Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek Z. Ś. o ustanowienie adwokata z urzędu.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami i że należy do niego mieszkanie określone jako "nora". Stwierdził, że nie posiada żadnych zasobów ani przedmiotów wartościowych. Z kolei przy dochodach gospodarstwa domowego podał: "mops 50 groszy na dzień na rodzinę". W uzasadnieniu skarżący ograniczył się do insynuacji pod adresem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Podstawę rozstrzygnięcia orzeczenia referendarza stanowił art. 252, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), bowiem wnioskodawca nie wykazał zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
W ustawowym terminie wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. W sprzeciwie podał, że znajduje się w tragicznej sytuacji majątkowej wraz z dwójką dzieci. Podał, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący zasugerował, że MOPS posiada dokumentację w tej sprawie i może ją dostarczyć do Sądu, stwierdził, że nie pracuje z powodu głodzenia i braków zasiłków dla rodziny. Nie podejmuje żadnej pracy z powodu omdlenia w pracy w 2015 r. spowodowanego głodem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) od postanowień, które dotyczą prawa pomocy można wnieść środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Stosownie do art. 260 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, który rozpoznaje taki sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zmienia lub utrzymuje w mocy orzeczenie, od którego złożono sprzeciw. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Strona może domagać się prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 243 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zgodnie z art. 244 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż sprawy dotyczące pomocy społecznej objęte są ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przepis art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi definiując częściowy zakres prawa pomocy stwierdza, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący we wniesionym sprzeciwie zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając, że pozostaje osobą ubogą, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Sądu Referendarz Sądowy w sposób uprawniony okolicznościami sprawy przyjął, że skarżący nie zrealizował obowiązku wskazanego w cytowanym wyżej przepisie, uniemożliwiając Sądowi realną ocenę sytuacji materialnej jego samego i rodziny.
Skarżący dopiero w sprzeciwie podał okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, niemniej nadal nie spełniają one roli oświadczenia wystarczającego do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny. Sąd nie może zastąpić w tym zakresie wnioskodawcy, występując do innych organów o przedłożenie stosownych dokumentów.
Należy zwrócić uwagę, że nie jest rolą Sądu uzupełnianie braków we wniosku, gdyż ciężar dowodzenia, że zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spoczywa na skarżącym, a nie na organie administracji publicznej czy Sądzie, co wynika explicite ze sformułowania "wykaże" użytego w ww. przepisie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (w sprawach: FZ 165/04, I FZ 63/05).
Z przedstawionego przez skarżącego stanu rzeczy wynika nierealna sytuacja, że trzyosobowa rodzina pozostawiona jest bez jakiegokolwiek dochodu.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 260 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Referendarza Sądowego, uznając je za prawidłowe, również w części umarzającej postępowanie w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż sprawy dotyczące pomocy społecznej objęte są ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).