Uzasadnienie
W dniu 14 października 2014r. J. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję SKO wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy bądź adwokata. Wskazuje także, iż zamieszkuje z dziadkami, którymi się opiekuje, nie ma własnego majątku. Dodaje, iż dziadek jest osoba obłożnie chorą, skarżący nie jest w stanie pracować poza domem ponieważ jego obecność i pomoc jest niezbędna przy dziadku.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych, między innymi strony skarżące w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy do zakresu spraw zwolnionych z mocy ustawy z obowiązku uiszczania kosztów sadowych, stąd orzekający na podstawie art. 239 pkt 1 w zw. z art. 161 cyt. ustawy – umorzył postępowanie w sprawie w tym zakresie.
Natomiast odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu uznano, iż wniosek ten zasługuje na uwzględnienie.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z dziadkami, którzy go wychowali. Jest zatrudniony u babci, która prowadzi działalność gospodarczą w wymierzę 1/3 etatu z wynagrodzeniem 455,58 zł. Nie może podjąć pracy poza domem gdyż dziadek wymaga jego stałej opieki i troski. Dziadkowie otrzymują emerytury, babcia dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą z przychodem rocznym 20 912,44 zł przy jednoczesnych kosztach równych 25 721,84 zł. Łączne dochody roczne wg. zeznania podatkowego za rok 2013 babci wynoszą 22 484,90 zł, a dziadka 18 147,28 zł. Dziadek jest osobą obłożnie chorą.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada na własność żadnych nieruchomości. Wskazuje jako miejsce zamieszkania nieruchomość dziadków, gdzie w zamian za opiekę zajmuje piętro budynku. Nie wykazuje także we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności.
Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Orzekający uznał, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Skarżący posiada bardzo niski dochód z tytułu wynagrodzenia za prace w wymiarze 1/3 etatu. Nie wykazuje żadnego majątku ruchomego czy też nieruchomego ani oszczędności. Nie może podjąć stałego, pełnowymiarowego zatrudnienia ze względu na szczególną opiekę jaką sprawuje w domu nad schorowanym dziadkiem. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać pełnomocnika z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje bowiem ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od specyfiki i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego.
W sytuacji materialno – bytowej strony odmowa przyznania jej pomocy w postaci wyznaczenia adwokata czy radcy z urzędu mogłaby doprowadzić do pozbawienia jej konstytucyjnego prawa do sądu. Nie ma natomiast znaczenia z punktu widzenia oceny przesłanek kwalifikujących do przyznania prawa pomocy fakt nieznajomości prawa przez wnioskodawcę czy procedur obowiązujących w sądach.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).