Uzasadnienie
Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, pasierbem i synem.
Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 144 m2 i zabudowana tym budynkiem działka o powierzchni 0,30 ha. Zadeklarował brak zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych.
Miesięczne dochody gospodarstwa domowego oszacował na kwotę 3829 zł wyjaśniając, że wchodzi w to dochód z prowadzonej przezeń działalności gospodarczej i 700 zł alimentów otrzymywanych przez żonę.
Uzasadniając swoje starania podniósł, że ze względu na swoją sytuację materialną nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych jak również zaangażować adwokata. Zaznaczył, że rodzina utrzymuje się tylko z uzyskiwanych przez niego dochodów z działalności gospodarczej. Żona bowiem nie pracuje gdyż zajmuje się dziećmi. Otrzymuje tylko wykazane świadczenie alimentacyjne. Wymienił, że stałe miesięczne koszty utrzymania to: 200 zł za energię elektryczną, 260 zł za gaz i c.o., 150 zł za wodę, kanalizacje i śmieci, 50 zł podatek od nieruchomości, 1600 zł raty spłacanego kredytu, 250 zł koszty leczenia dzieci.
Wobec tego, że wyjaśnienia skarżącego wzbudziły wątpliwości został on wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów poprzez
- • przedstawienie kopii rocznego rozliczenia podatkowego za rok 2014 r. W przypadku gdyby skarżący jeszcze nie składał takiego zeznania wskazanie poparte dokładnymi wyliczeniami jaki przychód, koszty jego uzyskania i dochód zamierza zadeklarować przed organami skarbowymi? Wyjawienie, co konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu?
- • przedstawienie kopii rachunków albo pokwitowań z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy za energię elektryczną, gaz, dostawę wody, wywóz nieczystości, rat spłacanego kredytu, rachunków za leczenie dzieci. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc.
- • wyjaśnienie kiedy zaciągnął kredyt gotówkowy na konieczność spłaty którego powołuje się i jaki wówczas dochód oraz stałe obciążenia deklarował przed bankiem? Okazanie kopii spłacanej raty z ostatniego miesiąca,
- • wyjaśnienie czy małżonkowie posiadają jakieś inne rachunki bankowe? Jeśli tak to okazanie wyciągów obrazujących historię operacji dokonanych na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Jeśli skarżący i/lub małżonka nie posiadają żadnych innych rachunków bankowych złożenie na tę okoliczność jednoznacznych pisemnych oświadczeń,
W odpowiedzi przedłożył kopię rozliczenia podatkowego PIT 36 za 2014 r. oraz kopie rachunków i pokwitowań za gaz, prąd oraz wystawiony przez Zakład Usług Komunalnych. Oświadczył, że kredyt zaciągnął w kwietniu 2012 r. na kwotę 300.000,00 zł. Wierzyciel potrąca należne raty bezpośrednio z rachunku bankowego którego numer podaje. Do spłaty pozostało skarżącemu 288723,32 zł. Żona także posiada rachunek bankowy.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące ustanowienie m.in. zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata o ile nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący
Realia niniejszej sprawy nie stwarzają podstaw do takich ustaleń.
Skarżący co prawda na wezwanie udzielił dodatkowych wyjaśnień lecz nie są one dokładne. Skarżący okazał co prawda kopię złożonego przez siebie rozliczenia PIT z którego wynika, że w 2014 r. przy przychodzie 1.163.058,30 zł odnotował tylko 33.853,36 zł ale z przyczyn sobie tylko wiadomych zbył milczeniem pytanie co konkretnie wlicza w koszty uzyskania przychodu. Oczywistym zaś pozostaje, że koszty uzyskania przychodu wyliczane są w sposób szczególny, wyznaczany regułami adekwatnymi dla celu do jakiego instytucja została powołana i w związku z tym nie znajdują prostego przełożenia na rzeczywistą sytuacją osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Wbrew wyraźnym zaleceniom skarżący nie wyjaśnił także jaki dochód deklarował przed wierzycielem w momencie ubiegania się o kredyt.
Ponadto nie okazał kopii spłacanej raty z ostatniego miesiąca. Nie też okazał wyciągów obrazujących historię operacji bankowych dokonywanych na ujawnionych przez siebie rachunkach bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy.
Wszystko to razem wzięte powoduje, że przyznanie w takich warunkach skarżącemu prawa pomocy nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Sprzeciwia się bowiem temu zarówno reguła prawa ustanowiona w przepisie art. 246 §1 ppsa jak i aktualne poglądy doktryny zgodnie z którymi jest to instytucja o charakterze wyjątkowym która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Postulatom tym wtóruje zresztą praktyka orzecznicza sądów administracyjnych zgodnie z którą, udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postan.
NSA z 27 maja 2008 r. I FZ 160/08). W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć tez trzeba, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Równocześnie skarżący powinien sobie uzmysłowić, że niedostosowanie się do wezwania o którym mowa w art. 255 ppsa należy interpretować na niekorzyść wnioskodawcy (por. postan. NSA z 12 stycznia 2006 r. II OZ 1405/05).
Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.