Uzasadnienie
W dniu [...].08.2003 r J. W. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "[...]" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 1998, przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...].07.2003, określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...]EUR.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Krakowie, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność umowy, gdyż nie odzwierciedlała ona rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia [...].08.2003 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i orzekł, że wartość ta wynosi [...]EUR oraz objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że wartość transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż porównując wartość zadeklarowaną z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste" nr 6/2003 wydanego przez "Eurotaxschwacke" Niemcy, średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu wynosiła [...] EUR, co stanowi kwotę wyższą od kwoty ujawnionej w przedłożonej umowie.
Zgodnie z art.24§1 Kodeksu celnego w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość w sposób określony w art.25 - 28 tej ustawy, a jeżeli na podstawie tych przepisów nie można ustalić wartości celnej, wtedy stosuje się art.29 w/w ustawy.
Organ celny uzasadniając przyczyny braku możliwości zastosowania art.24 § 1 Kodeksu celnego, wartość celną przedmiotowego samochodu ustalił na podstawie art.29 w/w ustawy tj. metodą "ostatniej szansy". Naczelnik Urzędu Celnego I podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych.
W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową takiego pojazdu według katalogu "EUROTAX II/2003, a następnie pomniejszył tę wartość o 10% z tytułu zwyczajowego zysku. Wartość celna ww. pojazdu została ustalona (wraz z kosztami transportu) na kwotę [...]EUR na warunkach DDU [...].
W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zarzucił, że podwyższenie zadeklarowanej wartości celnej było bezpodstawne i przedłożył opinię licencjonowanego biura rzeczoznawców z dnia [...].06.2003 r, w której podano " obiektywną wartość pojazdu w miejscu jego zakupu". Organ celny wezwał skarżącego o przesłanie urzędowego tłumaczenia przedłożonej opinii, którego - jak twierdzi organ celny nie otrzymał, natomiast skarżący oświadczył, iż żądane tłumaczenie przesłał w wyznaczonym terminie.
Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia 06.01.2004 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że organ I instancji dokonał porównania wartości transakcyjnej z danymi zawartymi w katalogu "Schwackeliste" nr 6/2003 i na tej podstawie zakwestionowali wysokość ceny transakcyjnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Takie postępowanie - zdaniem organu odwoławczego - było prawidłowe. Wielkość różnicy o ponad 100% od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z ww. katalogu pozwalało na stwierdzenie, że zadeklarowana kwota jest w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej. Różnica ta wykracza poza typowe wahania cen w ramach negocjacji rynkowych.
W zaskarżonej decyzji organ I instancji uwzględnił jedynie korektę dotyczącą zwyczajowej marży, natomiast nie uwzględnił innych korekt, takich jak ponadnormatywny przebieg lub stan techniczny zaimportowanego pojazdu, ponieważ przedmiotowy pojazd był sprawny technicznie, a skarżący - jak stwierdził organ odwoławczy - nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających konieczność zastosowania innych odliczeń.
Dyrektor Izby Celnej podniósł, że skarżący co prawda przedłożył dokument będący - jak twierdzi - opinią licencjonowanego biura rzeczoznawców, określający obiektywną wartość pojazdu w miejscu jego zakupu, jednak mimo wezwania do przedłożenia jego urzędowego tłumaczenia, wezwania nie wykonał. W ocenie organu odwoławczego przedstawiony dokument zawiera kalkulację kosztów naprawy zaimportowanego pojazdu oraz materiał dotyczący wartości po uwzględnieniu różnych korekt (dodatnich i ujemnych). Dokument ten potwierdza, że w dniu [...].06.2003 r przedmiotowy pojazd był znacznie uszkodzony, natomiast w dniu zakupu tj. [...].07.2003 r był po naprawie, chociaż nie wiadomo kto poniósł koszty tej naprawy.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie celne w niniejszej sprawie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji jej niezgodność z prawem poprzez naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez błędną jego wykładnię, wyraźnie sprzeczną ze znanym Izbie Celnej w [...] orzecznictwem NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, a także naruszenie podstawowych przepisów postępowania tj. art.120, art.121, a przede wszystkim art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) przez zaniechanie sprawdzenia zarzutów skarżącego, iż w terminie wyznaczonym przez organ I instancji złożył urzędowe tłumaczenie opinii rzeczoznawcy.
Skarżący powołując się na wyroki NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie podniósł, że ocena zadeklarowanej wartości celnej musi nastąpić w oparciu o ceny z miejsca zawarcia transakcji, czego nie uczyniono w rozpatrywanej sprawie.
Ponadto skarżący podniósł, iż mimo wezwania o przedłożenie urzędowego tłumaczenia opinii, organ I instancji nie czekając na odpowiedź rozstrzygnął sprawę bez tego dokumentu. Niezależnie od powyższego na treść ww. dokumentu skarżący powołał się w swym odwołaniu, jednak Dyrektor Izby Celnej nie wyjaśnił tej istotnej dla sprawy okoliczności.
Do skargi została załączona oryginalna kopia pisma przewodniego z dnia [...].09.2003 r wraz z tłumaczeniem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo stwierdził, że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej. W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną fakturę pod względem materialnym, o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru.
W przedmiocie oceny wiarygodności faktury w zakresie widniejącej ceny zakupu sprowadzonego pojazdu organ celny przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe i porównał zadeklarowaną cenę z cenami takich samych samochodów oferowanych w tym czasie do sprzedaży na rynku niemieckim. Dyrektor Izby Celnej przyznał, że co prawda zaimportowany samochód został zakupiony w Austrii, " lecz biorąc pod uwagę fakt, że gospodarki Niemiec i Austrii są w dużym stopniu zintegrowane ze względu na łączące te kraje więzi gospodarcze w ramach Unii Europejskiej, można uznać, że relacje cenowe są tam zbliżone lub prawie identyczne ". Do porównania cen organ celny użył katalogu Schwackeliste zawierające średnie ceny nowych i używanych samochodów z danymi ustalonymi na podstawie obserwacji rynku niemieckiego. Wynik tego postępowania potwierdził, że zadeklarowana wartość jest w oczywisty sposób zaniżona, a zatem zaistniały podstawy do jej zakwestionowania i ustalenia w oparciu o art.29 Kodeksu celnego.
Do ustalenia wartości celnej przyjęto cenę pojazdu z katalogu wydawnictwa EUROTAX II/2003.
Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia tłumaczenia przesłanego w wyznaczonym terminie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że tłumaczenie to nie wpłynęło ani do Urzędu Celnego, ani do Izby Celnej do dnia wydania zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie brak jest dowodu na okoliczność nadania przesyłki w urzędzie pocztowym. Skutkami takiego postępowania skarżący nie może obciążać organów celnych.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w toku prowadzonego postępowania nie naruszono przepisów proceduralnych, a wydane decyzje zawierają ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśniają przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.
Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.
Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art.23 § 7).
Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów.
W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.
Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego umowie kupna uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.
Dyrektor Izby Celnej w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł stwierdzenie, że zadeklarowana przez skarżącego wartość celna jest w oczywisty sposób zaniżona " w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej". Z powyższego wynika, że organ celny utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna ". Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika,, że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim. W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.
Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami i ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w y ł ą c z n i e w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym.
Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów, niż kraj eksportu, nawet jeśli chodzi o rynki poszczególnych państw Unii Europejskiej.
Za oczywiście bezzasadną i nie zgodną z przepisami należy uznać argumentację Dyrektora Izby Celnej w [...] zawartą w odpowiedzi na skargę, a odnoszącą się do więzi gospodarczych łączących kraje Unii Europejskiej tj. Austrię i Niemcy, co uzasadnia zakwestionowanie wartości celnej przy użyciu katalogu Schwackeliste do samochodów przywiezionych z Austrii. Katalog zawierający ceny samochodów używanych obowiązujące na terenie Niemiec nie może być podstawą do porównania i kwestionowania cen samochodów zakupionych w innych krajach Unii Europejskiej.
Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.
W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu.W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie dowodowe. Jako dowód należy oczywiście dopuścić opinię rzeczoznawcy przedstawioną przez skarżącego wraz z tłumaczeniem. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.
Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru.
Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością ". Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).
Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.