Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr SKO.NP/4115/275/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania P. C. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 13 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem W. C. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 22 czerwca 2020 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 20 września 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na okres do 30 września 2020 r., ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 2 lipca 2019 r. Nadto skarżący oświadczył, że ojciec w związku z przebytym udarem mózgu ma niedowład lewej strony ciała, w związku z czym wymaga stałego leczenia specjalistycznego - korzysta z poradni dermatologii, kardiologii, reumatologii oraz psychologicznej i jest przy tym jedynym dzieckiem osoby wymagającej opieki.
Po rozpoznaniu ww. wniosku, Burmistrz B. decyzją z dnia 4 sierpnia 2020 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
W wyniku odwołania SKO decyzją z dnia 22.09.2020 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz B. decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2020 r. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia.
Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto zdaniem organu I instancji nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. z uwagi na fakt pobierania przez skarżącego socjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2020 r.
W wyniku odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 22 stycznia 2021 r., nr SKO.NP/4115/325/2020 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż pomimo dokonania przez organ pierwszej instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. akt K 38/13 decyzja ostatecznie odpowiadała prawu.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył skargę do WSA w Krakowie, którym wyrokiem z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 445/21 uchylił zaskarżaną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznając rozstrzygnięcie organów administracji za przedwczesne, bez dokonania oceny wszystkich dowodów we wzajemnej łączności i bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.
W uzasadnieniu WSA w Krakowie stwierdził, że ojciec skarżącego jest osobą schorowaną, niepełnosprawną w stopniu znacznym, przebył udar mózgu, co spowodowało u niego niedowład lewej części ciała. Z Karty informacyjnej z dnia 20 stycznia 2020 r., wynika, iż nie porusza się on samodzielnie tylko przy pomocy kuli. Ma niedowład połowiczny lewostronny, wymaga pomocy w samoobsłudze oraz w codziennej egzystencji. Z kolei z dokumentu - Karta wypisowa z Dziennego Domu Opieki Medycznej, wynika, że pacjent poprawił sprawność ogólną oraz wydolność chodu. Po płaskim terenie na krótkich odcinkach porusza się samodzielnie, bez zaopatrzenia ortopedycznego, na dłuższych korzysta z jednej kuli łokciowej. W tym samym jednak dokumencie stwierdzono, że ojciec skarżącego ma niedowład kończyn lewych średnio 4 w skali Lovetta. Upośledzona sprawność manipulacyjna ręki lewej " oraz, że wymaga pomocy w niektórych czynnościach dnia codziennego (mycie się, ubieranie, przygotowanie posiłków).
Potwierdzenie znalazło to również w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, że istnieje konieczność pomocy syna w codziennym funkcjonowaniu, który pomaga w toalecie i zakładaniu odzieży, a ponadto przygotowuje i podaje ojcu posiłki, leki, odbywa i planuje wizyty lekarskie. Zdaniem Sądu już tylko ze wskazanych / wykonywanych czynności opiekuńczych oraz ze stwierdzenia, iż ojciec skarżącego po płaskim terenie na krótkich odcinkach porusza się samodzielnie, bez zaopatrzenia ortopedycznego, na dłuższych korzysta z jednej kuli łokciowej, wynika spełnienie się negatywnej przesłanki, jaką jest niesprawowanie opieki w zakresie powodującym konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia przez skarżącego, warunkującej otrzymanie przez niego żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organy muszą zatem ustalić i ocenić bez cienia wątpliwości, czy stwierdzony przez lekarzy niedowład lewej części ciała wymagającego opieki ojca skarżącego powoduje tak dalece dysfunkcję jego w codziennym funkcjonowaniu, że pomoc skarżącego jest ciągle niezbędna.
Wobec powyższego stwierdzenie przez Kolegium, że czynności opiekuńcze są do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niewielkim rozmiarze nie jest póki co uprawnione.
Sąd nie podzielił również stanowiska organu odwoławczego co do istnienia negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w kontekście treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazując, iż w okolicznościach faktycznych sprawy skarżący dokonał wyboru świadczenia korzystniejszego, poprzez złożenie wniosku w dniu 22 czerwca 2020 r. (data wpływu do organu) o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z oświadczeniem, że "jedynie w przypadku ustalenia spełnieni przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego", W ocenie WSA, nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz B. decyzją z dnia z dnia 13 czerwca 2022r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec nie spełnienia się przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że jak wynika z poprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz dokumentacji medycznej ojciec skarżącego nie wymaga stałej, całodobowej opieki innych osób. W szczególności niedowład lewej części ciała nie powoduje tak dalekiej dysfunkcji w codziennym funkcjonowaniu, że pomoc syna jest ciągle niezbędna. Czynności, które wykonuje skarżący umożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej chociażby w niewielkim wymiarze czasu pracy i nie kolidują z pomocą ojcu. Dodatkowym argumentem jest fakt sprawowania opieki nad ojcem przez partnerkę wnioskodawcy, która nie pracuje i pomaga w codziennym funkcjonowaniu ojcu skarżącego, wykonując większość czynności dnia codziennego.
Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wniósł skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu tego przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.
Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
W swoich rozważaniach Kolegium podniosło, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji, co do braku przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ skarżący nie wykazał, aby zakres sprawowanej nad ojcem opieki uniemożliwiał mu w sposób zupełny, nawet w niewielkim wymiarze czasowym, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Analizując zaś całość zebranego w sprawie materiału, w tym w szczególności biorąc pod uwagę zapisy zawarte w Kartach informacyjnych leczenia szpitalnego W. C. (z dnia 7.01.2020r. oraz z dnia 7.06.2022r.) oraz Karcie wypisowej z Dziennego Domu Opieki Medycznej Kolegium doszło do przekonania, że ojciec skarżącego również w okresie począwszy od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, tj. od czerwca 2020r. nie wymagał całodobowej opieki i pielęgnacji co skutkowałoby niemożnością podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek zakresie.
Kolegium podkreśliło, że faktem jest, iż stan zdrowia ojca skarżącego ulega czasowym pogorszeniom, jednak zakres sprawowanej nad nim opieki, w okresie objętym wnioskiem, nie spełniał i aktualnie również nie spełnia kryteriów zawartych art. 17 ust. 1 u.ś.r. W szczególności z Karty Wypisowej z Dziennego Domu Opieki Medycznej z dnia 2 stycznia 2020 r. wynika, że ojciec skarżącego poprawił sprawność ogólną oraz wydolność chodu. Po płaskim terenie na krótkich odcinkach porusza się samodzielnie, bez zaopatrzenia ortopedycznego, na dłuższych korzysta z jednej kuli łokciowej, natomiast na schodach w biernej asekuracji krokiem dostawnym. Wymaga jedynie pomocy (ale nie całodziennej opieki) w niektórych czynnościach dnia codziennego (mycie się, ubieralnie, przygotowywanie posiłków). Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że ojciec skarżącego nawet podczas nieobecności syna, który jest jego jedynym zstępnym, nie pozostaje w domu sam bez opieki. Jak ustalono bowiem w przeprowadzonych wywiadach środowiskowych zamieszkuje on wspólnie z partnerką syna (nigdzie nie zatrudnioną), która w sposób istotny wspomaga skarżącego w opiece nad ojcem.
Reasumując, ze zgromadzonego w sprawie materiału w żaden sposób nie wynika, że ojciec skarżącego w okresie od dnia złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne nie był w stanie funkcjonować bez stałej obecności wnioskodawcy i całodobowej opieki i pielęgnacji. W ocenie Kolegium, zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że pomiędzy sprawowaną przez odwołującego się opieką nad ojcem a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.
Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1. Naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji, i zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 sierpnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza B. z dnia 13 czerwca 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem W. C., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r.
Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19).
Na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
- 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem W. C., który została uznany (początkowo było to orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 20.09.2020r. wydane na czas określony do 30.09.2020r. z symbolem niepełnosprawności 10-N) przez Lekarza Orzecznika ZUS za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do 31.12.2022r. Obecnie posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności, od którego to orzeczenia odwołał się do sądu. W 2019r. ojciec skarżącego przebył udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu o etiologii sercowo-naczyniowej. Był rehabilitowany i poruszał się samodzielnie przy pomocy kul łokciowych.
Ponadto przebył hemikolektomię lewostronną z powodu raka (jest pod stałą obserwacja onkologiczną). Oprócz tego u ojca skarżącego stwierdzono nadciśnienie tętnicze, dyslipidemię, chorobę wrzodową żołądka, przewlekłą niewydolność serca, zespół uzależnienia alkoholowego oraz nikotynizm w przeszłości. W czerwcu 2022r. ojciec skarżącego ponownie przebył udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu. Z epikryzy wynika, że pacjent w stanie dobrym został wpisany do domu. Siedział samodzielnie bez podparcia i poruszał się przy pomocy balkoniku. Ma niedowład połowiczny lewostronny.
Skarżący zamieszkuje ze swoim ojcem, który jest wdowcem oraz z partnerką i dwójką jej dzieci.
W wywiadzie środowiskowym z dnia 13 kwietnia 2022r. ustalono, że W. C. nie jest osobą leżącą i porusza się przy pomocy kul, ma problemy z przemieszczaniem się i porusza się sam po płaskim terenie, samodzielnie korzysta z WC i samodzielnie spożywa posiłki. Wymaga pomocy tylko w niektórych czynnościach: zakładanie i zdejmowanie odzieży, mycie głowy i pleców co 2-3 dni. Pozostałe czynności wykonuje sam. Skarżący organizuje mu jedynie wizyty lekarskie i wozi do lekarza. Ojciec skarżącego przyznał, że obecnie nie są to częste wyjazdy, co 3-6 miesięcy. W czasie przeprowadzani tegoż wywiadu środowiskowego, nie zastano skarżącego w domu wraz z ojcem, którym miał się opiekować i z tego tytułu pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy.
Skarżący bowiem do czerwca 2022r. odrabiał prace społeczne w miejscowości Szczepanów. Podczas nieobecności skarżącego jego ojciec przebywał w domu, z jego niepracującą partnerką. Ojciec skarżącego zaznaczył również, że to partnerka skarżącego przycina mu brodę, przygotowuje posiłki i podaje leki.
Należy również wskazać, że od 01 stycznia 2023r. ojciec skarżącego posiada jedynie umiarkowany stopień niepełnosprawności, co dobitnie potwierdza, że jego stan zdrowia licząc od momentu złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie nie wymagał ciągłej, całodobowej opieki i poprawia się. W pierwszym wywiadzie środowiskowym z dnia 17 listopada 2020r. wymieniono jedynie wykonywanie przez skarżącego takich czynności opiekuńczych jak: odbywanie wizyt lekarskich, wykupywanie leków, przygotowywanie i podawanie leków, posiłków, pomoc w toalecie oraz w zakładaniu odzieży. Szczególnie podkreśla się natomiast czynności związane z wizytami lekarskimi, a nie inne, które wymagają całodobowej, nieustannej opieki. Od początku w wywiadach środowiskowych wskazuje się również, że ojciec skarżącego porusza się samodzielnie przy pomocy kul łokciowych.
Należy również wskazać, że po przeprowadzeniu dodatkowego postepowania administracyjnego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2021r., niezbicie wynika, że od samego początku zakres czynności wykonywanych przez skarżącego był na tyle ograniczony, że nie wymagało to od niego rezygnacji z zatrudnienia. Istotne jest przy tym, że ojciec skarżącego miał jedynie niedowład lewej strony ciała, a nie porażenie. Niedowład zaś charakteryzuje się tym, że ma się jedynie ograniczenie zakresu ruchów.
Zdaniem Sądu trafnie Kolegium uznało, że sama konieczność wykonywanie niektórych czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc skarżący z uwagi na zakres i rozmiar tychże czynności, jakie wykonuje opiekując się ojcem (będącym osobą samodzielną w znacznym zakresie), nie musiał rzeczywiście zrezygnować z pracy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej.
Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.).
W przedmiotowej sprawie skarżący nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem nie wykluczał podjęcia przez niego zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że ojciec skarżącego wymaga opieki, która nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia (pracy w gospodarstwie rolnym) choćby w niepełnym wymiarze czasu. Wszystkie wymienione czynności opiekuńcze można natomiast świadczyć albo przed pójściem do pracy w gospodarstwie rolnym, albo w trakcie wykonywania tych obowiązków (można bowiem na chwilę wrócić i skontrolować, czy podopieczna nie ma jakiś potrzeb) lub po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia, i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopieczną.
Świadczenie pielęgnacyjne jednak samo w sobie nie ma zastępować wynagrodzenia za pracę w sytuacji, gdy opiekun ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a sama sprawowana opieka nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.