Uzasadnienie
Decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r. znak: SKO-NP-4115/74/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 17, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.) - po rozpatrzeniu odwołania od pkt 1 decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Szczawnica z dnia 21 stycznia 2022 r. znak: MGOPS-5231/36-8/21, w którym to punkcie odmówiono przyznania K. C. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną – synem M. C., w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r., utrzymało w mocy ww. decyzję.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 22 maja 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ I instancji decyzją z dnia 17 czerwca 2020 r. nr MGOPS-5231/36/20 na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na syna.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła odwołanie.
Decyzją z dnia 18 września 2020 r. znak: SKO-NP-4115-172/20 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt III SA/KR 1288/20, uwzględnił skargę skarżącej i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że "organy obu instancji nie wywiązały się z ciążących na nich obowiązków, nie poinformowały bowiem skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących w tym zakresie dokumentów, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia".
Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji poinformował skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o zawieszeniu jej wypłaty.
Na podstawie zgromadzonej dokumentacji, organ ustalił, że skarżąca pobierała emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do dnia 31 grudnia 2021 r. W dniu 11 stycznia 2022 r. skarżąca dostarczyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 grudnia 2021 r. znak: [...] o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 stycznia 2022 r.
W wyniku analizy posiadanych dokumentów, w tym zaświadczeń i oświadczeń, organ ustalił, że skarżąca nie spełnia warunków ustawowych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r.
W związku z powyższym w decyzji z dnia 21 stycznia 2022 r. Burmistrza Miasta i Gminy Szczawnica:
- - w pkt. 1 - odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. ze względu na wystąpienie negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tzn. posiadanie oraz otrzymywanie przez skarżącą emerytury.
- - w pkt. 2 - przyznał skarżącej w okresie od 1 stycznia 2022 r. na czas nieokreślony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 2.119,00 zł miesięcznie.
Skarżąca, nie zgadzając się z odmową zawartą w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji i korzystając z przysługującego jej prawa, wniosła odwołanie od tej części decyzji.
Wskazała, że w piśmie z dnia 11 stycznia 2022 r. skierowanym do MGOPS w Szczawnicy zwróciła się o wyrównanie różnicy między otrzymywaną emeryturą, a wielkością świadczenia pielęgnacyjnego za okres od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 20 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 1288/20. Zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku, przedwczesna odmowa, w postaci uchylonej decyzji z dnia 17 czerwca 2020 r., spowodowała - jak wskazuje odwołująca - powstanie szkody wynikającej z pobierania świadczenia o mniejszej wartości. Dlatego skarżąca ubiega się o wyrównanie różnicy wynikającej z otrzymywania świadczenia o niższej wartości. Skarżąca nie widzi podstaw, dla których musi ponosić szkody wynikłe z niewłaściwego wywiązywania się ze swoich obowiązków przez organy administracji publicznej.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 1 sierpnia 2022 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył obszerne fragmenty wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt III SA/KR 1288/20. Organ zaznaczył, że rozpoznając przedmiotową sprawę jest związany wytycznymi sądu zawartymi w tym wyroku.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania dotyczącego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, prawidłowo zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku.
Organ pomocowy uznał, że podstawą do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r., jest wystąpienie w sprawie negatywnej przesłanki przewidzianej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wynikającej z faktu, że skarżąca we wskazanym okresie, tj. od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r., zgodnie z kserokopią decyzji ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 13 marca 2020 r. znak: [...] o waloryzacji emerytury, znajdującą się w aktach sprawy, była uprawniona i pobierała emeryturę do dnia 31 grudnia 2021 r.
W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Przesądzającą dla rozstrzygnięcia sprawy, była okoliczność wyboru przez skarżącą jednego z przysługujących jej świadczeń, przy czym wybór ten musi sprowadzać się do przedłożenia decyzji ZUS w przedmiocie wstrzymania wypłaty emerytury.
Świadomość występującej kolizji świadczeń, skarżąca miała już na etapie składania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jak wynika z pisma skarżącej z dnia 20 maja 2020 r. - zwróciła się ona z prośbą do Kierownika OPS w Szczawnicy o wypłacenie świadczenia pielęgnacyjnego dla emerytki zgodnie z broszurami z poczty oraz informacją otrzymaną w ZUS w Nowym Targu przez jej męża. Zwróciła się też o wyrównanie tego świadczenia od 1 stycznia 2020 r. ponieważ, jak wskazała, jest stratna i oszukana przez opiekę społeczną na ponad 3.000,00 zł. Wskazała ponadto, że do lutego 2020 r. otrzymała na rękę 1.175,04 zł, a od marca 1.231,74 zł.
Organ wyjaśnił, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń. Strona powinna zrezygnować z emerytury, występując do organu rentowego (ZUS) z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270; dalej: u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkuje wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.).
Począwszy od tego miesiąca, strona nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, jakimi w tym przypadku była decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury.
Organ zaznaczył, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa, eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się, nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolizję tych uprawnień skarżąca wyeliminowała, składając w dniu 11 stycznia 2022 r. wydaną przez ZUS Oddział w Nowym Sączu decyzję z dnia 28 grudnia 2021 r. znak: [...] o wstrzymaniu skarżącej (na jej wniosek), wypłaty emerytury od 1 stycznia 2022 r.
Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w odwołaniu, Kolegium stanęło na stanowisku, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej świadczenia w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywanym świadczeniem emerytalnym, a wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym. Ustawa o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie określa wysokość żądanego świadczenia, a żaden przepis tej ustawy nie upoważnia organu do samodzielnego wyliczenia jego wysokości, w tym np. poprzez odejmowanie od kwoty tego świadczenia wysokości pobieranej przez skarżącą emerytury.
Mając na względzie powyższe, Kolegium uznało za prawidłowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. W okresie tym występowała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z faktu, że skarżąca we wskazanym okresie, zgodnie z kserokopią decyzji ZUS Oddział w Nowym Sączu z dnia 13 marca 2020 r. znak: [...] o waloryzacji emerytury, znajdującą się w aktach sprawy, była uprawniona i pobierała emeryturę do dnia 31 grudnia 2021 r.
Końcowo organ zaznaczył, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie, organ jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. W ustalonym stanie faktycznym, przyznanie wnioskowanego przez skarżącą świadczenia za żądany okres, w którym pobierała świadczenie emerytalne, byłoby niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca podniosła, że w nadal uważa zaskarżoną decyzję Kolegium za niezgodną z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt III SA/Kr 1288/20 oraz krzywdzącą. Skarżąca podniosła, że w piśmie do MGOPS w Szczawnicy z dnia 11 stycznia 2022 r., nie wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w okresie od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., a jedynie o wyrównanie różnicy między pobieraną w tym czasie emeryturą ZUS, a wartością świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd w uzasadnieniu wyroku sygn. akt III SA/Kr 1288/20 z dnia 14 września 2022 r. jasno stwierdził, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, MGOPS w Szczawnicy nie wywiązał się ze swoich obowiązków, nie informując skarżącej na żadnym etapie o przysługującym jej prawie do zmiany świadczenia, ze świadczenia o niższej wartości na świadczenie o wyższej wartości.
Skarżąca wskazała, że łączna suma jej szkody wynosi - 10 856,14 zł, natomiast z uwagi na wystąpienie w omawianym okresie tak zwanej "trzynastej emerytury" w wysokości 1222,30 zł i "czternastej emerytury" w wysokości 1222,30 zł, czyli świadczeń, których jako osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne nie otrzymałaby, ubiega się o wyrównanie jej szkody w wysokości 8 411,54 zł, powiększonej o ustawowe odsetki
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie.
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organy obu instancji uznały natomiast, że skarżąca w okresie od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r. spełniała negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., związaną z ustalonym prawo do emerytury. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Co do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych obecnie utrwalone i jednolite w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest stanowisko wyrażone w np. wyrokach z dnia 29 września 2022 r., sygn. I OSK 2216/21, z dnia 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20 i I OSK 2206/20, z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. I OSK 764/20, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20 czy z dnia 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zgodnie z tym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
Ponadto zgodzić się należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym, który np. w wyrokach z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. I OSK 961/22, z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. I OSK 230/22, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. I OSK 2375/19; (opubl. w CBOSA), za słuszny uznał argument, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości wypłaty należnego świadczenia, w sytuacji np. otrzymania trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego nie może podlegać miarkowaniu przez organ, bowiem jego wysokość jest ustalona w konkretnie kwocie w danym roku i waloryzowana wskaźnikiem wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2207).
W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, których stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, wskazano że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.
Dz. U. z 2021 r., poz. 291; dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym, w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw.
Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne, uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować, przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku.
Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkuje wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa, eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się, nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Za takim stanowiskiem przemawia również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 uznający, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy we wskazanym wyżej zakresie utracił moc prawną z dniem 9 stycznia 2020 r. "Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust.
- 1) i sprawiedliwości społecznej (art.
- 2) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Łd 794/20, opubl. w CBOSA).
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury czy renty, należy zgodnie z konstytucyjną zasadą równości interpretować w taki sposób, że wyłącza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba mająca ustalone prawo do świadczenia emerytalnego lub rentowego, pobiera emeryturę lub rentę i ze świadczenia tego nie chce zrezygnować.
Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, zatem w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury lub renty, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty.
Skoro skarżąca pobierała emeryturę do dnia 31 grudnia 2021 r., a zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, to z tego powodu nie można przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2021 r., gdyż nie ma możliwości zawieszenia pobierania emerytury wstecz.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że przedmiotem niniejszego postępowania nie są podnoszone w skardze roszczenia odszkodowawcze skarżącej wobec organów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.