Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 września 2022 r. J. D. i D. J. złożyli skargę na pismo (określone w skardze jako "decyzja") Gminy Miasta Tarnowa – Targowiska Miejskie Gminy Miasta Tarnowa z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak TM.BP/7231-256/22, w przedmiocie opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Przedmiotowym pismem organ – w odpowiedzi na pismo z dnia 4 sierpnia 2022 r. – poinformował skarżących, że podnoszone przez nich okoliczności nie stanowią podstawy do odstąpienia od naliczenia opłaty dodatkowej objętej upomnieniem z dnia 1 sierpnia 2022 r. na kwotę 156 zł (140 zł należność główna oraz 16 zł koszty upomnienia). Z kolei wspomniane upomnienie dotyczyło opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu nr rej. [...] przy ulicy [...] w Tarnowie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi względnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 poz. 259, dalej "p.p.s.a.") określa art. 3 tej ustawy. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zaskarżone pismo Gminy Miasta Tarnowa – Targowiska Miejskie Gminy Miasta Tarnowa z dnia 12 sierpnia 2022 r., znak TM.BP/7231-256/22, w przedmiocie opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania – nie należy do żadnej z wyżej wymienionych kategorii aktów lub czynności mogących być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W szczególności nie jest ono decyzją administracyjną ani "innym aktem lub czynnością", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1693 zm., dalej u.d.p.), korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Za nieuiszczenie tych opłat pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób pobierania określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i ust. 2 u.d.p.). Opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (art. 13f ust. 3 u.d.p.). Zgodnie z art. 40d ust. 2 u.d.p. opłata podlega – wraz z odsetkami za zwłokę – przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Natomiast art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Charakter prawny upomnienia sprowadza się do przypomnienia o obowiązku zapłaty wymienionych w nim należności, z jednoczesną informacją o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Samo upomnienie, a tym bardziej pismo organu, w którym organ informuje o braku przesłanek do odstąpienia od naliczenia opłaty objętej upomnieniem, nie jest zatem aktem rozstrzygającym w sposób władczy o sytuacji prawnej zobowiązanego.
Przedmiotowy obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest bowiem obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z mocy prawa – nie podlega on zatem konkretyzacji w drodze aktu o charakterze indywidualnym. Z kolei podmiot, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, może korzystać ze środków ochrony prawnej przewidzianych w tym postępowaniu (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2017 r., IV SA/Po 315/17, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo).
Jak wyjaśnił WSA w Krakowie w postanowieniu z dnia 2 września 2022 r. (III SA/Kr 1082/22, CBOSA): "Obowiązek uiszczania zarówno opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, jak i obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie tych opłat wynika bezpośrednio z przepisu prawa. Obowiązujące przepisy u.d.p. nie przewidują specjalnego i indywidualnego postępowania, w ramach którego dokonywano by wymiaru opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Innymi słowy, brak jest regulacji prawnej nadającej obowiązkowi zapłaty opłaty dodatkowej indywidualny charakter w drodze wydania decyzji lub postanowienia przez właściwe organy władzy publicznej. Uznanie, że obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej wynika wprost z przepisów prawa, a w razie jej nieuiszczenia podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzi do wniosku, iż stanowisko dotyczące nieuwzględnienia reklamacji bądź wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Skoro bowiem niewykonanie tego obowiązku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do jego przymusowego wykonania, to w tym wypadku swoista konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, a ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym (...). Możliwość obrony swych interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego".
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych niż wymienione w pkt 1-5a przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Na podstawie tego przepisu Sąd postanowił jak w sentencji.