Uzasadnienie
Zaskarżoną przez małoletnią Ą. S. (zwaną dalej skarżącą), działającą przez przedstawiciela ustawowego K. S., decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie na podstawie art. 90t ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 1481 ze zm., zwanej dalej ustawą o systemie oświaty) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2019 r., znak; [...], o odmowie przyznania stypendium dla małoletniej A. S., uczennicy Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w K. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2019 r. skarżąca – mieszkaniec Gminy - wystąpiła do Wójta Gminy domagając się przyznania stypendium za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów.
Organ pierwszej instancji - Wójt Gminy - po rozpoznaniu powyższego wniosku decyzją z dnia [...] 2019 r., znak; [...] odmówił skarżącej - uczennicy Szkoły Podstawowej nr [...] w K – przyznania przedmiotowego stypendium.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał w szczególności, że skarżąca uzyskała średnią arytmetyczną ocen 5,38 oraz wzorową ocenę z zachowania. Tym samym nie znalazła się w grupie 5% uczniów uprawnionych za rok szkolny 2018/2019. Podkreślił Wójt, że przedział średniej arytmetycznej ocen uprawniający do przyznania stypendium za rok szkolny 2018/2019 wynosił bowiem od 6,0-5,45. W podstawie prawnej decyzji wskazano § 3 i § 4 Załącznika nr 2 do uchwały Nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z", z którego wynika, że stypendium za wyniki w nauce przysługuje kandydatowi mieszkającemu na terenie Gminy Z lub uczęszczającemu do szkoły na terenie Gminy, który ponadto znalazł się w grupie 5% uczniów uprawnionych i w okresie bazowym uzyskał wzorową ocenę z zachowania, będąc uczniem w szkole podstawowej lub bardzo dobrą, będąc uczniem klasy gimnazjalnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca, działając przez przedstawiciela ustawowego – matkę K. S. – podniosła, że doszło do naruszenia art. 6 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie do rozpoznania wniosku skarżącej Regulaminu przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z", stanowiącego Załącznik nr 2 do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 22 maja 2010 r. (t. jedn., Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 5332), w brzmieniu zmienionym na podstawie § 1 ust. 2 uchwały nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu gminy Z" (uchwała z 2019 r.), a więc już po zakończeniu roku szkolnego 2018/2019 i po złożeniu wniosku o stypendium w nauce za rok szkolny 2018/2019.
Wskazała, że wspomnianą wyżej uchwałą z 2019 r. zmieniono § 2 ust. 11 Regulaminu w zakresie definicji "średniej ocen", która to zmiana w sposób istotny zawęziła grupę uczniów uprawnionych do stypendium naukowego. Zdaniem skarżącej doszło do naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez niezastosowanie Regulaminu przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z", stanowiącego Załącznik nr 2 do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 22 maja 2010 r. w brzmieniu nadanym tekstem jednolitym, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 2018 r., poz. 5332; to jest sprzed zmian wprowadzonych do Regulaminu uchwałą z 2019 r. Zatem w ocenie skarżącej do rozpoznania jej sprawy zastosowano niewłaściwe przepisy, a w szczególności przyjęto niewłaściwą definicję "średniej ocen".
Należało bowiem przyjąć definicję zawartą w § 2 ust. 1, w brzmieniu Regulaminu, a nie w brzmieniu zmienionym uchwałą nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu gminy Z."
Pierwsza z tych definicji przewidywała, że "średnia ocen" to: "średnia arytmetyczna ocen końcowych wszystkich uczniów zamieszkałych lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy, od ukończenia klasy IV szkoły podstawowej, klas gimnazjalnych, klasy I szkoły ponadgimnazjalnej oraz studentów od ukończenia I roku studiów", zaś druga z tych definicji przewiduje, że "średnia ocen", to: "średnia arytmetyczna ocen uzyskanych w okresie bazowym przez kandydatów i zamieszkałych na terenie gminy Z lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy, w tym uczniów szkoły podstawowej od ukończenia klasy IV, szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz studentów".
W ocenie skarżącej nowa definicja "średniej ocen" zaostrzyła zatem zasady obliczania grupy 5% uprawnionych do stypendium naukowego, ponieważ o ile wcześniej dla obliczenia grupy 5% brano pod uwagę średnią wszystkich uczniów (począwszy od klasy IV szkoły podstawowej) ze wszystkich szkół na terenie Gminy Z, o tyle po nowelizacji Regulaminu dla obliczenia grupy 5% bierze się jedynie średnie ocen kandydatów, którymi na gruncie Regulaminu są osoby ubiegające się o stypendium. Zdaniem skarżącej do rozpoznania jej wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. powinien być brany pod uwagę Regulamin w brzmieniu dotychczasowym, to jest sprzed uchwały z 2019 r., zaś nowe zasady wprowadzone uchwałą z 2019 r. mogą być stosowane dopiero w odniesieniu do stypendiów za rok szkolny 2019/2020. W tym stanie rzeczy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego stypendium.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w ocenie Kolegium zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Podniosło Kolegium, że zasady przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla uczniów reguluje ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.; Dz. U. z 2019r., poz. 1481 ze zm.), która w art. 90t ust. 1-4, która przewiduje, że: "1. Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy:
- 1) wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży;
- 2) wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży.
- 2. (uchylony).
- 3. Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć programy, o których mowa w ust. I, we współpracy z organizacjami, o których mowa w art 3 ust 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2009 r. poz. 688).
- 4. W przypadku przyjęcia programów, o których mowa w ust 1, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży pobierającej naukę na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego bez względu 3 na miejsce zamieszkania, formy i zakres tej pomocy, w tym stypendia dla uzdolnionych uczniów oraz tryb postępowania tych sprawach, uwzględniając szczególności przedsięwzięcia sprzyjające eliminowaniu barier edukacyjnych, a także osoby lub grupy osób uprawnione do pomocy oraz potrzeby edukacyjne na danym obszarze"'.
Szczegółowe zasady przyznawania stypendium szkolnego za wyniki w nauce dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Z regulują źródła prawa miejscowego wydane przez Radę Gminy Z lub władze samorządowe podstawie ww. przepisu, w tym m.in.:
- 1) obwieszczenie Rady Gminy Z z dnia 29 czerwca 2018 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z" (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 5332).
- 2) uchwała nr VIII/83/19 Rady Gminy Z z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z (Dz.U. Woj. Małop. z 2019 r., poz. 4468).
- 3) uchwała nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r., poz. 5781).
Wskazało dalej Kolegium, że w myśl § 1 Załącznika Nr 2 do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z" pt. Regulamin przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z": ".Gmina Z przyznaje, na zasadach określonych w niniejszym regulaminie, stypendia za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów."
Przywołało dalej Kolegium definicje legalne zawarte w § 2 w ww. Regulaminu oraz zasady przyznawania przedmiotowego stypendium.
Wskazało Kolegium, ze uchwałą nr VIII/83/19 Rady Gminy Z z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. § 2 ust. 11 Regulaminu nadano nowe brzmienie, według którego "średnia ocen" - oznacza to średnią arytmetyczną ocen końcowych wszystkich uczniów zamieszkałych lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy od ukończenia klasy IV szkoły podstawowej, klas gimnazjalnych, klasy I szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz studentów od ukończenia 1 roku studiów. Natomiast § 4 Regulaminu otrzymał następujące brzmienie: "1. Stypendium za wyniki w nauce przysługuje kandydatowi mieszkającemu na terenie gminy Z lub uczęszczającemu do szkoły na terenie Gminy, który ponadto znalazł się w grupie 5% uczniów uprawnionych i w okresie bazowym uzyskał wzorową ocenę zachowania będąc uczniem w szkole podstawowej lub bardzo dobrą będąc uczniem klasy gimnazjalnej. [...] Wskazało Kolegium na dalsze zmiany Regulaminu..
Powyższa uchwała weszła w życie dnia 26 czerwca 2019 r.
Z kolei uchwała nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z") wprowadziła w szczególności następujące zmiany:
- 1) Przepis § 2 ust. 9 otrzymuje brzmienie:
"9. Okresie bazowym - oznacza to okres bieżącego roku szkolnego lub akademickiego za który wyliczana jest średnia ocen, ";
- 2) Przepis § 2 ust. 11 otrzymuje nowe brzmienie:
"11. Średniej ocen - oznacza to średnią arytmetyczną ocen uzyskanych w okresie bazowym kandydatów zamieszkałych na terenie Gminy Z lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy, tym uczniów szkoły podstawowej od. ukończenia klasy IV, szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz studentów,";
Powyższa uchwała jest aktem jednorazowym i weszła w życie 20 sierpnia 2019 r.
Kolegium wskazało dalej, że z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu 17 czerwca 2019 r. złożyła wniosek "o przyznanie stypendium dla ucznia - uczennicy Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w K. Małoletnia skarżąca w roku szkolnym 2018/2019 była uczennicą klasy 7 i uzyskała średnią arytmetyczną ocen z bieżącego roku szkolnego (okres bazowy) 5,38 i ocenę z zachowania w tym czasookresie - wzorową. Dane te potwierdza m.in. zaświadczenie Dyrektor Szkoły z dnia 14 czerwca 2019 r. Skarżąca, jak i jej przedstawiciel ustawowy zamieszkują na terenie Gminy Z pod określonym adresem. Wskazało Kolegium, że w dniu 26 sierpnia 2019 r. odbyło się posiedzenie Komisji Stypendialnej. Komisja rozpatrywała listę 405 uczniów szkół podstawowych, w tym 11 wniosków indywidualnych mieszkańców Gminy Z ze szkół podstawowych spoza Gminy. Lista ta została sporządzona na podstawie danych przesłanych przez dyrektorów szkół z terenu Gminy Z i na podstawie indywidualnie złożonych wniosków mieszkańców Gminy Z uczęszczających do szkół poza terenem Gminy.
Ustalono liczbę uczniów, mieszkańców Gminy Z, uprawnionych do stypendium, szkoły podstawowe, klasy IV-VIII to 1.478 uczniów, z czego 5% uprawnionych to 74 uczniów. Zatem do listy o najwyższej średniej arytmetycznej ocen ze szkół podstawowych włączono wszystkich uczniów ze średnią ocen 6,00-5,45, tj. 76 uczniów, dlatego że uwzględniono dodatkowo 2 kandydatów ze szkoły podstawowej więcej niż wynika z wyliczenia 5% uczniów, z uwagi na uzyskaną przez nich tą samą średnią arytmetyczną ocen. Komisja zaproponowała wysokość stypendium mając na uwadze środki przeznaczone na ten cel w budżecie Gminy i postanowienia regulaminu dla uczniów szkół podstawowych klasy VII-VIII po 60,00 zł miesięcznie. Skarżąca ze średnią ocen 5,38 znalazła się na pozycji 99-101 listy wraz z dwoma innymi uczniami o tej samej średniej. Z wyliczeń Kolegium wynika, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych obliczeń matematycznych w tym zakresie.
Dodatkowo Kolegium zauważyło, że gdyby chcieć poszerzyć listę uczniów objętych stypendium do pozycji 99, to oznaczałoby, że aż 6,70% uczniów musiałoby być objętych tym programem, czyli o 25 uczniów więcej niż ostatecznie zadecydowano. W zaistniałej sytuacji prawnej jak i faktycznej Kolegium stwierdziło, że nie można stosować zasad przyznawania stypendium przewidzianych w załączniku nr 2, tj. Regulaminu przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z" stanowiącego załącznik do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 22 maja 2010 r. (t. j. Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 5332) w brzmieniu sprzed zmian, które uchwalono w dniu 26 lipca 2019 r. - jak tego domaga się skarżąca. Mianowicie zmiany wprowadzone do ww. Regulaminu na podstawie § 1 ust. 2 uchwały nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu gminy Z" są podstawą normatywną obowiązującą od dnia 20 sierpnia 2019 r. a więc weszły w życie przed podjęciem zaskarżonej decyzji z dnia 16 września 2019 r., a także w trakcie trwania jeszcze roku szkolnego 2018/2019.
Ten rok szkolny skończył się formalnie 31 sierpnia 2019 r., a nie w czerwcu 2019 r., kiedy młodzież i dzieci szkolne udały się na wakacje. Ponadto należy zauważyć, że uchwała nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu gminy Z" jest aktem prawnym obowiązującym i jak dotychczas przez nikogo nie została zaskarżona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest władne negować mocy obowiązującej tego aktu prawa; może to uczynić sąd administracyjny, a Kolegium Sądem nie jest. Owszem Kolegium dostrzega zmiany ilościowe, jakie zastosowała Rada Gminy Z uchwalając zmiany w Regulaminie z dnia 26 lipca 2019 r. w stosunku do stanu obowiązującego poprzednio (od 2010 r.). Skład orzekający Kolegium rozumie, że zmiany te niewątpliwie są niekorzystne dla skarżącej, mogące wywoływać nawet poczucie dyskomfortu psychicznego i być antymotywacyjne do lepszej nauki w przyszłości u młodego człowieka, gdy zważy się w jakim kierunku poszła ta nowelizacja prawa miejscowego i w jakiej dacie się to odbyło (okres przerwy wakacyjnej dla uczniów).
Ponadto wydaje się, że normodawca nie powinien zaskakiwać obywateli zmianami prawa, szczególnie takimi, które ograniczają niektórym ich dotychczasowe uprawnienia. Niestety konstrukcja przywołanych powyżej przepisów prawa nie pozwalała organowi pierwszej instancji, jak i Kolegium na działanie w granicach uznania administracyjnego i przyznawanie stypendium za wyniki w nauce większej liczbie uczniów. W tym stanie rzeczy należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca, działająca przez przedstawiciela ustawowego, zarzuciła SKO naruszenie: - § 1 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie organizacji roku szkolnego z dnia 11 sierpnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1603), zgodnie z którym w publicznych szkołach podstawowych zajęcia dydaktyczno – wychowawcze kończą się w najbliższy piątek po dniu 20 czerwca, a jeśli w czwartek bezpośrednio poprzedzający najbliższy piątek po dniu 20 czerwca jest dniem ustawowo wolnym od pracy, zajęcia dydaktyczno – wychowawcze kończą się w środę poprzedzająca ten dzień poprzez jego niezastosowanie i w miejsce tego przyjęcie, że rok szkolny 2018/2019 skończył się formalnie 31 sierpnia 2019 r., a nie w czerwcu 2019 r., kiedy młodzież i dzieci udały się na wakacje, a w konsekwencji
- - naruszenie uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w brzmieniu sprzed 19 sierpnia 2019 r. poprzez jej niezastosowanie,
- - naruszenie uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w brzmieniu nadanym uchwała nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. poprzez jej błędne zastosowanie,
- - naruszenie art. 6 k.p.a.
W ocenie skarżącej wejście w życie uchwały Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w życie z dniem 19 sierpnia 2019 r. oznacza li tylko tyle, że zmienione, bardziej restrykcyjne kryteria przyznawania dzieciom Gminy Z stypendiów w nauce obowiązywać będą w roku szkolnym 2019/2020. Natomiast nie mogą być, zdaniem skarżącej, stosowane do przyznawania stypendiów za już zakończony rok szkolny, tj. 2018/2019, który w jej ocenie skończył się z dniem 19 czerwca 2019 r., tj. dacie określonej w § 2 rozporządzeniu Ministra edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego.
Wniosła więc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawne podstawy przyznawania stypendium za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów zostały określone w Załączniku Nr 2 do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z" pt. Regulamin przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z", do którego z kolei wydania podstawa wynika z upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 90t ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. jedn., Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2527 ze zm.) w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn., Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.)
Powyższa uchwała Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r., jak zauważyło Kolegium, została zmieniona dwoma uchwałami – uchwałą nr VIII/83/19 Rady Gminy Z z dnia 30 maja 2019 r., która, zgodnie z jej § 3 weszła w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego, tj., w dniu 26 czerwca 2019 r. oraz uchwałą nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r., która to z kolei, w myśl jej § 3 weszła w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego, tj., w dniu 20 sierpnia 2019 r.
W wymienionych uchwałach zmieniających Rada Gminy Z wprowadziła w stosunku do poprzednio obowiązujących uregulowań zmiany dotyczące warunków i trybu przyznawania przedmiotowego stypendium.
Zdaniem Sądu za każdym razem gdy ustawodawca - w tym wypadku prawodawca lokalny - dokonuje zmiany aktu regulującego określone stosunki prawne, staje przed problemem, w jakim zakresie nowe unormowania będą miały zastosowanie do stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie przepisów dotychczasowych, ale także do tych stosunków prawnych oraz zdarzeń o różnym charakterze, które są przedmiotem rozpatrywania w sprawach będących w toku. To jakiej treści prawo będzie miało zastosowanie ma znaczenie nie tylko dla podmiotów, które nabyły określone prawa na podstawie dotychczasowych przepisów, ale również dla tych adresatów norm, którzy są stronami toczących się już postępowań o przyznanie określonych uprawnień. Są to zagadnienia intertemporalne, które należy rozwiązywać mając na względzie konstytucyjne zasady, w szczególności zasady zakazu retroakcji, zasady ochrony praw nabytych, zasady zaufania do państwa i prawa, zasady równości obywateli, zasady sprawiedliwości.
W ocenie Sądu także prawodawca lokalny, zgodnie z zasadami prawidłowej techniki legislacyjnej, powinien w aktach prawnych zmieniających inne akty zamieścić przepisy przejściowe, które w sposób wyraźny lub pośrednio dotyczą zagadnień intertemporalnych. W odniesieniu zatem do spraw w toku, a więc w tych sprawach, w których postępowania zostały wszczęte pod rządami dotychczasowych przepisów i nie zostały zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji, ustawodawca często przyjmuje regułę, że sprawy takie są rozpoznawane nadal na podstawia dotychczasowych przepisów. Znana jest Sądowi zasada, że ustawodawca stosuje również zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, która polega na tym, iż nowe przepisy będą miały zastosowanie również w sprawach będących w toku. To które z rozwiązań zastosował ustawodawca nie zawsze wynika jednoznacznie z tekstu prawnego i wymaga zabiegów interpretacyjnych w procesie stosowania prawa, często bardzo skomplikowanych, na co wskazuje zwłaszcza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W doktrynie wypracowano modele rozwiązywania problemów intertemporalnych, jakim powinien odpowiadać wewnętrznie spójny system prawa i poszczególne jego gałęzie. Rozwinął je Trybunał Konstytucyjny w toku dokonywania ocen kwestionowanych regulacji na tle zasad ogólnych wyprowadzanych z przepisów Konstytucji. Istnieje zatem generalny zakaz retroakcji w postaci stanowienia norm prawnych odnoszących się do zdarzeń powstałych przed ich wejściem w życie lub nadal trwających po zmianie prawa - jeżeli wywołują negatywne skutki dla bezpieczeństwa prawnego i respektowania praw nabytych. Zakaz ten zwykle łączy się z konstytucyjnymi zasadami praworządności materialnej i zaufania obywateli do państwa, wyprowadzanych z art. 2 Konstytucji RP. Dawał temu wyraz Trybunał Konstytucyjny w licznych wyrokach orzekających niekonstytucyjność aktów normatywnych (np. z dnia 25 czerwca 1996 r. sygn. akt K 15/95 - OTK 1996 nr 3 poz. 22, z dnia 26 listopada 1997 r., sygn. akt K 26/97 - OTK 1997 nr 5-6 poz. 64, z dnia 15 września 1998 r., sygn. akt K 10/98 - OTK 1998 nr 5 poz. 64).
W tym kierunku co do retroaktywności prawa wypowiedział się także Sąd Najwyższy (np. w wyroku z dnia 22 października 1992 r. sygn. akt III ARN 50/92 - OSNAPU 1993 nr 10, poz. 181, oraz w uchwale pięciu sędziów z dnia 18 października 1995 r. sygn. akt III AZP 29/95 - OSNAPU 1996 nr 8, poz. 107).
Zakazu retroakcji nie można pojmować jednak w sposób bezwzględny. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 22 sierpnia 1990 r., sygn.. akt K 7/90 (OTK 1990 cz. I, poz.
5) sformułował pogląd, że: "Przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują w okresie, gdy nowa norma weszła wżycie, należy - zgodnie z zasadą lex retro non agit - następstwa te określać na podstawie dawnych norm, ale jedynie do czasu wejścia w życie norm nowych.
Zgodnie z ogólną zasada prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrażam woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10). Wskazany sposób rozwiązywania sporów intertemporalnych zgodny jest z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. orzeczenie z dnia 11 kwietnia 1994 r., sygn. akt K 10/93, OTK 1994/1/7), według którego zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych.
W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnych (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka przesądza natomiast o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2003 r. sygn. akt P 31/02, OTK ZU-A 2003/6/58).
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz w doktrynie przyjmuje się, że zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na tym, iż od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju, zarówno tych, które dopiero powstaną, jak i tych, które powstały wcześniej przed wejściem w życie nowych przepisów, ale które trwają w czasie dokonywania zmian prawa, jest rozwiązaniem bardzo prostym. Jego zaletą jest to, że od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy uwikłani w sytuację prawne i stosunki prawne danego rodzaju mają być traktowani jednakowo, według takich samych norm. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków, niż prawo poprzednio obowiązujące. Podkreślić jednakże należy, że stosowanie takiego rozwiązania wymaga wielkiej ostrożności, nie tylko od ustawodawcy, ale także od organów stosujących prawo.
Stosowanie tego rozwiązania nie noże prowadzić do pogwałcenia wartości konstytucyjnych. Obejmuje to również przypadki, gdy zmieniony przepis prawa pogarsza sytuację prawną jego adresatów. Stanowisko takie znalazło wyraz między innymi w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt K 9/92 (OTK 1993 cz. l poz.
- 6) oraz uchwale pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97 (ONSA 1998 nr 1, poz. 107).
W orzecznictwie prezentowane były dwa przeciwstawne rozwiązania:
W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt II SA 1788/98, NSA podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym rozstrzyga się według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji. Warunkiem zastosowania w sprawie przepisów poprzednio obowiązujących jest istnienie pozytywnego przepisu przejściowego, stwarzającego taką możliwość.
W wyroku z dnia 9 października 1998 r., sygn. akt II SA 1246/98, NSA w podobnej sprawie wypowiedział pogląd odmienny. Rozpatrując sprawę o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu sprzed nowelizacji Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego a przed jego rozpoznaniem przez organ, pierwszej instancji nastąpiła zmiana na niekorzyść strony, organy samorządu radcowskiego powinny rozstrzygać sprawę na podstawie, przepisów obowiązujących w brzmieniu sprzed nowelizacji, czyli w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia wniosku.
W ocenie Sądu wprowadzona w rozpatrywanej sprawie zmiana normatywna przez prawodawcę lokalnego zarówno § 4 Regulaminu przyznawania przedmiotowego stypendium, w świetle którego stypendium za wyniki w nauce przysługuje kandydatowi mieszkającemu na. terenie gminy Z lub uczęszczającemu do szkoły na terenie Gminy, który ponadto znalazł się w grupie 5% uczniów uprawnionych i w okresie bazowym uzyskał wzorową ocenę zachowania będąc uczniem w szkole podstawowej lub bardzo dobrą będąc uczniem klasy gimnazjalnej, jak i definicji "średniej ocen" "jako średniej arytmetycznej ocen końcowych wszystkich uczniów zamieszkałych lub uczęszczających do szkól na terenie gminy, od ukończenia klasy IV szkoły podstawowej, klas gimnazjalnych, klasy I szkoły ponadgimnazjalnej oraz studentów od ukończenia I roku studiów (§ 2 ust. 11 Regulaminu) spowodowało niewątpliwie zmianę normatywną.
W pierwotnej bowiem uchwale nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z" (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r., poz. 5332), w Załączniku nr 2 - Regulaminie przyznawania stypendium za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z, ust. 11 § 2 Regulaminu zawierający definicję legalna "średniej ocen" brzmiał następująco: "średniej ocen – oznacza to średnią arytmetyczną ocen końcowych wszystkich uczniów od klasy IV szkoły podstawowej i od klasy I gimnazjum w szkołach danego typu, prowadzonych przez Gminę Z." W grupie tej byli więc zarówno uczniowie zamieszkujący na terenie Gminy Z, jak i uczęszczający do szkół na jej terenie.
Przepis ten został następnie zmieniony uchwałą nr VIII/83/19 Rady Gminy Z z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. (Dz.U. Woj. Małop. z 2019 r., poz. 4468), która weszła w życie z dniem 26 czerwca 2019 r., zgodnie z treścią jej § 3 i otrzymał nowe brzmienie: "Średniej ocen – oznacza to średnią arytmetyczną ocen końcowych wszystkich uczniów zamieszkałych lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy, od ukończenia klasy IV szkoły podstawowej, klas gimnazjalnych, klasy I szkoły ponadpodstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz studentów od ukończenia I roku studiów."
Kolejną z uchwał - uchwałą nr X/105/19 Rady Gminy Z z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r., poz. 5781), która z kolei w myśl jej § 3 weszła w życie 20 sierpnia 2019 r., § 2 ust. 11 Regulaminu otrzymał następujące brzmienie: "średniej ocen" oznacza to średnią arytmetyczna ocen uzyskanych w okresie bazowym przez kandydatów zamieszkałych na terenie gminy Z lub uczęszczających do szkół na terenie Gminy, w tym uczniów szkoły podstawowej od ukończenia klasy IV, szkoły I podstawowej lub ponadgimnazjalnej oraz studentów". Przy czym uchwalą tą zmieniono również § 2 ust. 9, który w pierwotnej uchwale brzmiał w ten sposób, że okres bazowy – oznacza okres za który wyliczana jest średnia ocen, a otrzymał brzmienie: "okresie bazowym – oznacza to okres bieżącego roku szkolnego lub akademickiego za który wyliczana jest średnia ocen."
Podkreślić należy, że również § 4 ust. 1 Regulaminu uległ zmianie.
W pierwotne uchwale, w jej Załączniku nr 2, Regulaminie brzmiał on następująco: "Stypendium za wyniki w nauce przysługuje kandydatowi, zamieszkującemu stale na terenie Gminy lub uczęszczającemu do szkoły prowadzonej przez Gminę lub znajdującej się na terenie Gminy, który nadto znalazł się w Grupie 10 % i w okresie bazowym uzyskał w wzorowa ocenę zachowania będąc uczniem w szkole podstawowej lub bardzo dobra będąc uczniem gimnazjum."
Grupa zaś 10 % oznaczała grupę 5 % uczniów uprawnionych o najwyższej średniej ocen w okresie bazowym i 5 % uczniów uprawnionych o najwyższej zmianie średniej ocen w okresie bazowym w porównaniu do okresu poprzedzającego, obliczonej osobno dla szkół podstawowych i gimnazjów wraz z liceami (§ 2 ust. 13 Regulaminu).
Natomiast uchwałą nr VIII/83/19 Rady Gminy Z z dnia 30 maja 2019 r. nadano § 4 ust. 1 następujące brzmienie: "Stypendium za wyniki w nauce przysługuje kandydatowi mieszkającemu na terenie gminy Z lub uczęszczającemu do szkoły na terenie Gminy, który ponadto znalazł się w grupie 5% uczniów uprawnionych i w okresie bazowym uzyskał wzorową ocenę zachowania będąc uczniem w szkole podstawowej lub bardzo dobrą będąc uczniem klasy gimnazjalnej."
Mając na uwadze przytoczone zmiany w stosunku do pierwotnego tekstu prawnego uchwały trafnie zauważyła zatem skarżąca, że definicja "średniej ocen" zmieniona uchwałami nr VIII/83/19 i nr X/105/19 zaostrzyła zasady obliczania średniej arytmetycznej ocen, najpierw wszystkich uprawnionych uczniów (począwszy od klasy IV szkoły podstawowej) ze wszystkich szkół na terenie Gminy Z, o tyle po zmianie uchwałą nr X/105/19 (tj. po 20 sierpnia 2019 r.), to średnia ocen brana jest pod uwagę jako średnia arytmetyczna ocen tylko kandydatów, którymi wg. Regulaminu są osoby ubiegające się o stypendium, a więc nie wszystkich uczniów zarówno tych, którzy mieszkają na terenie Gminy Z lub uczęszczają do szkół na jej terenie jak i nieubiegających się o stypendium. (§ 2 ust. 2 Regulaminu).
Nadto uprawniony musiał się dodatkowo znaleźć w grupie 10 % zamieszkałych na terenie Gminy lub uczęszczających do szkoły prowadzonej przez Gminę lub znajdującej się na terenie Gminy, o tyle po dniu 26 czerwca 2019 r. grupa ta, to 5 % uczniów uprawnionych do stypendium.
Doszło więc niewątpliwie do pogorszenia sytuacji skarżącej wskutek zaostrzenia sposobu obliczania samej "średniej ocen" i grupy 5% uczniów uprawnionych, do obliczenia której bierze się pod uwagę tylko rzeczywiście jedynie średnie ocen kandydatów – a więc wyłącznie osób ubiegających się o stypendium, a nie wszystkich uczniów.
Zdaniem Sądu zawsze należy mieć na względzie w wykładni stosowanych przepisów, zwłaszcza w ich międzyczasowym aspekcie, zasadę wyrażoną w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - demokratycznego państwa prawnego, która realizuje zasady sprawiedliwości społecznej.
W tym przypadku prawodawca lokalny, a w ślad za nim orzekające organy stosując prawo, posłużyli się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy (tu nowej uchwały). Polega ona na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. Istotnie, zasada ta umożliwia ustawodawcy dokonanie szybkiej zmiany prawa i potraktowanie stosunków prawnych danego rodzaju jednakowo wg. nowych norm prawnych przy założeniu, że nowe prawo odpowiada lepiej nowym warunkom jego obowiązywania niż prawo uchylane.
Trybunał Konstytucyjny nie odmawiając ustawodawcy racji posługiwania zasadą bezpośredniego działania nowego prawa w określonych warunkach i w celu osiągnięcia stanu pożądanego przez ustawodawcę, wyraził jednak pogląd, że przedmiotowa zasada ma istotną wadę z punktu widzenia wymagań państwa prawnego. Jej stosowanie prowadzi bowiem do sytuacji - zaskoczenia adresatów norm prawa nową regulacją prawną. Może ona bowiem radykalnie zmieniać na niekorzyść ich dotychczasowe sytuacje prawne, nie daje możliwości skalkulowania zdarzeń, z którymi może się zetknąć adresat normy prawnej. Może zatem w konsekwencji podważyć zaufanie obywateli do prawa jako elementu zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 1 Konstytucji RP), a zatem pozostawać w sprzeczności z tą zasadą. W opinii Trybunału Konstytucyjnego sytuacja taka ma miejsce w szczególności wtedy, gdy bezpośrednie działanie nowej ustawy godzi w prawa słusznie nabyte, chronione zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału na zasadzie art. 1 Konstytucji RP.(vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 marca 1993 r., sygn. akt K 9/92).
"Z tych względów zasada państwa prawnego wymaga, by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych, a co najmniej odpowiedniego vacatio legis. Stwarzają one bowiem zainteresowanym podmiotom możliwość przystosowania się do nowej sytuacji prawnej. Ustawodawca może z nich zrezygnować - decydując się na bezpośrednie (natychmiastowe) działanie nowego prawa - jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki."(por. ww. wyrok TK).
Zdaniem Sądu, chociaż w tym przypadku nie można mówić o godzeniu w prawa słusznie nabyte, to jednak zarówno konstytucyjna zasada państwa prawnego, jak i sprawiedliwości społecznej przeciwstawiają się przyjętemu rozwiązaniu - bezpośredniego działania nowego prawa. Prawodawca lokalny nie posłużył się, tak jak to należało uczynić przepisami przejściowymi.
Wykładnia mających zastosowanie przepisów wskazanej uchwały i jej załączników również nie może abstrahować od tych kwestii. Zwrócić należy bowiem uwagę, że wprowadzenie w nich kryterium "średniej ocen", jako jednego z kryterium branego pod uwagę przy przyznawaniu przedmiotowego stypendium ma niewątpliwie charakter motywujący ucznia, studenta – kandydata ubiegającego się o stypendium.
W trwającym zatem procesie ewaluacyjnym, w którym ustala się spełnienie owego jednego z warunkujących otrzymanie przedmiotowego stypendium kryterium, kandydat, obywatel państwa nie może, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, być zaskakiwany zmianą normatywną przez prawodawcę lokalnego, a jak się wydaje kwestie budżetu gminy przeznaczane na te cele, nie mogą być w żaden sposób kwestiami usprawiedliwiającymi wprowadzenie tego rodzaju zmian normatywnych.
Wskazane uchwały nr VIII/83/19 i nr X/105/19 Rady Gminy ograniczają się wyłącznie do zmiany określonych postanowień pierwotnej uchwały. Nie ma w nich takich postanowień, z których by wynikał nakaz ich stosowania do oceny stanów faktycznych mających miejsce przez ich wejściem w życie. Wskazane uchwały nie zawierają żadnych treści merytorycznych mających charakter zasad, czy też pozytywnych regulacji normatywnych, które mogłyby być stosowane do zdarzeń (stanów faktycznych) zaistniałych w przeszłości. Mają więc charakter wyłącznie derogacyjny, a ich mocą dokonano zmian w poprzednio obowiązującej pierwotnej uchwale. Są to uchwały li tylko zmieniające. A skoro tak, to nie można uznać za dopuszczalne przyjęcie, iż zmiana wskazanych postanowień zmienianej uchwały z (ustalenie nowego brzmienia tej uchwały) ma zastosowanie z mocą wsteczną. Doprowadziłoby to bowiem do sytuacji, iż pierwotna uchwała Rady Gminy Z nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. miała odmienną treść, niż miało to wówczas de facto miejsce. W konsekwencji prowadziłoby do naruszenia zasady zaufania od organów państwa oraz zasady pewności co do prawa.
Trafnie stwierdza zatem M. Kotulski, że: "...tym samym nie oznaczałoby to retroaktywnego zastosowania postanowień nowej uchwały, lecz zmianę obowiązującego prawa z mocą wsteczną. Tymczasem w art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych (...) chodzi o możliwość nakazania stosowania postanowień zawartych w podjętym przez prawodawcę akcie normatywnym, z poszanowaniem zasady demokratycznego państwa prawnego, do stanów faktycznych (zdarzeń) mających miejsce przed jego wejściem w życie, a nie o zmianę obowiązującego w przeszłości prawa i nadaniu mu innego brzmienia. Mówiąc o "wstecznym obowiązywaniu" aktów normatywnych, chodzi o sytuację, kiedy to dziś wydany akt prawny wiąże skutki prawne z faktami, które miały miejsce przed jego wydaniem." (por. M. Kotulski w: Adam Błaś (redakcja naukowa) Niepewność sytuacji prawnej jednostki w prawie administracyjnym. Wolters Kluwer business, Warszawa 2014).
W takim stanie rzeczy w procesie wykładni wskazanych przepisów uchwały, będącej materialnoprawną podstawą podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, powinno się uwzględnić wspomniane konstytucyjne zasady - demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Rezultatem tego procesu powinno być przyjęcie przez orzekające organy, że "nowe regulacje" obowiązują tych wszystkich kandydatów, którzy ubiegają się o uzyskanie stypendium na rok 2019/2020, a nie mają zastosowania do zdarzeń powstałych i niezakończonych sprzed nowelizacji pierwotnej uchwały. Przyjęte rozwiązanie prawodawcy lokalnego, a w ślad za nim przyjęte przez organy prawne konsekwencje procesu stosowania prawa, nie budują z pewnością zaufania obywateli do organów państwa (art. 2 Konstytucji RP, art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) ani nie są działaniami w zgodzie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.).
Wobec powyższego doszło w ocenie Sądu do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego – zawartych w Załączniku Nr 2 do uchwały nr XLVIII/477/10 Rady Gminy Z z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie przyjęcia "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Z" pt. Regulamin przyznawania stypendiów za wyniki w nauce dla szczególnie uzdolnionych uczniów i studentów w ramach "Lokalnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z terenu gminy Z", w brzmieniu znowelizowanym, poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, co miało wpływ na wynik tej sprawy.
Skarga musiała zatem wywrzeć zamierzony skutek.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.