dopiero na etapie badania skargi na decyzję kończącą sprawę z wniosku o przyznanie dodatku węglowego, sąd administracyjny będzie kontrolował, czy w sprawie działał organ właściwy. Teoretycznie bowiem, w sprawie skargi na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia, sąd administracyjny w ogóle nie badałby stanu faktycznego tj. prawidłowości ustaleń faktycznych co do miejsca zamieszkania skarżącej.
Sąd badałby wyłącznie kwestię formalną tj. czy zawiadomienie o przekazaniu sprawy według właściwości jest zaskarżalne w trybie przepisów k.p.a czy też nie. W konsekwencji całe postępowanie uległoby przedłużeniu, a istotne dla stron okoliczności faktyczne – w ogóle nie byłyby badane.
Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii postanowień określonych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a brak jest regulacji szczegółowej w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. dopuszczającej możliwość wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego, skargę należało ocenić jako niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 27 kwietnia 2016 r., I OSK 587/16, z 7 lutego 2017 r., II OSK 49/17, z 4 sierpnia 2020 r., II FSK 927/20, postanowienia WSA w Krakowie z 11 lipca 2019 r., II SA/Kr 560/19, z 17 stycznia 2020 r., II SA/Kr 1374/19, z 16 marca 2020 r., II SA/Kr 56/20).
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd postanowił zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzekając jak w punkcie 2 sentencji postanowienia