Uzasadnienie
W dniu 1 czerwca 2009 r. J. M. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie. Decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...] Starosta orzekł o uznaniu J. M. za osobę bezrobotną z dniem 1 czerwca 2009 r. Decyzją z tego samego dnia znak [...] Starosta przyznał J. M. uzupełnienie prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej, a dniu [...] 2009r. znak [...] Starosta orzekł o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na to, że skarżący wyczerpał okres pobierania zasiłku.
W dniu 13 maja 2010 r. skarżący został skierowany przez Starostę na szkolenie do Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości w zakresie "Obsługa i eksploatacja instalacji elektrycznych i elektroenergetycznych do napięcia 15 KV". Szkolenie odbywało się w dniach od 17 do 28 maja 2010 r. Wraz z rozpoczęciem szkolenia skarżący został poinformowany o obowiązkach osoby uczestniczącej w szkoleniu, m.in. o każdorazowym usprawiedliwieniu nieobecności na zajęciach szkoleniowych w terminie 2 dni od daty jej wystąpienia oraz obowiązku zwrotu kosztów szkolenia w przypadku nie ukończenia go z własnej winy, chyba, że powodem nie ukończenia szkolenia będzie podjęcie pracy.
Decyzją z dnia [...] 2010 r. Starosta przyznał J. M. w związku z rozpoczęciem szkolenia stypendium w wysokości 120% zasiłku dla osoby bezrobotnej.
Pismem z daty 28 maja 2010 r. Izba Rzemiosła i Przedsiębiorczości poinformowała Powiatowy Urząd Pracy, że J. M. był nieobecny w dniach 24 maja 2010 r. oraz 27 maja 2010 r. na szkoleniu i z powodu niedostatecznej frekwencji na zajęciach nie został dopuszczony do egzaminu na uprawnienia SEP.
Na skutek tej informacji Starosta decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] orzekł o pozbawieniu J. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 24 maja 2010 r. z powodu przerwania przez niego z własnej winy szkolenia.
Decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] Starosta orzekł na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy o utracie przez skarżącego prawa do stypendium od dnia 24 maja 2010 r.
Następnie decyzją z dnia [...] 2010 r. znak [...] orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego kosztów szkolenia w kwocie 708,30 zł.
W odwołaniu J. M. wniósł o stwierdzenie jej nieważności decyzji o utracie prawa do stypendium od dnia 24 maja 2010 r., zarzucając, że przesłano mu trzy decyzje jednocześnie i w jednej kopercie, co było działaniem niezgodnym z prawem, podobnie jak fakt, że wydanie tych decyzji w imieniu osoby prawnej stwierdziła ta sama osoba fizyczna, we wszystkich decyzjach wskazano taki sam termin do wniesienia odwołania, ten sam organ odwoławczy oraz, że te trzy decyzje dotyczą merytorycznie tej samej sprawy. Treść i uzasadnienie decyzji wywołują wzajemne implikacje, dlatego powinny być badane przez organ odwoławczy łącznie, w ramach jednego postępowania.
Następnie skarżący szczegółowo opisał okoliczności udziału w szkoleniu, dzień po dniu, podnosząc, że nie jest zasadny zarzut przerwania z własnej winy szkolenia. Wyjaśnił, że zrealizował cały zakres szkolenia objęty harmonogramem. Rozszerzył ponadto zakres szkolenia o zagadnienia takie jak " elektryczne urządzenia przeciwwybuchowe i elektryczna sieć trakcyjna," co do których zauważył, że były wątpliwości czy są objęte zakresem szkolenia. Stwierdził ponadto, że przyczyny nieobecności na zajęciach wynikają z relacji interpersonalnych i organizacyjnych szkolenia. Po przedstawieniu prowadzącemu świadectw kwalifikacyjnych został poinformowany, że może pójść, podpisać się na liście i nie przychodzić aż do dnia egzaminu.
Nadto zarzucił organowi nieudostępnienie mu treści notatek służbowych sporządzonych w trakcie postępowania oraz podniósł, że decyzje o utracie prawa do stypendium i obowiązku zwrotu kosztów szkolenia wynikają z decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, która jest nieprawomocna, w związku z czym organ naruszył przepisy postępowania.
Po rozpoznaniu odwołania J. M. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2010r. znak [...] uchylił w całości decyzję Starosty z dnia [...] 2010r. znak [...] orzekającą o utracie przez J. M. prawa do stypendium od dnia 24 maja 2010r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415) i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 200r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji dopuścił się uchybień w ustaleniu właściwej podstawy prawnej utraty prawa do stypendium, wskazując, że skarżący od dnia 24.05.2010r. nie był osoba bezrobotną, a jedynie osobie bezrobotnej przysługuje prawo do stypendium w okresie odbywania szkolenia.
Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji winien ustalić prawidłowo podstawę prawną utraty prawa do stypendium a także wyjaśnić skarżącemu co spowodowało utratę prawa do stypendium.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] 2010r. znak [...] orzekł o przerwaniu prawa do stypendium z dniem 24 maja 2010 r.
Na skutek odwołania skarżącego, Wojewody decyzją z dna [...] 2010 r. znak [...] uchylił w całości zaskarżaną decyzję zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do rozpoznania organowi I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od decyzji Wojewody z dnia [...] 2010r. znak [...] J. M. domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżanej decyzji. Podniósł, że sentencja decyzji organu odwoławczego jest jedynie częściowo zgodna intencją odwołania, w tym miejscu gdzie stwierdza, że zaskarżona decyzja wydawana jest w związku z decyzją o utracie statusu osoby bezrobotnej. W ocenie skarżącego decyzja jest dotknięta wadą nieważności, gdyż decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zaniechano bowiem szeregu istotnych czynności postępowania wyjaśniającego, natomiast decyzja ta stanowiła podstawę prawną decyzji o utracie prawa do stypendium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 1087/10 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę organ przeoczył zawarty w odwołaniu wniosek o wyłączenie organu. Rozpatrzenie i rozstrzygnięcie odwodnia oraz ocena decyzji organu pierwszej instancji bez rozstrzygnięcia o wniosku o wyłączenie tego organu od prowadzenia sprawy było przedwczesne i niedopuszczalne. O ile bowiem organ ten podlegałby wyłączeniu, organ odwoławczy byłby zobowiązany ocenić decyzję w pierwszej kolejności jako wydana przez organ podlegający wyłączeniu, zatem uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wyniki postępowania.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda decyzją z dnia 19 października 2011 r. znak [...], działając podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że przepisy k.p.a. gwarantują stronom prawo czynnego udziału w postępowaniu od chwili wszczęcia postępowania do chwili jego zakończenia. Powyższe ma dla strony istotne znaczenia gdyż zapewnia jej wpływ na ustalenia stanu faktycznego Tymczasem organ I instancji nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, przez co naruszył art. 10 k.p.a. Organ odwoławczy nakazał organowi I instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przed wydaniem decyzji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające oraz poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. M. domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący podtrzymał w całości swoje uprzednie stanowisko zaprezentowane w odwołaniu oraz w skardze z dnia 7 września 2010 r., gdyż w ocenie skarżącego decyzje wydane przez organ odwoławczy zmieniły się jedynie "znakiem sprawy i datą wydania", zaś merytorycznie dotyczą tego samego zagadnienia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda w całości potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutów naruszenia prawa, procesowego i materialnego, w rozpoznawanej sprawie.
Przede wszystkim podkreślić należy, że J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję kasacyjną organu odwoławczego, gdyż Wojewoda decyzją z dnia 19 października uchylił w całości decyzję Starosty w przedmiocie utraty prawa do stypendium i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że przepisy postępowania gwarantują stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu, czego organ I instancji stronie nie zapewnił, nie umożliwiając jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez co naruszony został art. 10 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy polecił organowi I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przed wydaniem decyzji przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające oraz poinformować stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału oraz zapoznanie się z materiałem dowodowym.
Orzeczenie to w pełni zasługuje na aprobatę Sądu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W myśl art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są natomiast zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tak sformułowanej zasady, dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Obowiązki organu oraz odpowiadające im uprawnienia procesowe strony, wynikające z art. 10 § 1 k.p.a., należy wiązać ściśle z regulacją zawartą w art. 81 k.p.a. Określona okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu (p. teza druga wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441).
W przedmiotowej sprawie organ II instancji dostrzegł uchybienia popełnione przez organ I instancji i z tego powodu prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazując temu organowi ponownie przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się z kolei do zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podkreślić należy, że zastosowanie sankcji nieważności decyzji oparte jest na kwalifikowanym naruszeniu przepisów prawa. Jakkolwiek możliwe jest żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nie ostatecznej, o ile strona wyraźnie wskaże na wybór trybu nadzwyczajnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1992r., sygn. akt III SA 946/91; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r., sygn. akt I SA/Ka 216/97), to w przypadku zbiegu odwołania oraz żądania stwierdzenia nieważności prymat należy przyznać pierwszemu z wymienionych trybów weryfikacji rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, z uwagi na szerszy zakres uprawnień organu odwoławczego, który może korygować zarówno wady prawne decyzji, jak i wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych lub powodujące inne nieprawidłowości.
Brak rozpatrzenia wniesionego odwołania w trybie odwoławczym i zastąpienie go trybem nadzoru stanowi rażące naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, a zwłaszcza art. 138 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 1984r., sygn. akt II SA 225/84 GP 1984, nr 24, s. 8).
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Wojewody jest prawidłowa. Organ zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej oceny tego materiału.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.