Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) niżej wymienionymi decyzjami z dnia 7 lipca 2014 r.:
1/ nr [...] u chyliło decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] 2014 r. i orzekło o przyznaniu skarżącemu R. B. zasiłku celowego na zakup leków oraz 2/ nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach ustalonych przez organy:
w dniu 31 marca 2014 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o przyznanie zasiłków celowych na:
- 1) dofinansowanie zakupu leków,
- 2) dofinansowanie do zakupu bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek.
Prezydent Miasta odmawiając przyznania skarżącemu zasiłków celowych na pokrycie ww. wydatków podniósł, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wobec skarżącego orzeczono na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności, jednak jest on zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Skarżący mimo, że posiada dwoje dorosłych dzieci, które mogłyby mu udzielić pomocy, odmówił podania ich danych. R. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zajmowane przez niego mieszkanie jest " skrajnie zaniedbane, brudne, wymaga generalnego posprzątania, usunięcia nagromadzonych przedmiotów". W ocenie organu stan mieszkania wskazuje, ze skarżący w nim nie mieszka, a jedynie sporadycznie w nim przebywa. Ponadto organ stwierdził, że skarżący nie wykonał żadnych prac porządkowych mających na celu poprawę warunków mieszkaniowych.
W toku postępowania R. B. złożył oświadczenie, że gaz do butli zakupił na kredyt dzięki znajomemu, a rachunek za energię elektryczną za miesiąc kwiecień 2014r. opłacił z pożyczki udzielonej przez znajomego.
Organ ustalił, że opłaty czynszowe za mieszkanie wynoszą 262,25 zł, a skarżący nie ubiega się o dodatek mieszkaniowy i nie chce nawiązać kontaktu z administratorem budynku; w lutym 2014 r. skarżący osiągnął dochód w łącznej kwocie 60 zł. Ponadto skarżący jest zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jednak do dnia 10 czerwca 2014r. przebywa na zwolnieniu lekarskim.
Według oświadczenia, skarżący w lutym 2014r. pożyczył od znajomych kwotę 50,00 zł, jednak odmówił podania ich danych, natomiast ze zbieractwa surowców wtórnych uzyskał kwotę 10,00 zł.
W ocenie organu skarżący nie wykazuje woli współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, ani nawet we wszechstronnym ustaleniu swojej obecnej sytuacji osobistej i dochodowej, co uniemożliwiło ustalenie rzeczywistej sytuacji skarżącego w tym zakresie. Brak współpracy uniemożliwił także ustalenie sytuacji mieszkaniowej, gdyż skarżący nie miał kontroli nad wydatkami za zużycie gazu i energii elektrycznej i nie podejmował działań zmierzających do uzyskania dodatku mieszkaniowego.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji dotyczącej zasiłku celowego na zakup leków Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 40,00 zł t. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i zapatrywania prawne wyrażone w kontrolowanej przez siebie decyzji, podkreśliło jednak, że co prawda brak współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej z pracownikiem socjalnym uprawnia organ pomocy społecznej do odmowy przyznania zasiłku celowego, ale w związku z udokumentowaniem złego stanu zdrowia skarżącego, nawet pomimo braku współdziałania z jego strony w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej, uzasadnione jest przyznanie mu pomocy finansowej na zakup lekarstw, niezbędnych do jego codziennej egzystencji.
Z kolei rozpatrując odwołanie od decyzji dotyczącej zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu tej decyzji.
Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący nie podniósł żadnych zarzutów kierowanych pod ich adresem, a jedynie wskazał numery zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu przedmiotowych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji.
Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji stanowił m.in. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182). Przepis ten stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Decyzje oparte na podstawie przytoczonego przepisu są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie, ze ww. zasiłek "może być przyznany". Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać przedmiotowe świadczenie, nawet jeśli wnioskodawca spełnia inne przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej w tym zakresie. Dodać należy, że wysokość przyznanego świadczenia również została pozostawiona uznaniu organu.
W rozpatrywanej sprawie akta sprawy administracyjnej pozwalają na sformułowanie twierdzenia, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jakkolwiek materiał dowody zgromadzony w tych aktach – z uwagi na brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym – nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie rzeczywistej jego sytuacji rodzinnej i finansowej. Załączony do akt sprawy "Formularz przyjęcia odpadów" wystawiony na nazwisko skarżącego, opiewający na 3,92 zł bez wątpienia świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącego.
Organ odwoławczy przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 40,00 zł na zakup leków, a zatem wydał decyzję korzystną dla skarżącego. Przedmiotowa decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami, a wobec braku jakiegokolwiek zarzutu ze strony skarżącego np. że wysokość przyznanego zasiłku jest za niska, Sąd nie mógł odnieść się do motywów, które spowodowały jej zaskarżenie.
Jeżeli chodzi o decyzję dotyczącą przyznania zasiłku celowego na zakup bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek, organy obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania pomocy społecznej w tym zakresie z powodu braku współpracy skarżącego z organami pomocy społecznej.
Dokonując kontroli ww. decyzji pod katem jej zgodności z prawem należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Ustawodawca w art.4 ww. ustawy o pomocy społecznej nałożył na osoby ubiegające się o udzielenie tej pomocy obowiązek współpracy z organami pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Kategoryczne stwierdzenie " są obowiązane " nie pozostawia tym osobom możliwości uchylenia się od współpracy z organami pomocy społecznej, tym bardziej, ze konsekwencje takiego zachowania zostały określone w art.11 par.2 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zauważyć jednak należy, że odmowa przyznania świadczenia w przypadku braku współpracy nie jest kategoryczna i to od uznania organu zależy, czy mimo braku współpracy pomoc będzie przyznana, czy też nie.
W sprawie poddanej kontroli Sądu stanowisko organów o braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym przed organem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, ze skarżący posiada dwoje dorosłych dzieci, które prawdopodobnie mogłyby mu udzielić pomocy, jednak odmowa skarżącego podania ich danych uniemożliwiła organom podjęcia działań mających na celu ustalenie, czy dorosłe dzieci są faktycznie są w stanie wspierać skarżącego w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji.Okoliczność ta jest istotna, bowiem na dzieciach ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec rodziców i to w pierwszej kolejności należałoby od nich oczekiwać pomocy dla skarżącego.
Niezależnie od powyższego udokumentowane przez skarżącego wydatki przewyższają jego udokumentowane dochody, a twierdzenie o otrzymywaniu pożyczek od znajomych nie mogło być zweryfikowane przez organy pomocy społecznej, bowiem skarżący odmówił podania danych pożyczkodawców.
Z kolei stosunkowo wysokie w stosunku do sytuacji finansowej skarżącego opłaty za mieszkanie mogłyby być zrekompensowane dodatkiem mieszkaniowych, jednak skarżący odmówił nawiązania kontaktu z administratorem domu i uniemożliwił tym samym udzielenie w tym zakresie pomocy ze strony pracownika socjalnego w uzyskaniu tego dodatku.
Wskazane okoliczności w sposób jednoznaczny potwierdzają stanowisko organów, że skarżący nie współpracuje z organami pomocy społecznej. Niemniej jednak należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego na zakup leków organ odwoławczy przyznał wnioskowane świadczenie mimo braku współpracy ze strony skarżącego uznając, że z uwagi na udokumentowany i bezsporny stan zdrowia skarżącego przyznanie tego zasiłku uzasadnione jest względami natury humanitarnej.
Odnośnie zasiłku celowego na zakup bojlera, baterii wodnej do zlewozmywaka oraz niezbędnych złączek i uszczelek, wobec braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym, organ mógł odmówić przyznania wnioskowanego zasiłku i decyzje w tym zakresie są zgodne z prawem. Jak wyżej bowiem podniesiono, decyzje są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego i zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji nie można zarzucić, że zostały one wydane z przekroczeniem granic tego uznania; przedmiotowe decyzje zostały wydane w granicach swobodnego uznania tych organów wyznaczonego obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Końcowo należy nadmienić, ze skarga nie zawierała żadnych zarzutów pod adresem przedmiotowej decyzji, dlatego i w tym zakresie Sąd nie mógł odnieść się do motywów jej zaskarżenia.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270.), orzekł jak w sentencji.