Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 grudnia 2003 r [...] po rozpatrzeniu odwołania R.R. Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji nieoznaczoną co daty, którą odmówiono R.R. przyznania stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2002/2003.W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art.57 ust.1 i 161 ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 kpa.
W uzasadnieniu decyzji Rektora wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
R. R. nie zaliczył IV roku studiów w roku akademickim 2000/2001 na Wydziale Prawa i Administracji U.J. w związku z czym został skreślony z listy studentów.
W roku akademickim 2002/2003 został ponownie przyjęty na studia, które wznowił na IV roku. Po zakończeniu roku akademickiego 2002/2003 wystąpił z wnioskiem o przyznaniu stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2002/2003.Przywołując postanowienie § 3 ust.18 i § 2 ust.6 pkt 4 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1.X. 2001 r.Rektor U.J. odmówił przyznania stypendium za wyniki w nauce. Zdaniem Rektora U.J." przerwa w studiach i fakt przebywania po raz drugi na IV roku (co jest równoznaczne z powtarzaniem IV roku) ", wyłącza możliwość przyznania stypendium za wyniki w nauce.
Uzasadniając rozstrzygnięcie dodatkowymi argumentami odwołał się Rektor, do dokumentacji studiów ustalając, że każdy rok z zaliczonych dotychczas lat studiów na kierunku prawo, był powtarzany lub przerywany urlopami dziekańskim z prawem do zdawania egzaminów. Ze względu na Regulamin studiów, wobec wcześniejszego wykorzystania powtarzaniu roku, odwołujący się nie mógł IV roku powtarzać, a jedyną możliwością kontynuacji studiów była reaktywacja, po rocznej przerwie.Zdaniem Rektora skutkiem reaktywacji na IV roku studiów jest powtarzanie tego roku i zastosowanie powołanych postanowień Regulaminu przyznawania i ustalania świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. jest " najbardziej adekwatne i właściwe dla sytuacji ", w której znalazł się R.S.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o jej uchyleniu złożył R. R.Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów art. " 31 § 1 " Konstytucji RP w zw. z art.152 § 1 i 3 " ustawy o szkolnictwie wyższym w zw. z § 9 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych.(Dz.U. Nr 9, poz.32 ze zm.) przez błędną wykładnię § 2 ust.6 pkt.4 i § 3 pkt.18 Regulaminu przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1 października 2001 r. Skarga zarzuca także rażące naruszenie przepisów art. 10 § 1, 11, 14, 15, 104 § 1 i 109 kpa w zw. z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano, że zgodnie z § 3 ust.5 powołanego Rozporządzenia Rady Ministrów stypendia za wyniki w nauce przyznawane są na (a nie za) dany rok akademicki. Zdaniem skarżącego " punktem odniesienia nie jest zatem rok, w którym student uzyskał średnią uprawniającą " do przyznania stypendium, tylko rok, w którym jest wypłacane, co w przekonaniu skarżącego potwierdza dosłowne brzmienie § 3 ust. 18 Regulaminu przyznawania i ustalania świadczeń pomocy materialnej Według skarżącego, powołującego się na treść postanowień § 2 ust.6 pkt 4 i § 3 ust.18 powyższego Regulaminu " studenci, którzy podjęli studia po reaktywacji nie otrzymują stypendium za wyniki w nauce, jednak stypendium nie przysługują studentowi tylko przez pierwszy rok po wpisaniu na rok na podstawie decyzji o zgodzie na reaktywację ".
Wyprowadza z tego wniosek skarga, że stypendium przysługuje studentowi - skarżącemu, w roku następnym, pod warunkiem spełnienia pozostałych kryteriów jakościowo-terminowych, co jego zdaniem jest bezsporne. W odniesieniu do tych zarzutów skarga podnosi, ze skarżący zaliczył IV rok studiów w roku akademickim 2002/2003 i jest obecnie w roku akademickim 2003/2004 studentem V roku, więc stypendium za wyniki w nauce mu przysługuje. Skarżący wskazywał na swoje podanie z dnia [...] 2003 pierwotnie skierowane do Dziekana Wydziału o przyznania stypendium za wyniki w nauce w bieżącym roku akademickim, a następnie przekazane za pośrednictwem Dziekana Wydziału, z adnotacją " popieram " Rektorowi U.J. Zdaniem skargi, skoro Dziekan pozytywnie zaopiniował podanie "reklamacyjne ", w związku z brakiem skarżącego na liście nazwisk studentów, którym przyznano stypendia za wyniki w nauce, odmawiając wydania decyzji pozytywnej z naruszeniem Regulaminu, Rektor naruszył przewidzianą " art.31 § 1 " Konstytucji zasadę równego traktowania w stosowaniu przewidzianego art. " 152 § 1 " ustawy o szkolnictwie wyższym prawa do świadczeń pomocy materialnej.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazano, że "decyzja I instancji została wydana przez obwieszczenie listy studentów, którym przyznano stypendium ", a " odwołanie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dziekana zostało rozpatrzone dopiero po uczynieniu odręcznego dopisku wskazującego Rektora jako organ odwoławczy". Wskazując na przepisy art.10 i 14 § 1 kpa podniesiono, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu,, a decyzja przybrała formę nie przewidzianą art. 14 § 1 kpa przez brak nazwiska skarżącego na liście. Zdaniem skarżącego, przy złożeniu wniosku przez studenta pominiętego na liście, dziekan winien wydać decyzję z pouczeniem o prawie odwołania. Zastosowana forma narusza art. 5 § 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 15 kpa, skoro organ I instancji nie wydał decyzji.
Kwestionuje także skarga jako błędne przyjęcie przez Rektora w uzasadnieniu decyzji, że " student po przerwie w studiach jest studentem powtarzającym rok ", oraz zarzuca, iż w decyzji nie odniesiono się do zarzutów odwołania. Wskazano, także, że w świetle Regulaminu (§ 3 ust.1) decyzja o stypendium za wyniki w nauce wydawana jest z urzędu, a zatem przewidziany ust.3 wniosek Komisji Ekonomicznej jest wymaganym przez regulamin zajęciem stanowiska, którego brak w postępowaniu uzasadnia żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji.
Rektor U.J. działający przez Prorektora ds. dydaktyki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że lista studentów, którzy zaliczyli rok z podaniem średniej oraz są uprawnieni do stypendium za wyniki w nauce, została sporządzona według stanu na dzień [...] 2003 r i przekazana do wglądu Komisji Ekonomicznej Samorządu Studentów zgodnie z § 3 ust.7 Regulaminu. Przyznając, że na liście nie było skarżącego, podniesiono, że nie spełniał wymogów przewidzianych regulaminem, a Rektor decyzją z [...] 2003 r utrzymał w mocy decyzję Dziekana odmawiającą przyznanie stypendium za wyniki w nauce.
Wskazano, że [...]. 2003 r skarżący wniósł do Rektora U.J. wniosek o przyznanie stypendium, a błędne jest stanowisko, ze uczyniona na tym podaniu przez Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji adnotacja "popieram " jest pozytywną decyzją organu I instancji. Decyzję stanowiło nieumieszczenie na liście studentów, którym stypendium za wyniki w nauce przyznano.
Rektor podtrzymał swoje stanowisko, że z przepisów § 2 ust.6 pkt 4 i § 3 ust. 18 Regulaminu, wynika, że " student, który podejmuje studia po reaktywacji, za ten rok nie może otrzymać stypendium za wyniki w nauce, gdyż powtarza rok studiów i miał przerwę w studiach związaną ze skreśleniem z tych studiów".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Płaszczyznę kontroli zaskarżonej decyzji stanowi jej zgodność z prawem, a to stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269).
Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej ustawa p.p.s.a - sprawując tę kontrolę Sąd administracyjny rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną.
W świetle powyższych uregulowań skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty przytoczone na jej poparcie są trafne.
I. Zaskarżona decyzja Rektora U.J. podjęta została dnia 29 grudnia 2003 r, a więc pod rządem przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 września 1990 r o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z późn.zm.) oraz wydanego na podstawie jej art.152 ust.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 1991 r w sprawie warunków, formy, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiów dziennych (Dz.U.Nr 9,poz. 32 z późn.zm.) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 17.07. 2004 r i uległo uchylenia na podstawie art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 maja 2004 r o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.Nr 152, poz. 1598).
Powyższe przepisy, oraz wydany w oparciu o § 9 powołanego Rozporządzenia Regulamin przyznawania i ustalania wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów U.J. z dnia 1 października 2001 r - zwany dalej Regulaminem - stanowią płaszczyznę odniesienia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W świetle postanowień § 2 ust.1, 2 i 4 powołanego Rozporządzenia z dnia 22 stycznia 1991 r nie budzi wątpliwości, iż rozstrzygnięcie organów uczelni w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pomocy materialnej, a w tym stypendium za wyniki w nauce, ma charakter decyzji, a więc aktu administracyjnego załatwiającego indywidualną sprawę studencką Jeszcze przed zmianą art.161 ustawy, przez dodanie z mocą od dnia 1.10. 2004 r ust.2 w myśl, którego przepis ust.1 zdanie pierwsze stosuje się także do decyzji podjętej przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, iż hipotezą art. 161 ust.1 ustawy objęte są także decyzje dotyczące stypendiów za wyniki w nauce, oraz, że w sprawach tych przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 2001.01.05 III RN 45/00, OSNP 2001/17/525).Wspomniane Rozporządzenie przymiot decyzji nadawało już także decyzjom organów samorządu studenckiego.
Między stronami nie jest zresztą sporne, iż rozstrzygniecie w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania stypendium ma charakter decyzji. Poza sporem jest także, iż jako decyzję pozytywną Rektor U.J. przyjmie listę zawierającą nazwiska studentów, którzy otrzymują stypendium za wyniki w nauce.Zdaniem strony przeciwnej decyzję negatywną wyrażał natomiast fakt nieumieszczenia na tej liście studentów zakwalifikowanych do przyznania stypendium na rok akademicki 2003/2004, na podstawie wyników w nauce uzyskanych w roku akademickim 2002/2003.
Stanowiska Rektora U.J. w tym zakresie nie sposób podzielić. Zgodnie z art. 161 zd.I ustawy o szkolnictwie wyższym, w jego brzmieniu z daty zaskarżonej decyzji, do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o zaskarżaniu decyzji do Naczelnego Sadu Administracyjnego.Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kpa, przy zastrzeżeniu, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studenckich mają charakter decyzji wskazuje, iż właśnie w zakresie formy rozstrzygnięcia zastosowanie mają przepisy art.107 § 1 i § 3 kpa. Spełnienie przez decyzję minimum wymagań przewidzianych art. 107 § 1 i 3 kpa służyć ma bowiem możliwości poddania takiej decyzji weryfikacji w postępowaniu przed Sądem administracyjnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypracowane zostało stanowisko, co do minimum niezbędnych elementów formalnych, wymaganych do tego, aby określony akt mógł być uznany za decyzję administracyjną, a więc za władczy przejaw woli organu administracji publicznej (lub innego podmiotu sprawującego w zleconym mu zakresie funkcje administracji publicznej) skierowany do oznaczonego indywidualnie adresata i rozstrzygający sprawę administracyjną. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem NSA (Por. np. postanowienie NSA z 1999.07.27 I S.A. 1509/98- Lex.Nr 48728), do minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania pisma jako decyzji należy: oznaczenie organu wydającego decyzję, wskazanie adresata, wyrzeczenie o rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i podpis osoby reprezentującej organ administracji. Stanowisko orzecznictwa aprobowane jest także w piśmiennictwie (Por. np. Postępowanie sądowo- administracyjne, Wyd.
Prawn. LexisNexis, Wa-wa 2004 pr.zbiorowa pod red. T.Wosia, str.74 in). Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela. Istota kontroli instancyjnej decyzji w postępowaniu odwoławczym w świetle uregulowania zawartego w przepisie art.111 § 1 kpa sprowadza się bowiem właśnie do rozpatrywania tego o czym wyrzeczono w decyzji organu I instancji, a nie na rozpatrywaniu odwołania od rozstrzygnięcia, którego decyzja nie zawiera.
W świetle powyższego zaskarżona decyzja Rektora U.J. z dnia 29 grudnia 2003 r [...], oparta na przepisie art. " 138 § 1 " wyrzeka o utrzymaniu w mocy nieistniejącej decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U.J. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu stypendium w roku akademickim 2003/ 2004 za wyniki w nauce.
Już z tej przyczyny zaskarżona decyzja, ulegała uchyleniu.
Z przepisów § 1 ust.1 pkt 3 w zw. z § 2 ust.1 zd.II Rozporządzenia, oraz z § 2 ust.2 Regulaminu wynika, że decyzja w przedmiocie świadczeń pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce, podejmowane są z urzędu.
Potraktowane jako odwołanie pismo skarżącego z dnia 15 listopada 2003 r jest w istocie wnioskiem o wydanie przez organ I instancji - Dziekana Wydziału Prawa i Administracji U.J. decyzji w przedmiocie przyznania skarżącemu w roku akademickim 2003/2004 r., stypendium za wyniki w nauce uzyskane w roku akademickim 2002/2003 r.
Wniosek skarżącego o wydanie z urzędu decyzji w przedmiocie przyznania mu stypendium za wyniki w nauce nie został do tej pory rozpoznany przez organ I instancji.
II. Z dniem 1 września 2005 r weszły w życie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365).Stosownie jednak do zawartego w Dziale VI tej ustawy - zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe - przepisu art.259 ust.1 pkt 3, postępowania w sprawach zakończonych wydaniem nieprawomocnej decyzji,są rozpatrywane według przepisów dotychczasowych. W świetle przepisu art. 269 k.p.a właśnie zaskarżona decyzja Rektora z dnia 29 grudnia 2003 r, ma charakter decyzji nieprawomocnej w rozumieniu art.259 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż w następstwie złożonej skargi nie została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym, przez oddalenie skargi.
Powyższa regulacja oznacza, że wobec niezakończenia przed dniem 1 września 2005 postępowania w sprawie przyznania skarżącemu stypendium za wyniki w nauce na rok 2003/ 2004, wydaniem " prawomocnej " decyzji, sprawa przed organami uczelni rozpatrywana będzie według przepisów dotychczasowych, a więc tych które obowiązywały do dnia wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Rozpoznając wniosek skarżącego o wydanie decyzji przyznającej mu na rok akademicki 2003/2004 stypendium za wyniki w nauce osiągnięte w roku akademickim 2002/2003, uwzględnią organy Uczelni poniższą ocenę prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasadą wynikającą z przepisów § 3 ust. 1, 2 i 5 Rozporządzenia Rady Ministrów i postanowień § 2 pkt 5 in fine i § 3 ust.2 Regulaminu jest, że świadczenia pomocy materialnej mogą być otrzymywane a więc i przyznawane w danym roku akademickim. W świetle postanowień §§ 26 ust.1 lit.a do e w zw. z § 9 ust.1 lit. c Regulaminu studiów U.J., skreślenie z listy studentów może być następstwem różnorodnych okoliczności, a w tym następstwem nie zaliczenia roku (semestru) studiów. Ponowne przyjęcie na studia - reaktywacja na podstawie § 27 Regulaminu Studiów U.J., możliwe jest w odniesieniu do każdej z przyczyn skreślenia z listy studentów.
Powtarzanie roku (§ 11 w z. § 9 ust.1 It. " b" Regulaminu Studiów) nie jest równoznaczne ze wznowieniem studiów na tym samym roku po skreśleniu z listy studentów, którego skutkiem jest zerwanie więzi prawnej między uczelnią a studentem (§ 27 ust 4 Regulaminu Studiów).Student nie może otrzymać świadczenia w postaci stypendium za wyniki w nauce w danym roku akademickim, który jest rokiem powtarzanym (w okresie powtarzania roku, § 3 ust.3 Rozporządzenia § 2 ust. 6 pkt 1 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej).W świetle postanowień § 3 pkt 18 w zw. z § 2 ust. 6 pkt 4 Regulaminu j.w., stypendium za wyniki w nauce nie przysługuje także studentowi przez pierwszy rok studiów, po zmianie uczelni, przerwie w studiach, zmianie kierunku studiów, przeniesieniu na studia dzienne.Reaktywacja na studiach ma charakter podjęcia studiów po przerwie w rozumieniu § 3 pkt 18 Regulaminu. Przerwa w studiach spowodowana skreśleniem z listy studentów - po wznowieniu studiów - wchodzi w krąg okoliczności objętych postanowieniami § 3 pkt 18 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, w których stypendium za wyniki w nauce nie przysługuje studentowi przez pierwszych rok po dokonaniu zmiany przewidzianej w tym przepisie.
Natomiast wyniki uzyskane w pierwszym roku akademickim studiów, po dokonaniu zmiany określonej § 3 pkt 18 Regulaminu, w tym po przerwie w studiach spowodowanej skreśleniem, stanowią element wymagań jakościowo - terminowych decydujących dla oceny czy student spełnił warunki do uzyskania w następnym roku akademickim stypendium za wyniki w nauce uzyskane w roku poprzednim.
Odmienne stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji narusza wyżej wskazane przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm) orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji wyroku.Orzeczenie w przedmiocie zwrotu na rzecz skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego - kosztów postępowania sądowego w kwocie 455 zł oparto na przepisach art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji nie zachodziły podstawy do zastosowania art.152 ustawy.