Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2 pkt 4 i 5, art. 9 ust. 1, 2, 3 i 4a, art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej jako ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako K.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania K. C. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę P. K. za okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 26 września 2014 r. K. C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania K. C. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na córkę P. K. za okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie K. C. w 2013 r. wyniósł 725.30 zł. Dochód ten przekracza kwotę uprawniającą do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która wynosi 725.00 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. C., wskazując, że w dochodzie będącym podstawą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego została uwzględniona nagroda jubileuszowa w kwocie 8.456.60 zł. W ten sposób regularnie otrzymywany przez nią dochód został sztucznie zawyżony przez otrzymaną nagrodę jubileuszową. Zdaniem odwołującej się, nagroda jubileuszowa powinna zostać uznana za dochód utracony.
Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą decyzją z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu SKO, działające jako organ odwoławczy podniosło, że z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż rodzina K. C. składa się z trzech osób. Są to, oprócz wnioskodawczyni, jej dzieci: M. C. oraz P. K. K. C. osiągnęła w 2013 r. dochód w wysokości 29.745,08 zł. Po odliczeniu należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, dochód ten wyniósł 24.970,90 zł. M. C. otrzymał w 2013 r. stypendium socjalne w wysokości 1.140 zł. Łączny dochód rodziny K. C. w 2013 r. wyniósł zatem 26.110,90 zł. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni wyniósł więc 2.175,90 zł, zaś miesięczny dochód na członka rodziny wyniósł 725,30 zł i przewyższył kryterium dochodowe, które wynosi 725 zł o 30 groszy.
Odnosząc się do kwestii nagrody jubileuszowej, Kolegium stwierdziło, że zamknięta lista przypadków stanowiących utratę dochodu zawarta jest w art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nie zawiera ona przypadku utraty nagrody jubileuszowej.
W skardze na powyższą decyzję K. C. podniosła zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich nieprawidłową wykładnię. Wskazała, że przyznanie świadczenia powinno brać pod uwagę rzeczywistą sytuację rodziny, a nie jedynie proste wyliczenia, wypaczone wskutek przyznania jej jednorazowo nagrody jubileuszowej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzeczeń wydanych w rozpatrywanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej jako ustawa).
Zdaniem Sądu, zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 9 ustawy.
W świetle ust. 2 tego przepisu świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.
W przypadku natomiast uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4 art. 9 ustawy).
Wykładnia tego ostatniego przepisu ma kluczowe znaczenie dla prawidłowości podjętych w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięć.
O ile nagroda jubileuszowa, a taką skarżąca otrzymała w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, nie może być uznana za dochód utracony, o rację mają organy podnosząc, że katalog przypadków uznanych za dochód utracony jest wyczerpujący, to z pewnością dochód uzyskany z tytułu nagrody jubileuszowej, jak stanowią postanowienia art. 9 ust. 4 ustawy, wliczałby się do składników dochodu rodziny skarżącej tylko w sytuacji, gdyby był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nagroda jubileuszowa jest jednak świadczeniem jednorazowo wypłaconym, aczkolwiek uzyskiwanym co jakiś czas, ale z pewnością nie cyklicznie.
Nagrody jubileuszowej nie powinno się więc wliczać do składników dochodu. O przyznaniu świadczeń ma bowiem decydować także i w tym przypadku rzeczywisty dochód rodziny skarżącej.
Orzekające organy nie poczyniły jednakże precyzyjnych ustaleń poszczególnych składników wchodzących w skład dochodu rodziny skarżącej uzyskanego przez nią w 2013 r. Gdyby w tym względzie dokładnie ustaliły, jakie elementy składają się na dochód uzyskany w tym roku i przedstawiły sposób jego wyliczenia w uzasadnieniach decyzji, to z pewnością wiadomym byłoby, czy nagroda jubileuszowa w wysokości 8 456,00 zł wchodzi w skład dochodu za ten rok, jak twierdzi skarżąca, czy też nie. Zarzut ten jest adekwatny zwłaszcza do poczynań SKO, bowiem w odwołaniu od decyzji organu I instancji okoliczności z tym związane zostały już podniesione. Niewyjaśnienie tych kwestii bez cienia wątpliwości mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego zależy od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego. Doszło do naruszenia przepisów postępowania: artykułów 7 i 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 k.p.a., co stanowiło podstawę do uchylenia kontrolowanych rozstrzygnięć.
W odniesieniu do zawnioskowanego w skardze pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w celu zbadania zgodności art. 2 ust. 17 oraz art. 9 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z treścią art. 71 ust. 1 Konstytucji, Sąd wyjaśnia, że wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Dlatego też skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Należy przy tym podkreślić, że przesłanką formalną pytania prawnego jest funkcjonalna zależność pomiędzy tym pytaniem a sposobem rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że przepis, którego zgodność z Konstytucją miałaby być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, powinien stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
W okolicznościach niniejszej sprawy żadna z powyższych przesłanek nie występuje, zatem Sąd nie widział się spowodowanym wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym. Zdaniem Sądu, nie zachodzi potrzeba zbadania konstytucyjności przepisów mających zastosowanie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem brak wątpliwości co do ich zgodności z ustawą zasadniczą.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt I GSK 944/09, "przepis art. 3 ustawy z 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym nie obliguje sądu, a jedynie umożliwia sądowi przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, i to w sytuacji, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem". Skoro zatem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy oprzeć należało na stwierdzonym naruszeniu przepisów postępowania, a ponadto konstytucyjność zastosowanych przepisów prawa nie budzi wątpliwości Sądu, nie zachodziła potrzeba kierowania do Trybunału pytania prawnego w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku