Uzasadnienie
Zaskarżonym rozkazem personalnym nr 1915/2023 z dnia 30 sierpnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie określenia na dzień 4 kwietnia 2023 r. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego D. G. (dalej: "skarżący") z tytułu wysługi lat w wysokości 7%. Podstawę prawną rozkazu personalnego stanowił art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.").
Zaskarżony rozkaz personalny został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Raportem z dnia 3 kwietnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie o zaliczenie wysługi lat od 15 listopada 2015 r. do 29 grudnia 2019 r., w czasie których pracował w gospodarstwie jako domownik. Skarżący wskazał, że pracował wówczas stale w gospodarstwie ojca, uczęszczał również do szkoły [...] w T. oraz w okresie od października 2019 r. do grudnia 2019 r. studiował w [...] w T. Z zaświadczenia z dnia 21 lutego 2023 r. Starosty Tarnowskiego wynika, że ojciec skarżącego figurował w okresie od 15 listopada 2015 r. do 29 grudnia 2019 r. jako właściciel nieruchomości stanowiących użytki gruntowe. Z oświadczeń J. M. oraz W. B. wynika, że skarżący wykonywał wszystkie czynności związane z produkcją rolną w gospodarstwie rolnym ojca. Z oświadczenia skarżącego wynika, że wykonywał wszystkie czynności związane z produkcją rolną w gospodarstwie rolnym ojca.
Z informacji [...] z dnia 17 maja 2023 r. wynika, że skarżący uczęszczał do Technikum nr [...], odbył praktyki zawodowe w wymiarze 160 godzin, nie uczestniczył w kółkach, zajęciach pozalekcyjnych, ani wyjazdach organizowanych przez szkołę. Do akt dołączono harmonogramy lekcji.
Z pisma z dnia 18 maja 2023 r. Wydziału [...] wynika, że skarżący nie odbywał w czasie studiów praktyk zawodowych, przedłożono harmonogram zajęć, w których uczestniczył skarżący.
W toku postępowania przesłuchano świadków: W. B., J. M. oraz skarżącego. Świadkowie potwierdzili pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym ojca.
Rozkazem personalnym nr 1803/2023 z dnia 5 lipca 2023 r. Komendant Miejski Policji w Krakowie ustalił skarżącemu wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego na dzień złożenia raportu tj. na dzień 4 kwietnia 2023 r.: służba w Policji: 3 lata, 3 miesiące, 6 dni; okres pracy w gospodarstwie domowym ojca w charakterze domownika: 4 lata, 1 miesiąc, 15 dni; łącznie 7 lat, 4 miesiące i 21 dni. Jednocześnie określono termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień złożenia raportu, tj. na dzień 4 kwietnia 2023 r. w wysokości 7% (siedem procent).
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżącemu do wysługi lat należy zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym – tj. od 15 listopada 2015 r. do 29 grudnia 2019 r. W toku postępowania zostało potwierdzone, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym w sposób stały i systematyczny, jako domownik rolnika. Skarżący został przyjęty do służby w Policji w dniu 30 grudnia 2019 r. Na dzień złożenia raportu (czyli 4 kwietnia 2023 r.) ustalono wysługę lat wskazaną w decyzji. Organ podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po dwóch latach służby i o 1% za każdy kolejny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby i kolejne 2% za każde następne dwa lata służby do wysokości 32% po 32 latach służby, aż do wysokości 35% po 35 latach służby.
W odwołaniu od rozkazu personalnego skarżący podniósł, że w jego ocenie Komendant Miejski Policji wadliwie określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego na dzień złożenia raportu – 4 kwietnia 2023 r. Skarżący wskazał, że rozkaz został wydany z naruszeniem przepisu art. 107 ustawy o Policji, w ocenie skarżącego zwiększone wynagrodzenie powinno zostać mu wypłacone do trzech lat wstecz od złożenia raportu z dnia 4 kwietnia 2023 r.
Rozkazem personalnym z dnia 30 sierpnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Krakowie. Podniósł, że w sytuacji, gdy osoba przedłoży wymagane dokumenty w dacie przyjęcia do służby, wówczas mogą być one uwzględnione przy ustalaniu wynagrodzenia w tej dacie. Natomiast, w sytuacji udokumentowania okresów zaliczanych do wysługi lat w okresie późniejszym, zastosowanie znajduje art. 106 ustawy o Policji, z którego wynika, że wzrost ten następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę. Zdaniem organu brak jest podstaw do wypłaty skarżącemu podwyższonego wynagrodzenia za trzy lata wstecz, ponieważ miałby on zastosowanie wyłącznie wtedy, gdyby skarżący złożył dokumenty wymagane we wcześniejszym okresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 1 ustawy o Policji oraz błędną wykładnię § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażania policjantów.
W ocenie skarżącego wadliwie przyjęto termin nabycia przez skarżącego prawa do zwiększonego uposażenia, ponieważ powinien on być liczony od daty przyjęcia skarżącego do Policji. Skarżącemu powinna zostać zwrócona różnica pomiędzy wypłaconym uposażeniem, a uposażeniem, które powinien był otrzymywać od daty przyjęcia do służby do dnia raportu – 4 kwietnia 2023 r. z uwagi na pracę w gospodarstwie rolnym ojca w charakterze domownika.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych rozkazów i przyznanie wyrównania uposażenia za okres trzech lat licząc wstecz od 4 kwietnia 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
W niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Okolicznością sporną jest natomiast, czy ustalenie uposażenia skarżącego z uwzględnieniem pracy w gospodarstwie rolnym ojca w charakterze domownika powinno nastąpić z momentem przyjęcia skarżącego do służby w Policji (jak twierdzi skarżący), czy z momentem przedłożenia przez skarżącego raportu z dnia 4 kwietnia 2023 r. wraz z dokumentami (jak twierdzi organ). Istotą sporu jest zatem określenie daty początkowej zwiększenia uposażenia zasadniczego.
Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 145, dalej: "ustawa o Policji") zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Jeżeli prawo do uposażenia powstało lub zmiana uposażenia nastąpiła w ciągu miesiąca, uposażenie na czas do końca miesiąca oblicza się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia za każdy dzień, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej (ust. 2). Prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa (ust. 3). Art. 107 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Zgodnie z ust. 3 bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: 1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia;
- 2) uznanie roszczenia.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1236, dalej: "rozporządzenie") dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu (ust. 2). Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1 (ust. 3). Termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (ust. 4). Dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji (ust. 5).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: 1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka, 2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem (...).
Należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego policjant nabywa z mocy prawa, z chwilą osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat uwzględniającej wysługę liczoną na dzień przyjęcia do służby. Natomiast rozkaz personalny określający termin nabycia tego prawa oraz procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający istniejące uprawnienie. Z chwilą powstania z mocy prawa uprawnienia do wzrostu uposażenia zasadniczego policjant ma roszczenie o ustalenie nabycia i prawa i jego realizację, a uruchomienie tego prawa następuje przez wydanie rozkazu personalnego na wniosek policjanta (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r., I OSK 3106/15). Złożenie przez policjanta wniosku o zaliczenie do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów, stanowi podjęcie czynności, o której mowa w art. 107 ust. 3 ustawy o Policji, a zatem przerywa bieg przedawnienia.
W niniejszej sprawie w zaskarżonych rozkazach personalnych organy Policji przyjęły, że podstawę określenia terminu nabycia prawa do uposażenia stanowi art. 106 ust. 1 Policji, tymczasem zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela, podstawę tę stanowi § 5 ust. 3 rozporządzenia.
Sąd podziela i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2021 r. W wyroku tym NSA wskazał: "Zważyć ponadto przyjdzie, że istnienie okresów uwzględnianych przy ustalaniu wysługi lat przy przyjęciu policjanta do służby ma charakter obiektywny. O tym, czy policjantowi w rozkazie personalnym zostanie ustalona wysługa lat oraz czy otrzyma odpowiedni wzrost uposażenia zasadniczego decyduje jedynie udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat. Nieprzedłożenie przez policjanta przy przyjęciu do służby dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat skutkuje tym, że jego uposażenie zasadnicze zostanie ustalone w wysokości niższej niż mogłoby być ustalone, gdyby w tym terminie prawidłowo te okresy udokumentował. Nie oznacza to jednak, że policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za cały okres od przyjęcia do służby w Policji do dnia złożenia wniosku o zmianę wysługi lat.
Przepisy§ 5 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia przewidują, że również w razie zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, wysługę lat ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, natomiast termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia określa się z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Oznacza to, że oprócz art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, określającego 3 letni termin przedawnienia, należy także uwzględniać art. 107 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, regulujący kwestię przerwania biegu przedawnienia. Dzień złożenia przez policjanta udokumentowanego wniosku o zmianę wysługi lat w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr, przerywa bieg przedawnienia roszczenia o wypłatę różnicy między uposażeniem zasadniczym w wysokości uwzględniającej wzrost z tytułu nowo udokumentowanego okresu wysługi lat a uposażeniem zasadniczym w wysokości dotychczasowej.
Policjant traci prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu na nowo udokumentowanej wysługi lat jedynie za okres objęty przedawnieniem. Natomiast podjęcie przez policjanta czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia skutkuje tym, że zachowuje on prawo do odpowiednio powiększonego uposażenia za trzyletni nieprzedawniony okres. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że policjant nabywa prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z momentem osiągnięcia odpowiedniej wysługi lat uwzględniającej wysługę liczoną na dzień przyjęcia do służby. W przypadku, gdy już w dacie przyjęcia do służby legitymuje się on wymaganą wysługą lat, to już z tym dniem nabywa przedmiotowe uprawnienie. Oznacza to, że uprawnienie do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat jest nabywane z mocy prawa. Złożenie przez policjanta wymaganych dokumentów i wydanie rozkazu personalnego ma charakter potwierdzający istniejące już uprzednio uprawnienie. Wydany w tym przedmiocie rozkaz personalny ma charakter deklaratoryjny" (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r, III OSK 3774/21).
Sąd podziela stanowisko skarżącego wyrażone w skardze, zgodnie z którym wzrost uposażenia zasadniczego skarżącego z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika powinien zostać ustalony na dzień przyjęcia skarżącego do służby, jednakże utraci prawo to prawo w zakresie objętym przedawnieniem.
Ponownie rozpoznając skargę organy Policji uwzględnią wskazania zawarte w wyroku w zakresie wykładni art. 106 oraz art. 107 ustawy o Policji oraz § 5 rozporządzenia i ponownie określą termin nabycia uprawnień do uposażenia w wysokości uwzględniającej pracę skarżącego w gospodarstwie rolnym ojca w charakterze domownika.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie a art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.").
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.