Uzasadnienie
Pismem zastępcy Dyrektora do spraw studenckich Instytutu [...] Uniwersytetu z dnia 6 maja 2014 r. skarżący P. P., doktorant Wydziału [...] Uniwersytetu, został odsunięty od prowadzenia zajęć opcyjnych "Problemy [...]" w związku ze skargą studentów filologii [...].
Skarżący zwrócił się w sprawie odsunięcia go od prowadzenia zajęć do Rektora Uniwersytetu, który w piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w ww piśmie zastępcy Dyrektora do spraw studenckich Instytutu [...] Uniwersytetu.
Pismo to stało się przedmiotem skargi P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący przedstawił polemizuje z powodami odsunięcia go od odsunięcia zajęć.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak w sprawie kognicji sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie ppsa) wylicza enumeratywnie formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. Zgodnie z art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Odnosząc powyższe do przedmiotu skargi wniesionej przez P. P. – pisma Rektora w przedmiocie odsunięcia skarżącego od zajęć opcyjnych prowadzonych w ramach studiów doktoranckich, należy podnieść, że uczelnia wyższa jest zakładem administracyjnym, to znaczy jednostką organizacyjną niebędącą organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (np. doktorantami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze.
Z chwilą zatem przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. doktoranta), wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych.
Możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach doktorantów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia doktoranckie (art. 196), stypendiów (art. 199), czy skreślenia z listy doktorantów (art. 197). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków doktoranta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego jako że są one decyzjami administracyjnymi (por wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 320/08).
Natomiast od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów doktoranckich. Skoro nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą stanowić one podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego doktoranta, lecz nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej i nie mają charakteru zewnętrznego.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Rektora Uniwersytetu stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym, który nie pozbawia statusu doktoranta. Akt ten został skierowany do P. P. w ramach istniejącego stosunku zakładowego, a zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Dopiero skreślenie z listy doktorantów ma charakter zewnętrzny i może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, należało odrzucić skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa.